VARA-voorzitter wil nieuwe indeling van de omroepen; Nieuwezuilen van Van Dam

AMSTERDAM, 2 nov. De Hilversumse omroepen moeten zich ontwikkelen tot private, commerciele bedrijven, die zonder wettelijke beperkingen hun gang gaan. De NOS groeit uit tot een echte publieke omroep die een door de overheid omschreven taak vervult.

Of de omroepen zelfstandig verder gaan of fuseren is hun zaak. De overheid verlaagt langzaam maar zeker de subsidies aan de omroepen en zorgt ervoor dat van de omroepbijdragen elk jaar een groter deel naarde NOS gaat. De omroepen kunnen op commerciele basis inkomsten verwerven. Ze krijgen het STER-geld dat zij zelf verdienen, exploiteren hun gidsen en zijn vrij programma's te laten sponsoren en op alle mogelijke manieren samen te werken met het bedrijfsleven, mits ze zich aan de Europese regelshouden.

De NOS krijgt als publieke omroep van de overheid een aantal taken. Kleinere omroepen (VPRO, IKON, Humanistisch Verbond) worden gesubsidieerd uit de omroepmiddelen, als zij aan een aantal voorwaarden voldoen. De zendtijd op de drie Hilversumse netten wordt over deprivate omroepen, de publieke NOS en de gesubsidieerde kleine zendgemachtigden verdeeld, de criteria waarop dat gebeurt zijn dezelfde als nu.

Dit voorstel van de mediaspecialist van de VVD, oud-staatssecretaris D. Dees, zal weinig politieke steun verwerven zolang CDA en PvdA van mening zijn dat alles wat in Hilversum gebeurt als publieke omroep moet worden beschouwd. Terwijl Dees tochvoortborduurt op de traditie, en de ook nu al private omroepen weinig afneemt. Het systeem van de lid-abonnee's en de gidsen, en daarmee het in de geschiedenis wortelende stromingsbeginsel, blijft gehandhaafd zolang de omroepen kans zien voldoende leden aan zich te binden. Hetenige verschil met het huidige bestel is dat de omroepen zelf de verantwoordelijkheid krijgen voor hun inkomsten en dus gewoon failliet gaan als de geldstroom uit het bedrijfsleven opdroogt of als de leden het laten afweten. Wie geen leden meer heeft maar wel hoge kijkcijfers en dus hoge reclame-inkomsten, dient op tijd een verzoek in om op puur commerciele basisverder te gaan. Doet het omgekeerde zich voor, dan schuift de omroep aanbij de kleintjes die volledig gesubsideerd een paar avonden vullen.

In vergelijking met het voorstel van Dees doen de plannen van VARA-voorzitter M. van Dam wat antiek aan:hij blaast de verzuiling nieuw leven in en laat de de overheid de verantwoordelijkheid voor het complete bestel. De huidige calvinistische, roomse, rode en liberale stroming worden vervangen door een christelijke, liberale en 'links libertijnse', drie zuilen die elk een eigen net zouden kunnen bespelen. Voor de VARA is dat een aantrekkelijk idee want de derde categorie omvat behalve deze omroep slechts de vroeger vrijzinnige VPRO, die nu maar een tv-avond vult. Van Dam gunt deze omroep best een avond erbij, maar de rest is voor zijn eigen club.

Van Dam zegt daarmee hetzelfde als R. Out van Veronica, die een paarweken geleden riep dat Veronica Nederland 3 wel wilde hebben. Ook Out acht zijn omroep boven elke fusie verheven en de beste kandidaat om het derde net nieuw leven in te blazen en van stijgende reclame inkomsten te voorzien. De rest moet, samenwerkend en fuserend, er maar voor zorgen dat de andere netten worden bespeeld, terwijl de NOS het nieuws verzorgt en devoetbalwedstrijden en andere evenmentenzo eerlijk mogelijk onder de liefhebbers verdeeld.

In tegenstelling tot Van Dam vindt Out in Den Haag geen enkel gehoor. En dat terwijl Out zijn eigenbelang niet camoufleerde met een ideologisch gordijn en bovendien aankondigde dat Veronica het derde net na verloop van tijd tot een puur commerciele zender wilde transformeren. Dat sluit in elk geval aan bij de onlangs door een drietal deskundigen (J. C. Arnbak, J. J. van Cuilenburg en E. J. Dommering) aan de overheid gepresenteerde visie dat de publieke omroep geconcentreerd dient te worden op twee netten.

Van Dam's ideeen sluiten slechts aan bij de wens van de beide regeringsfracties om te houden wat we hebben. Drie netten, acht omroepen met leden en gidsen en de NOS voor nieuws, sport, Prinsjesdag en de Elfstedentocht en als door omroepen gedirigeerd vangnet voor alles waar zij geen zin in hebben maar een waar publiek bestel nu eenmaal ook aan moet doen.

    • Wilma Cornelisse