Tegenwicht tegen de apathie

Toen de hoofdstad en andere steden van de voormalige DDR vorig najaar plotseling het toneel werden van een geweldloze politieke omwenteling, leidde dat tot een geweldige culturele drift. Veertig jaar stalinisme hadden niet alle creativiteit weten te smoren.

Ook Mathhias Klemm, lithograaf uit Leipzig, heeft vele jaren onder moeilijke omstandigheden geleefd en gewerkt. Een klein deel van zijn oeuvre is nu te zien in Galerie Ruach in Den Haag. De 49-jarige Klemm heeft zich, ondanks alle onvrijheid, nooit echt onvrij gevoeld. Dat heeft hij naar eigen zeggen te danken aan zijn geloof. Daardoor zijn zijn werken niet zo grauw, niet zo gedeprimeerd als die van veel van zijn landgenoten van wie vorig jaar, nog voor die Wende, werk werd getoond op een expositie van hedendaagse DDR-kunst in het Singer-museum in Laren.

Klemm heeft al eerder geexposeerd in het buitenland, zowel in de Bondsrepubliek als in Noorwegen, Finland en Zwitserland. Destijds kon hij niet niet zonder toestemming van hogerhand beslissen wat hij mee het land uit nam, maar nu is dat afgelopen. Op zijn tentoonstelling in Den Haag, die mede op kerkelijk initiatief tot stand kwam, laat hij zien dat hij geen christelijke kunstenaar is, maar kunstenaar en christen. In die volgorde, voegt hij er ter verduidelijking aan toe.

'In mijn litho's heb ik altijd een verbinding willen leggen tussen het negatieve en het positieve dat ik beleefde als ook tussen het grauwe leven in Leipzig en de kleurige rijkdom die in de mens leeft. Ik heb nooit willen toegeven aan de Resignation, de wanhoop en de apathie die zich van zovelen in de DDR meester maakte. En nu we als vrije vogels pijnlijk genoeg de vliegkunst nog niet erg machtig zijn, verzet ik mij ook tegen het nu al weer wijd verbreide euvel van 'die Depression der Befreiung'.

De litho's van Mathhias Klemm dragen stuk voor stuk een boodschap in zich. Beeld en woord zijn bij hem een, stelt hij: zonder teksten is het hem onmogelijk te werken. Dat komt zijn zeggingskracht niet ten goede: zonder woorden en teksten zouden zijn werkstukken over vrede en hoop en over bomen die tegen alle verdrukking in tot in de hemel groeien, al sprekend genoeg zijn. Een voorbeeld is de litho die hij maakte van vlinders die uit een grijze, grauwe rots worden geboren, zich daarvan losmaken en de vrijheid binnenvliegen.