Regering en ANC zijn het eens over amnestie

JOHANNESBURG, 2 nov. Na maanden onderhandelen hebben de Zuidafrikaanse regering en het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) gisteren een overeenkomst bereikt over een regeling voor de amnestie voor politieke gevangenen en ballingen.

Hierdoor kunnen naar schatting 40.000 ballingen terugkeren, en kunnen zo'n 600 gevangenen worden vrijgelaten. Met de regeling is een van de belangrijkste obstakels voor onderhandelingen over een nieuwe grondwet uit de weg geruimd.

De regeling voorziet in verschillende categorieen van politieke overtreders. Voor elke categorie geldt een andere manier om vrijlating of amnestie aan te vragen. Een speciale regeringscommissie zal iedere aanvraag afzonderlijk beoordelen.

Mensen die Zuid-Afrika zonder de benodigde reisdocumenten hebben verlaten, of zonder een grenspost te passeren, kunnen via hun organisatie groepsgewijs amnestie aanvragen. Deze afspraak zal de terugkeer van een grote meerderheid van de ballingen aanzienlijk versnellen.

Anderen moeten individueel amnestie aanvragen, waarbij ze details moeten geven over de overtredingen die ze hebben begaan en moeten uitleggen waarom ze deze als politiek beschouwen. Coetsee verzekerde dat deze verklaringen vertrouwelijk worden behandeld en niet zullen worden gebruikt in rechtszaken. Gevangenen kunnen op dezelfde manier hun vrijlating aanvragen.

De regeling maakt geen onderscheid tussen activisten voor of tegen apartheid. Ook iemand als Barend Strydom kan een aanvraag indienen, de blanke extremist die in 1988 het vuur opende op zwarte voetgangers op een plein in Pretoria, van wie er acht om het leven kwamen. Niettemin zei Coetsee dat de regering niet verplicht kan worden tot vrijlating over te gaan in gevoelige zaken als die van Strydom, die geen berouw heeft getoond over zijn actie en is uitgegroeid tot een symbool voor blanke extremisten.

Ook mensen die nu terecht staan wegens politieke overtredingen, of die vastzitten op grond van de veiligheidswetten, kunnen vrijlating aanvragen mits de overtredingen waarvoor ze amnestie aanvragen voor 8 oktober zijngepleegd.