De schizofrene trekjes van Ayrton Senna

ROTTERDAM, 3 nov. Met 51 pole-positions (snelste trainingsronde) en 26 overwinningen in 109 Grand Prix's wordt tweevoudig wereldkampioen Ayrton Senna beschouwd als de beste, allersnelste rijder die er in de wereld van de Formule I ooit heeft rondgelopen. Maar de 30-jarige Braziliaan uit Sao Paulo is bij zijn collega's niet geliefd. De bezeten, bijna maniakale wil te winnen en zijn agressieve aanpak vertonen schizofrene trekjes.

Zo gaat het verhaal uit 1988 dat Senna tijdens de training in Monaco het gevoel had dat een ander de wagen bestuurde. Senna verpulverde met gelijkwaardig materiaal de prestatie van Alain Prost en het baanrecord met bijna twee seconden. Een geheimzinnige prestatie waarover hij tegen verslaggever Russell Bulgin in Autovisie verklaarde: 'Ik besefte plotseling dat ik in andere sferen verkeerde. Ik had het gevoel dat de baan een lange tunnel was waarin ik reed. Ik ging maar door, rijden, rijden, rijden. Ik wist niet precies wat er aan de hand was. Maar opeens bedacht ik dat het genoeg was. Ik heb afgeremd, ben langzaam naar de pits gereden en dacht: vandaag niet meer. Op dat moment was het gevaar aanwezig dat ik mijn limieten zou overschrijden. Een onthutsende ervaring.'

Een rijder van minder kaliber dan Senna zou in de nuchtere wereld van de Formule I voor de rest van zijn leven zijn gebrandmerkt. Een gevaarlijke jongen voor wie het uitkijken geblazen is op de baan. Maar in het geval Senna erkennen zelfs zijn meest getalenteerde collega's, van wie Prost, Piquet en Mansell hem als de grootste vakidioot beschouwen, diep in hun hart zijn absolute vakmanschap. Zij beschouwen Senna als een eenzame, mysterieuze, wat gecompliceerde figuur met een diepgeworteld geloof in God.

Harmonie

Tegen Bulgin zegt hij daarover: 'Het beste wat ik ooit heb gelezen is de bijbel. Daarin kun je alle antwoorden vinden waarnaar je zoekt. Ik denk niet dat een leven lang voldoende is om het allemaal grondig te lezen. Ik houd van psychologische zaken, van wilskracht, de ingewikkeldheid van je lichaam. Hoe alles functioneert, terwijl je het zelf niet beseft. Er zit methode in wat ik doe. Er wordt over nagedacht. Emoties, gevoelens, alles is in harmonie met elkaar. Anders zou ik geen 109 Grand Prix's hebben gereden en sinds ik vier was alleen maar een gebroken vinger hebben gehad. Angst? Ik ken het woord niet echt, maar iedere coureur leeft altijd dicht aan tegen gewond raken of erger.'

Senna vindt de beschuldiging dat hij Alain Prost veertien dagen geleden in de eerste bocht op Suzuka de wereldtitel zou hebben ontstolen belachelijk. 'Ik moet er gewoon om lachen', verklaart hij aan de vooravond van de laatste Grand Prix van het seizoen in Australie. Prost blijft maar zeuren en vitten. Op Honda, op Berger, op Alesi en op Mansell.'

De Franse sportwereld heeft onder leiding van het ministerie en de president van de automobielsportfederartie Jean Marie Balestre nog een poging ondernomen sancties te treffen tegen Senna. Maar hoe geloofwaardig zouden die zijn? Vorig jaar behaalde Prost op identieke wijze in Suzuka de wereldtitel door Senna toen nog zijn teamgenoot bij McLaren klem te rijden, terwijl Mansell op Estoril de zwarte vlag negeerde om Senna van de baan te schuiven. Senna bleek bij McLaren pas echt de absolute grootmeester waar hij in stilte al jaren voor was versleten, maar niettemin dreigde Balestre zijn licentie in te nemen wanneer hij zich op de baan niet wat cooperatiever en minder angry-young-man-achtig zou opstellen.

De klachten van Prost ten opzichte van Senna werden echter voornamelijk gekenmerkt door de mentaliteit van een slecht verliezer. Het conflict laaide ook dit jaar weer hoog op toen Ferrari halverwege dit seizoen plotseling over beter materiaal bleek te beschikken dan McLaren, waar de succesvolste renwagens uit de jaren tachtig aan het einde van hun produktielijn zitten, en Prost weer een geduchte concurrent van Senna werd.

Maar ironisch genoeg heeft Senna in de gebrekkige manier van samenwerken met Prost bij McLaren vorig jaar gebruikten zij in het motor-home in elkaars aanwezigheid zelfs gezamenlijk niet meer de lunch veel opgestoken van 'le professeur', met 44 overwinningen de absolute recordhouder in de eredivisie van de autorensport. Het wilde, soms ongecontroleerde rijden van Senna in het verleden (waarbij hij wegens concentratieverlies een gewonnen race in Monte Carlo verspeelde door op de vangrails te 'parkeren') heeft plaatsgemaakt voor bedachtzaamheid. Zo liet hij in Le Castellet dit jaar de pole-position schieten om de training te benutten met volle tanks en enigszins afgesleten banden de juiste afstelling te vinden. Een methodische aanpak die meer op het lijf geschreven lijkt van Prost, aangezien een Formule I-wagen leeg vijfhonderd kilo weegt, met tweehonderd liter benzine aan de wedstrijd begint, maar daardoor tijdens de race dertig procent van zijn gewicht verliest.

Insinuaties

Vannacht (04.00 uur Nederlandse tijd) wordt op het circuit van Adelaide het Formule I-seizoen afgesloten. Het wordt de vijfhonderdste naoorlogse Grand Prix in de Formule I. De eerste race vond plaats in 1950 op Silverstone. Een wedstrijd met een feestelijk tintje derhalve, hoewel de huidige sfeer in het mekka van de autosport wordt gekenmerkt door insinuaties, achterklap en een ruzie-achtige atmosfeer. Zelfs vijfvoudig wereldkampioen Juan Manuel Fangio uit Argentinie en de Engelsman Stirling Moss hebben zich inmiddels gemengd in de onverkwikkelijke ruzie's tussen Alain Prost en Ayrton Senna. Volgens Fangio vormen het grote geld en de televisie de oorzaken van de druk die er op de rijders wordt gelegd.

Ayrton Senna verdient volgend jaar alleen al bij McLaren een miljoen dollar per Grand Prix; zestien miljoen dollar per jaar. Als zoon van een boer en landeigenaar in Sao Paulo is Senna al 26 jaar met racen bezig. Van school werd hij al met auto en chauffeur naar de kartbaan gebracht. Zijn eerste race won hij in 1973 in Interlagos. Via de Formule Ford (22 overwinningen van de 28 races) kwam hij in 1984 terecht in de Formule I. Daar ontwikkelde hij zich volgens BBC-commentator en ex-wereldkampioen James Hunt tot 'de beste rijder aller tijden'. 'Racen is een eenzame zaak', meent Senna over zijn ongeevenaarde kwaliteiten. 'Zoveel snelheid en kracht juist coordineren betekent dat je op onderzoek bent in gebieden waar je nooit eerder bent geweest. Ik heb nog nooit het gevoel gehad dat ik aan mijn maximum zat. Ik ontdek steeds nieuwe dingen. Dat is mijn motivatie. Anders zou het ophouden.'