Familie kan dag en nacht bij kankerpatient zijn; Gast-Huisziekenhuis 'opluchting'

AMSTERDAM, 1 nov. Robert Schulze (22) staart wezenloos voor zich uit, verzwakt door de chemotherapie die hij net achter de rug heeft. Sinds mei heeft hij kanker. Over veertien dagen moet hij in het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis (AVL) in Amsterdam de zware behandeling opnieuw ondergaan, twee weken later nog eens. Familieleden van patienten als Robert hebben in Amsterdam sinds een maand de gelegenheid voortdurend in de buurt te zijn.

In het zogeheten Gast-Huis kunnen partners en gezinsleden van patienten logeren. Het gebouw staat vlak naast het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis. Ook patienten die poliklinisch worden behandeld kunnen in het Gast-Huis terecht. Een groot aantal van hen moet ver reizen want het AVL en de Daniel den Hoedkliniek in Rotterdam zijn de enige in kanker gespecialiseerde ziekenhuizen in Nederland. Voor veel kankerpatienten is de mogelijkheid voor hen of mensen uit hun directe omgeving om in het Gast-Huis te overnachten een enorme opluchting. Dat geldt ook voor Robert en zijn moeder A. Kikkert. Zij wonen op Texel. 'Je zit opgesloten op zo'n eiland', zegt ze. 'Het heen en weer reizen is ondoenlijk.'

Het plan voor het Gast-Huis, dat volgende week woensdag officieel wordt geopend, kreeg twee jaar geleden vaste vorm toen een cadeau werd gezocht ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van het Nederlands Kanker Instituut. Alle grote en kleine sponsors hebben die dag de mogelijkheid te zien waar hun geld naar toe is gegaan. De benodigde 1,9 miljoen gulden voor de bouw en inrichting is met acties bijeengebracht. Voor de begroting van 130.000 gulden per jaar staat een liefdadigheidsinstelling de komende vijf jaar garant. Bij de Daniel den Hoedkliniek in Rotterdam wordt 14 december de oplevering van een soortgelijk gasthuis gevierd. Dit wordt naar verwachting in maart 1991 geopend.

Het Gast-Huis in Amsterdam telt tien tweepersoons kamers waarin eventueel een bed kan worden bijgeplaatst. Elke kamer heeft een eigen telefoon. De gasten betalen dertig gulden per overnachting, of als ze met meer personen zijn vijfendertig gulden per kamer. Is dat bedrag een probleem, dan wordt een reservepotje van het Gast-Huis aangesproken. Zeventig vrijwilligers doen van half negen 's ochtends tot tien uur in de avond in wisseldiensten het huishoudelijk werk en bieden waar nodig een luisterend oor. Huismanager en enige betaalde kracht is N. Lemmens. Zij was tot voor kort verpleegkundige in het ziekenhuis.

De eerste maand dat het Gast-Huis nu operationeel is, verbleven er dagelijks twee a drie gasten. Dat aantal neemt sinds een paar dagen snel toe. Lemmens: 'We hebben de mensen via posters op de mogelijkheid geattendeerd hier te overnachten. En patienten praten en onderling over.' Tot nu toe kan iedereen die dat wil er nog terecht. Als het aanbod groter is dan de beschikbare plaatsen moet worden afgewogen wie het meest voor een plaats in aanmerking komt.

Criteria daarvoor zijn onder meer de afstand die een patient of familielid moet afleggen om naar het ziekenhuis te komen en met welke frequentie. De gasten moeten daarnaast in staat zijn voor zichzelf te zorgen. Er is een keuken en een wasruimte. In de twee gemeenschappelijke huiskamers kan televisie worden gekeken of een praatje gemaakt. Een patient logeert in het Gast-Huis zolang de behandeling duurt, familieleden verblijven in principe maximaal vier dagen in het Gast-Huis. Coordinator Lemmens heeft twijfels bij die limiet: 'Laatst logeerde hier een echtpaar met wier zoon het ook na een operatie niet goed ging. Ik zou het hart niet hebben gehad die mensen na vier dagen weg te sturen.'

K. Dom uit Tiel logeert al twee weken in het Gast-Huis. Zijn vrouw herstelt op het ogenblik van een zware operatie, waarbij een tumor uit haar bekken is verwijderd. Hij was opgelucht toen een verpleegkundige hem op het huis attendeerde. 'Met de auto kwam ik niet meer, te gevaarlijk omdat ik met mijn hoofd niet bij het verkeer was.' Maar het openbaar vervoer was evenmin een uitkomst. 'Tweeenhalf uur reizen met de bus en de trein. En niet te betalen. Iedere dag veertig gulden voor een retour Tiel-Amsterdam. Als ik mijn twee dochters meenam het driedubbele.'

Normaliter komen patienten voor een poliklinische behandeling per taxi. De rekening daarvan wordt veelal vergoed door de ziektekostenverzekeraars. Het verblijf in het Gast-Huis niet, terwijl dat veelal beduidend minder kost dan de taxirekening. De directie van het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis is hierover in de slag met de ziekenfondsen en particuliere verzekeraars. Kostenbesparend of niet, de opvang in het Gast-Huis is geen onderdeel van een medische behandeling en wordt daarom niet vergoed, zegt een woordvoerder van het Kontaktorgaan Landelijke Organisaties van Ziektekostenverzekeraars (KLOZ). Hij sluit het vergoeden van de overnachtingen in de toekomst echter niet uit.