Afgelast stuk voor Scapino 'een risico'

AMSTERDAM, 5 nov. - 'We willen je tegen jezelf beschermen', haddenze bij Scapino tegen hem gezegd, en dat was hard aangekomen. Dergelijke bescherming was het laatste waaraan hij behoefte had: hijhad met Chain of fools immers bereikt wat hij wilde? Hij had zelf getwijfeld, zeker, maar alles was uiteindelijk op zijn plek gevallen.

Eind vorige week besloot het Scapino Ballet Rotterdam zijn tweede choreografie te schrappen omdat het stuk 'kwalitatief te zwak' zou zijn. Twee dagen later is Keso Dekker (44) naar eigen zeggen 'alweer heel wat rustiger'. Het frustreert hem evenwel dat niemand zijn dansstuk heeft kunnen zien. 'Stel, dat de Scapino-directie gelijk heeft en het stuk inderdaad niet goed genoeg is, dan nog heeft het zin om het te tonen. Je kunt het vergelijken met een curieuze stoel, waarop misschien niet valt te zitten, maar waarin een ander weer inspiratie kanvinden om iets bruikbaars te maken. Ik bedoel te zeggen dat het risico dat het stuk kennelijk inhield, een reden is om het juist wel te laten zien.'

Vorig jaar maakte Dekker op uitnodiging van Scapino zijn eerste choreografie, het succesvolle Next. Het stuk, dat volgend jaar weer op het repertoire wordt genomen, was een milde parodie op bestaande dansstijlen. Dekker heeft er naar zijn gevoel mee aangetoond waarom hij, sinds vele jaren decor- en kostuumontwerper van de choreografen Hans van Manen en Nils Christe en tevens artistiek leider van Scapino, ook wilde choreograferen.

'Ik richtte mij met Next tegen de incestueuze tendens in de dans. Dans verwijst alleen nog naar zichzelf en in verhalende balletten is het scenario vrijwel altijd onduidelijk, het leidt nergens heen. Daar wil ik stelling tegen nemen, want de dans is toch al het stiefkind binnen de kunsten. Als choreograaf ben ik weliswaar een amateur en steun ik zwaar op de inbreng van de dansers, maar een scenario uitwerken op toneel kan ik wel. Als ontwerper doe je niet anders.'

Met enige schroom zegt Dekker, dat Chain of fools, waarvan de titel ontleend werd aan Aretha Franklins gelijknamige song, over AIDS ging. Hij neemt het woord met enige gene in de mond, omdat naar zijn gevoel buiten zijn eigen kring niemand 'deze ramp' begrijpen kan. 'Het gruwelijke van AIDS is, dat het mooiste wordt overschaduwd door het ergste: liefde heeft nu direct te maken met de dood. Dat hebik willen laten zien in Chain of fools, zonder zielig te worden. Hetis een strijdbaar stuk geworden, dat luchtig begint en de toeschouwer plotseling overvalt, zoals AIDS ons heeft overvallen.'

Chain of fools, opgedragen aan de vorig jaar overleden Marcelo Genis, zakelijk leider van het dansgezelschap Penta en een vriend van Dekker, was volgens Dekker geen 'op beweging gezette gemoedsgesteldheid.' De dansgedeelten bestonden uit wat de leek als klassieke balletposesbeschouwt. Objets trouves noemt Dekker ze, aangereikt door de dansers tijdens het maandenlange repetitieproces.

Dekker was over de eerste technische generale niet tevreden, het stuk kwam hem als overbodig voor. De artistieke leiding van Scapino, Armando Navarro en Nils Christe, was dat niet met hem eens; naderhand bleken zijvan de weeromstuit Dekkers twijfel echter te delen, precies op het moment, dat Dekker naar zijn eigen gevoel erin slaagde het stuk alsnog 'noodzakelijk' te maken. Hij had het thema tot dan toe voor de dansers verzwegen, omdat hij hen niet onnodig wilde belasten. Maar nadat hij zijn motieven had prijsgegeven, 'draaide alles 180 graden tengoede': zelfs Hans van Manen, die het stuk zag, was enthousiast.

'Omdat ik bereikt heb wat ik wilde, verwerpen Christe en Navarro naar mijn gevoel mijn persoon. Ik denk niet dat hun afwijzing met het thema te maken heeft, maar wel met angst dat het nieuwe, in de pers omschreven als 'felle en dynamische imago' van Scapino geweld wordt aangedaan. Men durft geen risico's meer aan, vandaar al die afgelastingen tegenwoordig. Dat vind ik zorgelijk.'