Albion, veronderstel ik?

EEN GAT VAN VIJF centimeter doorsnee, vijftig meter onder Het Kanaal, verbindt Groot-Brittannie sinds gisteravond 20.25 uur (19.25 Greenwich-tijd) met het Europese continent. Aan de schitterende isolatie waarin de Britse eilanders zich sinds mensenheugenis hebben gekoesterd dank zij de grilligheden van de elementen zo'n achtduizend jaar geleden, is een einde gekomen. De Japanse boormachines die van twee kanten naar elkaar toewerken hebben nog zo'n honderd meter te gaan om het gat zo groot te maken dat half november Franse en Britse tunnelgravers elkaar de hand kunnen schudden. Dan zal het nog ruim twee jaar duren, tot midden 1993, wanneer de Kanaaltunnel voor het autotreinverkeer wordt opengesteld.

De smalle luchtstroom die sinds vannacht onder Het Kanaal tot stand is gebracht, is een nieuwe doorbraak in de betrekkingen tussen Groot-Brittannie en Europa. Minder dan een maand nadat het Britse pond toetrad tot het wisselkoerssysteem van het Europese Monetaire Stelsel is nu eveneens een einde gekomen aan de Britse fysieke verschansing achter het water van de Noordzee. Groot-Brittannie is door technisch vernuft en een prijs van 7,6 miljard pond aan Europa gekoppeld.

Napoleon droomde in 1802 al van een veroveringstunnel en Westminster heeft 38 keer over tunnelplannen gedebatteerd om steeds tot de slotsom te komen dat een directe verbinding met het vasteland strategisch ongewenst was. Dit Britse geografische isolement heeft Europa deze eeuw twee keer voor nog groter onheil behoed: in 1914 bleef de Duitse opmars steken in de modder van de IJzer en de Somme; in 1940 verloor de Luftwaffe de luchtslag om Engeland en durfde nazi-Duitsland de veroveringssprong over Het Kanaal niet aan. Vanuit het Britse bastion werd de bevrijding van West-Europa ingezet met de geallieerde landing in Normandie.

DE KANAALTUNNEL is een tastbaar bewijs van de Europese eenwording. De beslissing van premier Thatcher en president Mitterrand in februari 1986 tot de bouw van een tunnel onder Het Kanaal paarde een historisch vooruitziende blik aan de moed om zakelijke risico's te nemen. De tunnel wordt volledig particulier gefinancierd, vooral door Japanse banken, en lange tijd is het onzeker geweest of de bouw ooit zou worden voltooid doordat de kosten steeds verder uit de hand liepen. Inmiddels is orde op zaken gesteld, is de Tunnelmaatschappij van nieuw risicodragend vermogen verzekerd en dringen zich nieuwe, politieke twistappels op.

Het Verenigd Koninkrijk mag dan fysiek met het vasteland zijn verbonden, in andere opzichten blijft mevrouw Thatcher hardnekkig vasthouden aan Brits isolement. Gisteren haalde ze in het parlement krachtig uit naar Frankrijk, Duitsland en de Europese Commissie, het dagelijkse bestuur van de EG. Nooit zal ze instemmen met een federaal Europa, met de uitholling van de parlementaire bevoegdheden van Westminster of met de afschaffing van het Britse pond. En: verdediging van de nationale soevereiniteit zal de inzet worden van de volgende Britse verkiezingen.

DE VERBINDING met de hoofdstroom van het Europese peloton op weg naar eenwording dreigt met deze anachronistische opstelling uit zicht te raken. Dat is, de feestelijkheden ten spijt over de verbinding in de Tunnel die gisteravond is gemaakt, een ontnuchterende vaststelling. Nu moet Europa halverwege de Tunnel helaas nog altijd op een andere rijbaan overgaan.