Ieren schermen koningin af van politiek

DUBLIN, 1 nov. Zelden zijn de functiebeperkingen van een staatshoofd zo duidelijk gedemonstreerd als tijdens het bezoek van koningin Beatrix en prins Claus aan Ierland. Alles werd er van Ierse zijde aan gedaan om de koningin ver te houden van de maalstroom van politieke gebeurtenissen die bijna de val van het kabinet van premier Charles Haughey inleidden. Die inspanning leverde bizarre beelden op. Ministers die het ene moment, als hadden ze geen zorg ter wereld, het koninklijk paar op hun bezoek begeleidden, waren tien minuten later in het parlement bezig in een verhitte discussie hun politieke huid te redden.

Jekyll and Hyde: zo was Charles Haughey de geslepen partijleider, die in het parlement, de Dail, gepassioneerd zijn politieke onbevlektheid preekte jegens een oppositie die bloed wilde zien, en die tien minuten later weer de rol aannam van de beminnelijke, door geen controverse geplaagde gastheer, omdat de regeringslunch voor koningin en prins nabij was.

'Taoiseach, wanneer komen er verkiezingen?', werd de premier toegeroepen door de Ierse journalisten, die de aankomst van koningin en prins bij de ontvangstzaal alleen nog interessant vonden omdat de premier daarvoor naar buiten diende te komen. Maar Haughey is gezegend met een ondoorgrondelijke gelaatsuitdrukking en een moeilijk te interpreteren blik. Zo veel als hij eerst in het parlement aan de overkant van Saint Stephen's Green nog had gezegd, zo weinig wilde hij een half uur later kwijt. Voordat het koortsachtig overleg over de politieke crisis 's middags werd hervat, gaf hij zich over aan de gedwongen kalmte van een ontmoeting met de Nederlandse majesteit.

Daar ging het gesprek over wederzijds respect en hechte culturele betrekkingen, maar nooit over het onderwerp dat voor op ieders tong lag, maar niet mocht worden besproken. Het ging (en dat was al gedurfd genoeg) over Willem van Oranje en oude animositeiten waarover de premier zei dat hij hoopte dat die snel zouden worden weggewerkt. 'Het is onze oprechte bedoeling om in de praktijk door verzoening werkelijk betekenis te geven aan het witte symbool van vrede, dat het groen en oranje in onze nationale vlag met elkaar verbindt'. Over het politiek in de rug steken van een vriend en partijgenoot om zelf als machthebber te overleven, werd met koningin en prins toen en later met geen woord gesproken.

Terwijl het zinderde in de Dail en de ambtgenoot van minister Van den Broek, Gerry Collins, als gastheer van koningin en prins de indruk trachtte te vermijden dat hij toch wel opzag tegen de derde verkiezingen binnen anderhalf jaar, lieten koningin Beatrix en prins Claus zich voorlichten over de creatie van een 'City' for Dublin, een conglomeraat van banken en financiele instellingen dat met behulp van royale belastingconcessies als trekpaard moet dienen voor binnenstadse ontwikkeling aan de oever van de rivier Liffey. De inleiders goochelden met cijfers: 130 maatschappijen (waaronder de ABN) zouden zich vestigen, twee miljoen vierkante voet was beschikbaar voor woningen, winkels, ontspanning en culturele ruimten, honderden Dubliners zouden zich afwenden van het leven in buitenwijken en de cultuur van de binnenstad nieuw leven inblazen. Hare majesteit had een vraag: welke rol speelt het openbaar vervoer in de plannen? De heren keken elkaar wat ongelukkig aan. Majesteit had de spijker op de kop geslagen, helaas. Dat probleem moest nog even worden opgelost.

De tweede dag van het staatsbezoek kon door de politieke crisis vrijwel geheel worden gewijd aan wonen en werken in Dublin. Koningin en prins deden langer dan voorzien over hun bezoek aan een scholingsproject voor jongeren zonder uitzicht en bezochten na de regeringslunch het filminstituut en ateliers voor jonge kunstenaars in de Temple Bar-buurt, bij de Liffey. De spontane rondwandeling, waarbij de koningin omstuwd door fotografen en veiligheidsmensen twee straten doorstapte, verbijsterde de Dubliners. 'Who is she?', vroeg een passerende parkeerwachter zich hardop af, totaal overrompeld door de drukte. Twee employees van de Ierse vliegtuigmaatschappij barstten gillend van de lach in een klompendans uit. Toevallige passanten begonnen verbaasd te klappen. De koningin wuifde waar nodig en hield een tempo aan dat de gemoedelijke Ierse veiligheidsfunctionarissen tot overdadige activiteit aanzette. Voor de koningin en haar gevolg uitwadend, maakten ze de doorgang vrij. Die tactiek, het scheiden der zeeen, heet in veiligheidsjargon 'doing a Moses'.

Uit dank voor de ontvangst in Ierland lieten koningin en prins een tijdelijke expositie van Nederlandse tekeningen en schilderijen in The National Galery in Dublin achter. Vandaag echter, als het weer het toelaat, verlaten ze de Ierse hoofdstad en bezichtigen ze een natuurgebied in West-Ierland, letterlijk ver van het politieke gekrakeel in Dublin.