'De kinderen van de 'grauwen' spelen niet met de kinderen vande 'fynen'.; Iedereen hier in Pingjum is ingedeeld.'

Al drie jaar achter elkaar vindt Gretha Schoolderman (26) in de maand een ontslagbrief van het schoolbestuur op haar deurmat. Ook komend jaar kan ze er weer op rekenen, want de Christelijke Jenaplanschool 'De Skutelbank' in het Friese Pingjum balanceert op de rand van haar bestaan. 'De Skutelbank' telt tweeendertig leerlingen en daarmee zitten ze onder de grens. De combinatie van Christelijk en Jenaplan heeft tot nu toe voor uitstel van executie gezorgd. ' Maar', zegt Gretha Schoolderman, ' als er een gezin verhuist kan dat de genadeslag voor de school betekenen.'

Sinds anderhalf jaar is ze hoofd van dit minischooltje dat uit twee groepen bestaat. ' Het vorige hoofd had een gezin met twee kinderen en zag de bui al hangen. Hij vertrok vlak voor de zomervakantie en omdat we niemand konden garanderen dat we na de vakantie nog zouden bestaan, besloten we geen advertentie te zetten voor een nieuwe directeur. Het is zo'n onzekere situatie, wie wil daar nou instappen?'

De andere vaste leerkracht kwam juist van de Pabo, dus was Gretha met haar vier jaar onderwijservaring de aangewezen persoon om de leiding van de school op zich te nemen. ' Een mooie kans als je net vijfentwintig bent en bovendien vrouw. Ik heb het gewoon geprobeerd, en het is heel goed gelukt. Ook al was het eerste jaar niet makkelijk.'

Gretha Schoolderman is een blonde Friezin, die haar opleiding in Leeuwarden volgde. Aanvankelijk was het moeilijk om aan de bak te komen, en ook op 'De Skutelbank' heeft ze het eerste jaar met een vrijwilligerspost genoegen moeten nemen. Met de kinderen in de klas praat ze, afhankelijk van hun herkomst, in het Fries of in het Nederlands. Een dag van de week heeft ze nodig voor organisatorische klussen, de rest van de week staat ze voor een groep van veertien kinderen, in leeftijd varierend van vier tot acht jaar.

Pingjum is een dorp van ruim zeshonderd zielen. Was de Christelijke Jenaplanschool de enige school in het dorp geweest, dan hadden ze aan drieentwintig leerlingen voldoende gehad en er dus riant bijgezeten. Maar Pingjum bezit ook nog een openbare school met zo'n vijftig leerlingen. ' Dat is inderdaad moeilijk te verkopen aan de buitenwereld', moet Gretha Schoolderman toegeven, ' maar uit de historie van het dorp is deze tweedeling goed te verklaren. Je hebt hier de 'grauwen' die voor het openbaar onderwijs kiezen en de 'fynen' die een school op kerkelijke grondslag willen voor hun kinderen. Tussen deze twee groepen is het altijd haat en nijd geweest. De kinderen van de 'grauwen' spelen niet met de kinderen van de 'fynen'. Iedereen hier in Pingjum is ingedeeld.'

Tussen de twee scholen wil het van oudsher niet erg boteren. Ook niet toen ze nog samen een gebouw moesten delen. ' De vorige kleuterleidster van de openbare school was een goede vriendin van me en we lieten daarom de kinderen wel eens samen buiten spelen. Maar dat werd te gevaarlijk, de ouders waren er tegen.' Sinds drie jaar zit de Christelijke Jenaplanschool in een gloednieuw gebouw aan de rand van het dorp. Gretha Schoolerman begrijpt er ook niet veel van: ' Eerst krijg je geld om een nieuwe school te bouwen, en dan moet je dicht. Ja, zo krom is het blijkbaar.'

Een samenwerkingsaanzoek van de Christelijke Jenaplanschool is zelfs na bemiddeling van de burgemeester op niets uitgedraaid. De gemoederen van de dorpsbevolking raakten oververhit, en uiteindelijk bleef alles bij het oude. Nog steeds gaat de openbare school een kwartier eerder uit op de dag dat deur aan deur kinderpostzegels moeten worden verkocht. ' Het is een voortdurend gevecht om de leerlingen', zegt Gretha Schoolderman. ' als er een gezin twijfelt, gaan we er meteen op af. Ik vind dat niet prettig, het is zo'n geleur en geschooier. Op een school in Gaast geven ze duizend gulden voor elke nieuwe leerling, dat is belachelijk. Maar toen wij huurders zochten voor het huis dat eigenlijk bestemd is voor het hoofd van de school, hebben we wel als voorwaarde gesteld dat het een groot gezin moest zijn dat zijn kinderen op onze school zou doen.'

Gretha Schoolderman vindt het heel frustrerend om altijd maar vlak onder de grens te zitten. ' Het is zo onzeker, we weten nu niet of we volgend schooljaar nog wel zullen bestaan. Altijd hangt die dreiging ons boven het hoofd. Heb je al die huizen hier in Pingjum te koop zien staan? Jonge gezinnen gaan verhuizen omdat in een ander dorp wel een Christelijke school is met een zekere toekomst. Of ze willen juist een Jenaplanschool en dan moeten ze uitwijken naar Bolsward of Leeuwarden. Op zo'n manier gaat het dorp langzaam dood. Het postkantoor gaat dicht, de slager sluit zijn winkel, er is geen Christelijke school meer... .alles gaat achteruit.'

Afgelopen februari heeft 'De Skutelbank' voor de zoveelste keer een verzoek ingediend tot instandhouding van de school. Als argumenten worden naar voren gebracht dat het Jenaonderwijs voor het dorp verloren zal gaan, dat de weg naar het dichtsbijzijnde dorp met een Christelijke school, Witmarsum, veel

gevaarlijk is voor de kinderen en tenslotte dat de prognose wat betreft het aantal nieuwe kinderen goed is. Er liggen nog wat potentiele leerlingen in de wieg te wachten tot ze naar school mogen. Gretha Schoolderman: ' De beslissingen worden ver weg genomen. Ik begrijp al die ingewikkelde procedures niet meer, en ik heb langzamerhand de indruk dat ze het zelf ook niet meer snappen. Elke dag wacht je af, morgen kan er een brief komen uit Den Haag. Maar het kan ook pas in juni zijn. Het bestuur moet zich intussen indekken en ons in mei weer een ontslagbrief sturen.'

En wat staat haar te wachten als die brief uit Den Haag komt, en de school moet sluiten? ' Tja, dan gaan wij voor twee jaar naar de Christelijke school in Witmarsum. Ben je hier directeur, en dan word je daar misschien leeshulpje of mag je de documentatie op orde gaan brengen. En na twee jaar volgt er wachtgeld. Afhankelijk van je dienstjaren.'