Ex-bankier van paus wordt parochiepriester

ROME, 31 okt. Monseigneur Paul Marcinkus, een van de meest omstreden aartsbisschoppen in het Vaticaan, legt al zijn bestuursfuncties neer en wil zijn laatste dagen slijten als eenvoudig parochiepriester in zijn geboortestad Chicago.

Het is een ongebruikelijke stap voor zo'n hoge prelaat, maar de 68-jarige Marcinkus is een ongewone man. Hij werd in de jaren vijftig als een veelbelovende jonge man naar Rome gehaald en mocht wegens zijn kennis van het Engels de reizen van paus Paulus VI organiseren. Zijn ster rees snel en nadat hij in 1970 als lijfwacht van de paus in de Filippijnen een man met een mes onschadelijk had gemaakt werd hij een pauselijke vertrouwensman. Een jaar later volgde zijn benoeming tot president van het Instituut voor Religieuze Werken (IOR), de bank van het Vaticaan.

Onder Marcinkus raakte het IOR betrokken bij het grootste bankschandaal in Italie van na de oorlog: de ineenstorting van de Banco Ambrosiano, in 1982. Het Vaticaan raakte hierdoor ongeveer 300 miljoen dollar kwijt, en betaalde in 1984 als 'teken van goede wil' 250 miljoen dollar aan de schuldeisers van de Banco Ambrosiano.

Marcinkus is ervan beschuldigd dat hij Ambrosiano-president Roberto Calvi, die gold als de belangrijkste katholieke bankier in Italie, heeft geholpen bij zijn malversaties. Calvi werd kort voordat zijn bank bankroet ging hangend onder een brug in Londen gevonden. Het is nooit opgehelderd of dit moord of zelfmoord was.

De precieze rol van Marcinkus is ook nooit opgehelderd voor de rechter. Hij heeft daarvoor lang zijn geliefde golfsport verzaakt en zich min of meer opgesloten in het Vaticaan, omdat de Italiaanse justitie hem aan de tand wilde voelen. Pas in 1988, toen het Constitutionele hof bepaalde dat Marcinkus niet vervolgd mocht worden, kon hij zijn normale leven hervatten.

Het Vaticaan heeft hem altijd de hand boven het hoofd gehouden. Pas vorig jaar raakte hij zijn functie als president van het IOR kwijt, niet door ontslag, maar doordat de functie werd opgeheven in een reorganisatie. Hij hield zich daarna vooral bezig met het bestuur van Vaticaanstad.

In een vraaggesprek met Reuter vlak voordat zijn vertrek uit Rome bekend werd zei hij dat zijn naam overal opschudding veroorzaakte en dat hij de paus niet langer tot last wilde zijn. 'Ik zal altijd de schurk blijven', aldus Marcinkus.