Rusland eigent zich bezittingen van de Unie toe

MOSKOU, 1 nov. Rusland, de grootste deelrepubliek van de Sovjet-Unie, heeft vrijwel al het staatseigendom van de unie op haar grondgebied voor zich opgeeist.

Het parlement van de Russische federatie nam gisteren, met slechts drie onthoudingen en zonder een stem tegen, een wet aan waarin dit is vastgelegd. Vandaag is het in Rusland aangenomen radicale hervormingsprogramma, dat bekend staat als het vijfhonderd-dagenplan, ingegaan.

In de wet is alleen voor de bezittingen van het leger en de staatsveiligheidsdienst KGB een uitzondering gemaakt.

Volgens premier Ivan Silajev is dit het begin van de uitvoering van het vijfhonderd-dagenplan van de economen Sjatalin en Javlinski dat twee weken geleden door president Gorbatsjov in een afgezwakte versie is overgenomen.

De wet heeft betrekking op 'de grond, de flora en fauna, de culturele en artistieke goederen' en alle natuurlijke hulpbronnen. Ook de bedrijven die tot nu toe rechtstreeks onder de centrale unie vielen, zullen worden beschouwd als Russisch staatseigendom. Alle contracten die buiten de Russische regering om worden gesloten, bijvoorbeeld met de centrale unie, zijn bij voorbaat geannuleerd.

Het gaat bij de confiscatie-wetgeving niet alleen om de industriele bedrijven en kolchozen of sovchozen, maar vooral ook om gas, olie en andere grondstoffen en eveneens om de aanwezige Westerse valuta, het goud en de diamanten, de enige financiele reserves van enige waarde die de Sovjet-Unie nog heeft. Tachtig procent van de energiebronnen bevindt zich op Russische bodem.

In een poging de autonome republieken binnen Rusland, die bezig zijn zich een voor een 'soeverein' te verklaren, niet tegen de haren in te strijken, heeft het parlement tegelijkertijd vastgelegd dat deze natuurlijke en financiele hulpbronnen eigendom zullen zijn van de republieken die ze nu beheren.

Het is voor het eerst sinds de 'soevereiniteitsverklaring' van afgelopen zomer dat de Russische federatie haar onafhankelijkheid nu ook materieel vastlegt. Maar het besluit van het parlement lijkt toch meer politiek dan economisch van aard. Sinds de Opperste Sovjet van de unie twee weken geleden het compromisplan van Gorbatsjov heeft aanvaard een 'synthese' tussen de vergaand gedecentraliseerde doelstellingen van de groep-Sjatalin en de centralistische benadering van premier-Ryzjkov is Rusland het spoor enigszins bijster. Voordien hadden de Russische leiders, president Boris Jeltsin en premier Silajev voorop, steeds verklaard dat het tussenvoorstel van Gorbatsjov 'onaanvaardbaar' was en dat Rusland bij aanvaarding ervan geheel op eigen kracht verder zou gaan.

Maar na het besluit van het unie-parlement werd het stil in de politieke top van de Russsische federatie. Silajev erkende eerst dat zijn plan niet uitvoerbaar was zonder medewerking van de unie. Gisteren kondigde hij aan dat de voornemens nog steeds van kracht zijn, maar dat de uitvoering van de aangekondigde privatisering van land en goederen, alsmede de langzame prijsliberalisatie, pas serieus ter hand kan worden genomen als de 'soevereine rechten van de republieken gestabiliseerd zijn'.

Een nog groter probleem voor de Russische federatie is dat zij nu al bijna anderhalve maand politieke leiding mist. Jeltsin is nog steeds niet boven water gekomen sinds hij op 21 september bij een aanrijding een lichte hersenschudding opliep. Eerst heeft hij enkele weken bed gehouden, vervolgens ging hij 'met vakantie' naar de Kaukasus.