Chili: financiele schandalen drijven Pinochet in het nauw

LIMA, 1 nov. Het Chileense leger van ex-president Augusto Pinochet zit diep in de zorgen. Ditmaal gaat het niet om de openbaarmaking van gruweldaden tijdens de nog maar net voorbije dictatuur, zoals eerder dit jaar gebeurde na de vondst van een aantal massagraven.

De nieuwe problemen van Pinochet en de zijnen hebben te maken met geld. Rondom het leger heeft zich een financieel schandaal ontwikkeld dat tot het aftreden van ten minste twintig hoge officieren heeft geleid, terwijl ook het lijstje met voortijdig te pensioneren generaals almaar langer wordt.

Het schandaal bedreigt de positie die de militairen zichzelf in het nieuwe, democratische Chili hebben toegekend. De zaak zet bovendien de toch al moeizame relatie tussen strijdkrachten en burgers verder onder druk.

Het middelpunt van de rel is het illegale pensioenfonds 'La Cutufa' van de Chileense strijdkrachten. Dit in 1983 opgerichte fonds stond onder leiding van leden van de geheime politie van Pinochet, het Nationale Centrum voor Informatie (CNI).

Intussen heeft ook de luchtmacht land zijn financiele schandaal, zo blijkt uit berichten uit de Chileense hoofdstad Santiago. Evenals de collega's van de landmacht hielden de luchtmachtofficieren er een onwettig spaarfonds op na: La Bicicleta (De Fiets). Journalistieke en financiele bronnen vermoeden dat ook de marine en de militaire politie van het land er hun eigen illegale spaarfondsen op na hielden of houden. In deze gevallen zou het gaan om de fondsen Progreso (Vooruitgang) en La Tijera (De Schaar).

Het CNI werd januari dit jaar door Pinochet opgeheven. Volgens tegenstanders van de militairen gebeurde dat om de rol van het CNI bij de harde onderdrukking in de jaren 1973 tot 1989 te verdoezelen. Nu blijkt dat het CNI, in het bijzonder kapitein Patricio Castro, zich ook bezighield met de verrijking van het Chileense officierenkorps. Het fonds 'La Cutufa' beheerde naar schatting 50 miljoen dollar aan spaargeld, zo meldde deze week de serieuze en bepaald niet als progressief bekend staande krant El Mercurio. Onbevestigende berichten willen dat Castro vooral investeerde in lucratieve beleggingen, zoals de wapenhandel en het witwassen van drugswinsten. Het rendement van het fonds moest op zo'n tien procent per maand liggen.

Eind vorig jaar echter ging 'La Cutufa' ineens failliet, waardoor duizenden officieren en hun familieleden tot de figuurlijke bedelstaf werden veroordeeld. Het bankroet van 'La Cutufa' leidde tot de arrestatie van kapitein Castro, op verdenking van het uitgeven van ongedekte cheques. Een ander kapitein van het CNI, Gaston Ramos, vluchtte eind vorige maand naar Spanje, vermoedelijk met de medeneming van miljoenen van 'La Cutufa'.

Ramos wordt nu door de Chileense justitie gezocht in verband met de moord vorig jaar juli op de restauranteigenaar Aurelio Sichel. Diens dood houdt vermoedelijk ook verband met 'La Cutufa'. Volgens verklaringen van ingewijden was Sichels restaurant het financiele centrum van 'La Cutufa'. Toen Sichel, aldus zijn weduwe, zijn investering van een miljoen dollar uit het fonds wilde terugtrekken werd hij met vier schoten in het hoofd vermoord. De dader is tot nu toe spoorloos.

Ook de zogenaamde zelfmoord van de vrouwelijke rechter Monica Tagle Madrid, die de arrestatie had gelast van kapitein Castro, wordt in verband gebracht met 'La Cutufa'. De rechter zou zich twee weken geleden op klaarlichte dag met benzine hebben overgoten om zich daarna in haar auto tegenover een politiebureau in de Chileense hoofdstad in brand te steken.

Volgens de advocaat van twee legerofficieren die verdacht worden van betrokkenheid bij La Cutufa had dit fonds geen banden met La Bicicleta. Evenals La Cutufa had La Bicicleta tot doel de beleggers een ongewoon hoog rendement zo'n tien procent per maand te bieden. Het regeringsdagblad La Nacion schreef gisteren dat sommige luchtmachtofficieren het fonds La Bicicleta zouden hebben gevoed met geld van de Chileense staat dat hun bij reizen naar het buitenland ter beschikking werd gesteld.

De Chileense luchtmacht gaf gisteren een communique uit waarin de verantwoordelijkheid van de luchtmacht als instituut van de hand werd gewezen. Een oud-officier van de luchtmacht is inmiddels gearresteerd in verband met het illegale pensioenfonds.

Naar beide fondsen wordt momenteel een onderzoek ingesteld door de Chileense strijdkrachten onder leiding van ex-president Augusto Pinochet. Ook twee burgerrechters houden zich bezig met de zaak van de illegale fondsen. Een parlementslid van president Aylwins christen-democratische partij heeft laten weten een parlementaire enquete naar de zaak te willen instellen.

Pinochet hoopt de burgers voor te zijn. Kennelijk wil hij voorkomen dat de bij de machtsoverdracht eerder dit jaar vastgelegde sterke rol van het leger, wordt uitgehold. Nog geen week nadat hij een eigen, militaire onderzoeksrechter op de zaak zette, rolden de koppen van vier generaals van de generale staf, onder wie het voormalige hoofd van het CNI, Hugo Salas. Volgens het Chileense weekblad Que Pasa, gelieerd aan de rechtse oppositie, zullen nog zeker tweehonderd officieren volgen. In een verklaring tegenover de pers legde Pinochet er deze week de nadruk op dat de generaals uit eigen vrije wil zijn opgestapt en dat hun vroegtijdige vertrek niets met de zaak 'La Cutufa' te maken heeft.