Laatste poging om EG-overleg GATT te redden

BRUSSEL, 6 okt. De ministers van Landbouw en Buitenlandse Handel van de EG zijn vanmiddag begonnen aan de laatste, wanhopige, poging om het eens te worden over het voorstel dat de Europese Commissie ter tafel wil brengen bij de komende onderhandelingen van de GATT, de wereldhandelsorganisatie die toeziet op naleving van de algemene overeenkomst inzake handel en tarieven.

Het voorstel van de Commissie houdt in dat de directe steun aan de EG-boeren met dertig procent wordt verminderd. Gisteravond gingen de ministers uiteen na hun zevende alweer vruchteloze vergadering in ruim een maand tijd. Als het de ministers vandaag niet lukt dan zal naar alle waarschijnlijkheid de Commissie zonder mandaat de GATT-onderhandelingen ingaan die begin december plaatsvinden in Brussel.

Gisteravond wilden verscheidene delegaties alsnog ruggespraak houden met hun hoofdstad, nadat de Europese Commissie drie punten had toegevoegd aan een verklaring die anderhalve week geleden tijdens de vijfde vergadering in Luxemburg bijna was aangenomen.

In de toegevoegde verklaring belooft de Europese Commissie ervoor te zorgen dat importbarrieres niet zodanig verlaagd zullen worden dat de Europese markt overstroomd zal worden door goedkope landbouwprodukten; dat er een programma zal worden ingediend waarbij braakgelegde gronden gebruikt mogen worden voor het verbouwen van produkten die niet op de voedselmarkt terechtkomen; en dat het totale niveau van steun voor de minder begunstigde regio's niet zal worden verlaagd als gevolg van de uitkomsten van de GATT-onderhandelingen.

De Nederlandse minister van landbouw, Piet Bukman, zei met name bezwaren te hebben tegen dat laatste punt omdat daarmee een steunprogramma zou worden geintroduceerd 'dat sterke producenten zal bevoordelen'. Volgens Bukman zijn er in zwakke regio's wel degelijk sterke producenten te vinden, 'en andersom'.

Maar noch Nederland, noch Groot-Brittannie en Denemarken waren van plan te stemmen tegen een dusdanig aangevulde verklaring. De grootste weerstand kwam gisteren van Frankrijk, dat met een 'theoretisch voorbeeld' op de proppen kwam waaruit moest blijken dat, wanneer de Europese Commissie bij haar voorstel bleef, al het graan naar Europa zou komen om van daar uit weer geexporteerd te worden met exportsubsidies.

Onze correspondent Willem Offenberg in Geneve voegt eraan toe: De besluiteloosheid van de EG legt de onderhandelingen in Geneve over liberalisering van de wereldhandel volledig lam. In specaal ingelast crisisberaad bepalen de hoofdrolspelers vandaag hun strategie in de Uruguay-ronde binnen de Gatt. Mocht het EG-voorstel, zoals wordt verwacht, niet uitkomen boven een korting met 30 procent van de landbouwsubsidies, dan dreigt een kloof met andere handelspartners, zoals de VS.

Speciaal ingelast informeel crisisberaad moet de Uruguay-ronde uit het slop halen. In Geneve arriveerde Carla Hills, de Amerikaanse handelsafgevaardigde, temidden van geruchten over een dreigende Amerikaanse boycot van de Uruguay-ronde. Landbouwminister Clayton Yeutter zou president Bush hebben geadviseerd de Amerikaanse delegatie uit het overleg terug te roepen, als de EG er vandaag niet uitkomt. De Amerikanen willen de steunmaatregelen aan boerenbedrijven over een periode van tien jaar terugbrengen met 95 procent. De exportsteun moet met 75 procent terug.

Ook de ministers van de Cairnsgroep, de veertien belangrijkste landbouwproducenten, waaronder Australie, Argentinie en Canada, zetten de EG onder druk. In een gezamenlijke verklaring geven de veertien landbouwministers van de groep de EG nog ten hoogste tien dagen om met een aanvaardbaar voorstel te komen. De huidige plannen van de EG-commissie om met 30 procent de landbouwsubsidies te korten gaan hen lang niet ver genoeg.