Het wrede liefdesleven van konijn en ratelslang

Drie bedrijven in Losing Time. De ventilator die voor koelte moet zorgen draait in het eerste en derde bedrijf loom zijn rondjes, in het tweede vliegensvlugge cirkels. Twee vrouwen, sterke persoonlijkheden en sterke actrices, praten in de eerste scene over verkrachting, seks en mannen; in het volgende bedrijf zien we daarvan de grotesk-banale uitvoering onder de zwiepende ventilator en uiteindelijk blijft er niets over dan eenzaamheid, terugblik en treurnis. In de hitsigheid van de lichamelijke liefde was geen spatje tederheid te bekennen. Met de klanken van een smartelijke country en western song nazingend in ons hoofd verlaten we de schouwburg.

Het toneelspel leerde dat vrouwen de kracht bezitten om zich tegen mannen te verweren: namelijk door tegen hen op te treden met viriliteit en seksuele onafhankelijkheid. Dit brengt de mannen danig van hun stuk. Vooral als de erotische escapades het gevolg zijn van overspel. Waarom verlangt de getrouwde man naar een dubbele verhouding en waarom geeft de vrouw daaraan toe? Er is geen antwoord. Auteur John Hopkins schetst in Ruth (Katelijne Damen) een ingewikkeld en subtiel lijnenspel van zelfvernedering en angst om alleen te zijn. Ruth gaat zover dat ze zich als willoos slachtoffer aandient aan potentiele verkrachters. Het is een wrede rol die Hopkins voor haar schrijft, want zij moet voldoen aan de onvermijdelijke vraag van de politie of ze de verkrachting misschien zelf heeft uitgelokt. Dat heeft ze. In dit opzicht toont Hopkins de vrouw toch weer uit het onverwoestbaar mannelijke perspectief, hoe nadrukkelijk hij ook het tegendeel wilde bewijzen. De man ontsnapt nu eenmaal niet aan zichzelf, verslaafd aan zijn lust. Een erectie heeft geen geweten, zei Miles Davis in zijn autobiografie, en Hopkins parafraseert deze gedachte.

Tegenover Ruth staat Joanne (Gilda De Bal) die de mannen met hun eigen wapens verslaat; zij is onmisbaar voor de onthulling van de diepe erotische geheimen van Ruth. Voor haar schreef Hopkins een rol opgebouwd uit een voor beide vriendinnen noodlottige drang tot weten: zijn man en vrouw inderdaad voor elkaar konijn en ratelslang, zoals een van de mannen suggereert?

Het register van Losing Time is onverbiddelijk grof. Hindert niet. Wel hindert op den duur de conflictdramaturgie waarin het is geschreven. De meningen blijven als golven tegen de rotsen slaan, onophoudelijk. Dat is een gebrek aan stilering in de regie. De dialogen schieten dwars door elkaar. Er is geen rust in deze opgejuinde, naar Amerikaans model geregisseerde voorstelling.

Dat geldt ook voor het stuk: ik kon me niet aan de indruk onttrekken dat het idee 'geleerd' is op een cursus creative writing. Ik kreeg geen toegang tot de voorstelling, een kijkdoos in de verte, ofwel: het hemelhoog verlichte venster in een wolkenkrabber. De al te intensieve stijl van de acteurs wrong zich tussen mij en het spel. Was ik geraakt, tot andere gedachten gebracht, aan mannenhaat gaan lijden of welke boodschap dan ook uit het stuk sprak? Nee. Heftig gespeelde gevoelens staan ditmaal haaks op overtuigingskracht.