China laat dissident Wang vrij

PEKING, 31 okt. China heeft de prominente schrijver Wang Ruowang (72) uit Shanghai na 14 maanden opsluiting zonder vorm van proces in vrijheid gesteld. Zijn vrouw Wang Feng Suying bevestigde vanmorgen telefonisch dat hij gisteren is vrijgelaten en dat hij nu een medisch onderzoek ondergaat.

Wang is sinds hij begin 1987, na de val van de liberale partijleider Hu Yaobang, op bevel van opperste leider Deng Xiaoping uit de communistische partij werd gestoten, een van China's meest bewonderde dissidenten.

Wang werd door het regime als de gangmaker van de demonstraties in Shanghai vorig jaar en van de eerdere protestgolf eind 1986 bestempeld. Na het bloedbad van 4 juni 1989 kreeg hij meteen huisarrest en in september werd hij in hechtenis genomen. Het officiele propaganda-apparaat beschreef hem als een 'sociale mot die het weefsel van de samenleving aanvreet' en beschuldigde hem van samenzwering tegen de partij en geestelijke verontreiniging van de jeugd.

Een overgelukkige mevrouw Wang was vandaag terughoudend over de redenen voor de vrijlating van haar man, maar prees de burgemeester van Shanghai, Zhu Rongji uitbundig voor zijn hulp.

Burgemeester Zhu (62) staat bekend als een van de meest liberale en reformistische bestuurders van China. Hij wordt beschouwd als de mogelijke opvolger van premier Li Peng zodra het 'interregnum' van stagnatie voorbij is en hij is de enige Chinese leider die sinds juni 1989 in de Verenigde Staten is verwelkomd. In juli van dit jaar bezocht hij de VS om investeerders te interesseren in China's nieuwste en grootste ontwikkelingsproject, het Pudong Plan voor de oostelijke oever van de Huangpu-rivier in Shanghai.

Dit vraagt investeringen ter waarde van 60 miljard dollar en moet het parade-paard van een nieuw hervormingstijdperk worden.

Humanitaire daad

Op persconferenties in de VS en eveneens bij een eerdere wervingsmissie in Hongkong werd Zhu echter steeds geconfronteerd met vragen over politieke gevangenen en over het in april door zijn voorganger Jiang Zemin verboden liberale weekblad World Economic Herald. Zhu zei toen in Hongkong dat er nog slechts drie politieke gevangenen in Shanghai waren, Wang, een journalist van de Herald en een anoniem persoon. Hij beloofde dat de kwestie Wang Ruowang 'binnen niet al te lange tijd' zou worden opgelost.

Mevrouw Wang nam in september de riskante stap om een trefzekere emotionele brief in het Hongkong-maandblad Pai Hsing te publiceren. Daarin prees zij de Chinese regering voor haar inspanningen om de betrekkingen met de geavanceerde landen te verbeteren en voor haar humanitaire daad om aan astrofysicus Fang Lizhi en zijn vrouw toestemming te geven hun schuilplaats in de Amerikaanse ambassade te verlaten. Zij smeekte vervolgens om haar man en haar niet te vergeten.

Wang Ruowang behoort met Fang Lizhi en de journalist Liu Binyan tot de top drie in de Chinese dissidenten-hierarchie. Fang leeft nu in ballingschap in het Engelse Cambridge, Liu in het Amerikaanse Cambridge.

Wang was de iconoclast bij uitstek van communistische taboes. Zijn meest gewraakte uitspraak uit de eerste protest-episode is dat Dengs hervormingen waren vastgelopen omdat alleen westerse wetenschap en technologie waren geimporteerd zonder de bijbehorende ideologie: democratisch kapitalisme. 'Het is als het importeren van een computer zonder software', aldus Wang.

Toen partijleider Zhao Ziyang er eind 1987 voor korte tijd in slaagde de markthervormingen opnieuw te consolideren zei Wang dat het kapitalisme binnen tien jaar het socialisme zou wegsmelten. Maar wat het bloed van de bejaarde autocraten helemaal aan het koken bracht was Wangs petitie aan Deng Xiaoping in mei 1989, vlak voor de massamoord, om het voorbeeld van wijlen president Chiang Ching-kuo van Taiwan te volgen. Deze brak anderhalf jaar voor zijn dood in januari 1988 het verzet van de oude garde van de Kwomintang in Taiwan tegen liberalisering, liet een oppositiepartij toe en schreef vrije verkiezingen uit.

    • Willem van Kemenade