Hysterische bakvis en gestileerde geisha

'Theatrale kruisbestuiving' ik vind het een lelijke uitdrukking, maar de theatergroep De Nieuw Amsterdam (DNA) bedoelt ermee, dat haar voorstellingen het resultaat moeten zijn van een botsing of een samensmelting van verschillende culturen. Tot dusver ging het voornamelijk over blank en zwart, in On'na gaat het ook over oost en west. Bovendien verwijst de titel naar het Japanse woord voor vrouwen. Alida Neslo en Paulette Smit spelen drie zelfgekozen teksten: twee van Dario Fo en zijn acterende vrouw Franca Rame, een van Yukio Mishima. Ze leveren drie verschillende taferelen op, gespeeld in hetzelfde decor, sober en strak als een theehuis in een film van Kurosawa.

De eerste monoloog gaat over een slaafs kindvrouwtje dat door haar man achter slot en grendel is gezet, de tweede is een tegen de mannelijke privileges vechtende Medea. In de derde scene, die van Mishima, staan twee vrouwen die zich ieder volkomen afhankelijk hebben gemaakt van een ander. Daarmee zijn alle klassieke vrouwentypen uit de theatergeschiedenis in een voorstelling samengevat. Dat de eerste twee oorspronkelijk uit Italie komen en de tweede twee uit Japan, doet er niet toe. Wat dat betreft heeft DNA gelijk: er is niet veel verschil.

Maar ook in de beide actrices worden verschillende stijlen samengebracht. Paulette Smit speelt het kindvrouwtje als een hysterische bakvis, die een clownesk cabaretnummer opvoert. Haar tics zijn extreem, ze gesticuleert grotesk. In de tekst van Mishima speelt ze met duizend gebaartjes, poses en kirrende stembuiginkjes de Japanse geisha gestileerd en artificieel. Naast dat perfectionisme zet Alida Neslo de pure inleving: emotioneel en toch waardig als de Medea-figuur, aanhankelijk als de vrouw die haar verlangens via die geisha heeft gesublimeerd.

On'na zet heel wat naast elkaar: blank en zwart, oost en west, vrouw en man, afstandelijkheid en inleving. De som zou, indachtig de bedoelingen, meer moeten zijn dan de losse delen. Is dat ook zo? Ik aarzel, daarvoor blijven de stijlen toch te divers. Bovendien hindert het me, dat het in de slotscene westerlingen zijn die het noh-theater nadoen, in plaats van een toneelsoort die uit henzelf voortkomt. Ik heb een paar mooie, soms zelfs spannende momenten gezien, maar geen synthese.

Voorstelling: On'na, door De Nieuw Amsterdam. Spel: Alida Neslo, Paulette Smit, e.a. Regie: Rufus Collins en Alain Louafi. Gezien: 2/11 Brakke Grond, Amsterdam. Aldaar t/m 10/11, daarna elders.