Moldaviers dreigen Unie met afscheiding

MOSKOU, 2 nov. Als Moskou geen duidelijk standpunt inneemt over de 'separatistische neigingen' van de Gagaoezische minderheid moet Moldavie zich onmiddellijk afscheiden van de Sovjet-Unie.

Dat heeft het Volksfront van Moldavie gisteren in een verklaring laten weten. Partijleider Petru Lucinschi is gisteravond met een delegatie door president Michail Gorbatsjov ontvangen. Volgens een woordvoerder van het Moldavische Centraal Comite heeft Gorbatsjov zich tijdens dat gesprek uitgesproken tegen erkenning van de Gagaoezische republiek en voor ondeelbaarheid van Moldavie. De situatie in de zuidelijke provincies van Moldavie, waar de Gagaoezen, een Turkstalige minderheid van 150.000 man, vorige week een eigen parlement hebben gekozen is nog steeds gespannen, al worden de verschillende 'legertjes' van vrijwilligers langzamerhand uit het gebied teruggetrokken.

Het nieuwe Gagaoezische parlement, dat door de Moldavische regering niet wordt erkend, heeft besloten zijn werk tien dagen op te schorten om te onderhandelen met de Moldaviers. Nadat de Gagaoezen deze zomer de onafhankelijke Sovjet-republiek Gagaoezie hadden uitgeroepen, gingen zij twee weken geleden over tot het organiseren van verkiezingen voor een eigen parlement. Dat heeft tot grote onrust geleid in de republiek, die de uitzonderingstoestand afkondigde in de zuidelijke provincies en overging tot het sturen van bussen met duizenden vrijwilligers om de orde te handhaven. Vervolgens werd de hulp van de binnenlandse veiligheidstroepen ingeroepen, een stap die veel Moldaviers betreuren omdat ze de Sovjet-troepen verdenken van partijdigheid en de kans om zelf orde op zaken te stellen nu verkeken is.

De Gagaoezen kregen onmiddellijk hulp van hun Russische buren, de inwoners van de Dnjestr-republiek, een ministaatje dat zich in september losmaakte van Moldavie. In de Dnjestr-republiek hoofdstad Tiraspol zijn vorig jaar uitgebreide stakingen geweest tegen de Moldavische regering in verband met de als discriminerend ervaren taalwet, die kennis van het Moldavisch (Roemeens) voor inwoners van de republiek verplicht stelt. Ook de Dnjestr-republiek stuurde vrijwilligers naar het gebied en de situatie leek even uit de hand te lopen. De Moldavische vrijwilligers, ongeveer 15.000 in getal, reisden in bussen naar Komrat, de hoofdstad van Gagaoezie. Deze stad hebben zij nooit bereikt omdat ze tegengehouden werden door de Gagaoezen en de binnenlandse veiligheidstroepen.

In de Moldavische hoofdstad Chisinau (Kisjinjov) werd intussen geld opgehaald voor de vrijwilligers en er gaan stemmen op om ze te laten opgaan in zelf te formeren binnenlandse veiligheidstroepen. Tot echte botsingen tussen Moldaviers en Gagaoezen is het niet gekomen. Wel bezetten een paar duizend doelloos ronddwalende Moldavische vrijwilligers eergisteren korte tijd twee grensposten met Roemenie. Ze eisten terugtrekking van de binnenlandse veiligheidstroepen uit Moldavie en dreigden de grenswachten te zullen doden, maar na enkele uren, toen hen te verstaan was gegeven dat zij juridisch zouden worden vervolgd, trokken zij zich terug.

Het oproepen van vrijwillige burgerwachten om de politieke crisis het hoofd te bieden was overigens een idee van de Moldavische regering zelf. Zij lijkt daar nu, enigszins geschrokken door de mogelijke consequenties, weer van te zijn teruggekomen. Zo pleit de voorzitter van het tijdelijke comite dat is ingesteld om toe te zien op naleving van de uitzonderingstoestand in het gebied, A. Sangeli, voor opheffing van de vrijwilligersgroepen, waarna de geblokkeerde wegen naar het zuiden van de republiek weer kunnen worden vrijgegeven.

    • Laura Starink