Deel FNV tegen vierdaagse werkweek

DEN HAAG, 31 okt. Een 'lonkend perspectief'. Onder deze titel heeft de vakcentrale FNV vorige week de discussie over een vierdaagse werkweek nieuw leven ingeblazen. Niet alle FNV-bonden zijn daarover even enthousiast. De AbvaKabo met ruim 280.000 leden de grootste FNV-bond, heeft reserves. 'Wij bepalen onze eigen koers', zegt J. Bensch, coordinator van de collectieve arbeidsovereenkomsten van AbvaKabo, resoluut. 'De vorm van arbeidstijdverkorting wordt door de bedrijven en sectoren zelf bepaald. Dat is een discussie waar ik me niet in wil mengen.'

In een reactie noemde dr. J. Zijlstra, ex-premier en ex-minister van financien en ex-president van De Nederlandsche Bank, een vierdaagse werkweek 'een grote ramp' voor Nederland. 'Geen land ter wereld dat erover peinst dat in te voeren', zei hij afgelopen weekeinde. Gisteren viel minister Andriessen (economische zaken) hem in de Tweede Kamer bij. 'Een drogredenering', stelt Bensch. 'Ik hanteer een eenvoudige regel: als werknemers massaal korter willen werken, dan zal dat gebeuren.'

Zijlstra en Andriessen hanteren volgens de vakbondsbestuurder dezelfde argumenten die werden gebruikt toen de werkweek van 48 naar 45 uur werd verkort en in de discussie over de vrije zaterdag werden gebruikt. Bensch: 'Als ik hoor wie er nu allemaal tegen zijn, dan krijg ik steeds meer de neiging om er voor te worden'.

Maar hoe groot is het enthousiasme voor een vierdaagse werkweek binnen de AbvaKabo? De bond voor ambtenaren en trendvolgers, ongeveer 25 procent van het overheidspersoneel is aangesloten bij de bond tegen 15 a 20 procent in de gepremieerde en gesubsidieerde (G en G)-sector, zit in een lastig parket. In de jaren zeventig is de loonontwikkeling van ambtenaren en trendvolgers beduidend achter gebleven bij die in de marktsector. Betekent dit dat de bond nu voorkeur heeft voor meer inkomen boven meer vrije tijd?

Bensch: 'Laat ik duidelijk zijn dat bij de onderhandelingen over collectieve arbeidsovereenkomsten de salarissen bij de overheid en de G en G-sector gelijk moeten blijven lopen met de salarissen in het bedrijfsleven. Vooralsnog gaan we uit van 3,5 procent loonruimte voor verbetering van de arbeidsvoorwaarden, maar als men in de marktsector op een hoger percentage uitkomt, schroeven wij onze eisen ook op. Maar dat betekent niet automatisch een vierdaagse werkweek. Dat is een kwestie van de afzonderlijke bedrijven en sectoren. Die afweging moet zo laag, zo decentraal mogelijk worden gemaakt. Daarin meng ik me niet.'

De vierdaagse werkweek kan volgens Bensch op dit moment bijvoorbeeld 'probleemloos' worden ingevoerd bij de PTT en de nutsbedrijven. In de G en G-sector zou dat moeilijker liggen.

De vakbondsbestuurder zit op een lijn met minister De Vries (sociale zaken en werkgelegenheid) die zei een vierdaagse werkweek 'best mogelijk' te achten, maar invoering een zaak noemde van de werkgevers en werknemers in de afzonderlijke bedrijven en bedrijfstakken. Voor de Vara-radio schaarde minister Kok (financien) zich vanmorgen achter de opstelling van De Vries.

Een vierdaagse werkweek die leidt tot een verlenging van de werkdag is voor de vakbondsbestuurder 'absoluut onaanvaardbaar'. Minister Maij-Weggen (VROM) lanceerde dit idee onlangs. Spreiding van werk op haar ministerie zou een bijdrage leveren aan de congestie- en milieuproblematiek.

Behalve de financiele aspecten zijn er volgens Bensch meer oorzaken die tot gevolg hebben dat de animo voor arbeidstijdverkorting beperkt is. In het verleden hebben werknemers afgezien van loonsverhogingen ten faveure van arbeidstijdverkorting in de verwachting dat daardoor extra arbeidsplaatsen zouden worden gecreeerd. Bensch: 'In de praktijk heeft dit niet tot een volledige herbezetting geleid. Vandaar dat we accent nu enigszins verleggen en nu stellen dat arbeidstijdverkorting ook een duidelijk verbetering van de rechtspositie is. Met andere woorden: korter werken is goed voor mensen.'

Met andere woorden niet werken op zondag? 'Ik ben niet gelukkig met het Leidse experiment (sinds twee weken is de bibliotheek in Leiden ook op zondag open, cb). Mensen die een boek willen lenen moeten dat maar van maandag tot en met zaterdag bij de bibliotheek halen, en zondags lezen.'

    • Cees Banning