INDIA

De kwieke verkoper achter de kassa van de moderne, westers ingerichte boekhandel New Book Depot in New Delhi haalt achteloos zijn schouders op. De nieuwe Ludlum, Sidney Sheldon en Arthur Hailey gaan als warme broodjes over de toonbank, ja, maar van de jongste titels over het rapport van de Mandal Commission waarin wordt aanbevolen een hoger percentage overheidsbanen te reserveren voor de lagere kasten heeft hij nog geen enkel exemplaar verkocht. ' Iedereen maakt zich er druk over, maar geen hond die het leest', zegt hij.

Ook niet in de Oxford Book and Stationery Company, een wat ouderwetsere kwaliteitsboekhandel verderop in het winkelhart van New Delhi rond Connaught Place. Terwijl zijn personeel rondschuifelt als bibliothecarissen veel boeken staan achter glas wijst bedrijfsleider Hira Primlani op de bestsellers. Het zijn veelal nog dezelfde als vorig jaar en de jaren daarvoor. De poezie van Vikram Seth over het Amerikaanse Californie, bijvoorbeeld, of het melodrama van Dominique Lapierre over de sloppenwijken van Calcutta, City Of Joy, lopen nog altijd goed dat wil zeggen twintig tot dertig exemplaren per maand. Evenals het in 1956 voor het eerst verschenen Train to Pakistan, een roman van de gevierde Indiase auteur, journalist en ex-parlementarier Khuswant Singh over het bloedige onafhankelijkheidsjaar 1947.

Beide boekhandels hebben vanaf eind augustus direct te maken gekregen met de turbulente gevolgen van het overheidsbeleid: met de regelmaat der klok hebben ze de rolluiken neer moeten laten wanneer voor-, dan wel tegenstanders van de positieve discriminatie van lagere kasten een 'bandh' (stakingsdag) hadden uitgeroepen. Het heeft de laatste weken geleid tot een omzetdaling van zo'n twintig procent, schat Hira Primlani. Vooral door het wegblijven van de toeristen doorgaans goed voor een flinke afzet van de India Travel Survival Kit, waarvan net een nieuwe druk is verschenen.

Maar ook op dagen dat de winkels open zijn, blijven publikaties als The Mandal Commission and Mandalisation. A Critique en Educational and Social Uplifting of Backward Classes. At What Cost and How? onverkocht liggen. Deze boeken belichten vanuit politiek en sociologisch perspectief de omstreden, van overheidswege gedecreteerde inhaalmanoeuvre voor achtergebleven groepen waarbij een subtiel maar belangrijk verschil bestaat tussen categorieen minderbedeelden als de Scheduled Castes (SC's), Scheduled Tribes (ST's) en de restcategorie van de Other Backward Classes (OBC's). Compleet met methodes om vast te stellen hoeveel groepen van elke soort (1.237? of toch 1.354?) het land telt.

Boeken over actuele kwesties zijn geen gegarandeerde kassuccessen in India. Ook een journalistieke monografie over het Bofors-schandaal de steekpenningenzaak die de regering van Rajiv Gandhi in opspraak bracht staat onaangeroerd in de rekken van het New Book Depot. Zo ook een essay-bundel over de jongste godsdiensttwisten tussen hindoes en moslims. Pal naast de kassa prijkt een emancipatoir vrouwenboek met de poetische titel May you be the mother of a million sons. A journey among the women of India. Van het door een westerling, Elisabeth Bumiller, geschreven en dit jaar verschenen boek werden tot nog toe twee exemplaren verkocht, klaagt de verkoper, achter wiens rug overigens in de literatuur-kast, naast Guy de Maupassant, een Indiase uitgave prijkt van Mein Kampf (1988, derde druk 1990).

Toch lezen Indiers graag over hun land en cultuur, alleen, zo lijkt het, bij voorkeur wanneer een en ander zich in een al dan niet geromantiseerd verleden afspeelt. Dat zou het succes verklaren van Train to Pakistan en, van dezelfde auteur die al een slordige 50 titels op zijn naam heeft staan, van het recente, fraai geillustreerde natuurboek Nature Watch tot humoristische werkjes over de Indiase volksaard de historische roman Delhi, een ' erotisch, weids en gedurfd magnum opus' over 600 jaar geschiedenis van de Indiase hoofdstad, aldus de flaptekst. Na publikatie werden er wel vijftig of zestig per maand van verkocht, vertelt de verkoper van het New Book Depot. Nu heeft de verkoop zich gestabiliseerd op twintig per maand.

Ter vergelijking: van het nieuwe boek van VS Naipaul, India. A million Mutinies Now waarin deze aartscepticus een onverwacht mild en positief beeld schetst van het huidige India waren in de twee boekwinkels drie weken na publikatie elk zo'n dertig exemplaren over de toonbank gegaan. Weinig, maar het is dan ook een relatief duur boek: 250 rupees (ongeveer 25 gulden).

In India bestaat geen algemeen aanvaarde boeken-toptien. Dat zou ook wat moeilijk zijn: overal rond Connaught Place worden boeken op straat verkocht, van de omnipresente 'evergreens' van eerdergenoemde Lapierre en co-auteur Larry Collins, City of Joy en Freedom at Midnight een filmisch, oppervlakkig relaas van het Indiase onafhankelijkheidsjaar , tot pulpwerkjes, liefdesromans en stripversies van het klassieke hindoe-epos het Ramayana. Onderstaande lijst is dan ook gebaseerd op een voorzichtige schatting, in tamelijk willekeurige volgorde, van de beide genoemde boekhandels, waarbij Hailey, Sheldon en Ludlum buiten beschouwing zijn gelaten.

1. Khuswant Singh: Delhi. Ravi Dayal

2. Wimal Dissanayake (ed.): The Penguin Book of Modern Indian Short Stories. Penguin

3. Dominique Lapierre: City of Joy. Arrow/ Lapierre en Larry Collins, Freedom at Midnight. Avon

4. Anees Jung: Unveiling India. Penguin

5. Vikram Seth: Golden Gate. Oxford University Press

6. Khuswant Singh: Train to Pakistan. Ravi Dayal

7. VS Naipaul: India. A Million Mutinies Now. Rupa

8. India. A Travel Survival Kit. Lonely Planet.

9. Khuswant Singh en Suddhasattwa Basu (ill.): Nature Watch.

10. Jawaharlal Nehru: The Discovery of India. Oxford University Press