Van Dam oppert herschikking bestel

AMSTERDAM, 2 nov. Bij het 65-jarig jubileum van de VARA heeft voorzitter M. van Dam gisteren het voorstel gedaan om de omroepen volgens een nieuw stromingsbeginsel over de drie Hilversumse netten te verdelen.

Op Nederland 1 zouden volgens Van Dam de christelijke omroepen NCRV, KRO en EO zich moeten bundelen tot een nieuw geheel dat onafhankelijk van hun ledental na verloop van tijd een zendmachtiging voor dit net verwerft. Nederland 2 zou voor de huidige omroepen AVRO, TROS en Veronica blijven. Van Dam ziet deze omroepen niet als op een groot publiek gerichte verschaffers van amusement, maar als de vertegenwoordigers van de liberale stroming. De VARA zou, met de VPRO en de NOS, het derde net moeten bespelen, en Van Dam meent dat dit net zijn politieke verwantschap vindt in de 'links libertijnse' stroming waarin hij D66, de PvdA en Groen Links groepeert. In het plan van Van Dam krijgt de NOS tot taak om 'voor de gezamenlijkheid te werken' en voor alle drie de netten journaals, sport en evenementen te produceren.

Minister d'Ancona (PvdA) zei in een eerste reactie het te waarderen dat de VARA met een plan voor de toekomst kwam en riep de andere omroepen op dat ook te doen. Zij wil op basis van deze voorstellen een beleidsnotitie schrijven die volgend voorjaar naar de Kamer kan.

In een reactie op het voorstel van Van Dam zegt VVD-woordvoerder Dees dat de Hilversumse omroepen zich moeten ontwikkelen tot private, commercieel werkende ondernemingen die, zelfstandig of gefuseerd, volgens dezelfde uitgangspunten kunnen werken als de commerciele zender RTL-4. De NOS zou daarnaast de enige echte publieke omroep moeten worden die een door de overheid omschreven taak vervult.

M. Beinema, de mediaspecialist van de CDA fractie, herkent in Van Dam's voorstel in de eerste plaats 'begrijpelijk eigenbelang. De VARA zou er niet slechter van worden. Zij zou op het derde net het grote publiek kunnen bedienen, met de kleine VPRO naast zich en de NOS voor het voetballen en het journaal.' Een samensmelting van de drie christelijke omroepen ligt volgens Beinema niet binnen bereik. 'De wonderen zijn de wereld nog niet uit, maar dat EO en KRO samengaan, dat wonder zie ik zich deze eeuw niet voltrekken. De achterbannen van NCRV en EO zijn er ook nog niet rijp voor.'

In haar toespraak kondigde minister d' Ancona gisteren verder aan dat de omroepen 'een bijdrage uit de algemene omroepreserve' kunnen krijgen als zij met elkaar een goed plan voor de toekomst en de besteding van de extra middelen presenteren. Een tweede voorwaarde is dat zij ook een deel van hun eigen reserves aanwenden om 'hun marktpositie' veilig te stellen.

De omroepen bezitten samen 'een slordige 270 miljoen aan min of meer overtollige kasmiddelen', aldus d'Ancona.

Met de gebouwen erbij komt het eigen vermogen van de omroepen op 335 miljoen gulden.