Maartje en Klaartje

' Maar het lijkt me echt heel leuk, hoor', zegt Maartje. Ik praat met Maartje over haar toekomst. Maartje moet nog 17 worden en kwam in5 havo zonder zitten blijven. Maartje is keigoed en heel aardig en... tja knap, dat moet nog blijken. Misschien komt er wel een prins die haar wekt en dan opeens zal uit dit eendje een zwaan bloeien. Maar als nooit iemand tegen haar zal zeggen dat ze mooi is, zal ze lelijk worden, lelijk van eigen geringschatting.

Maartje kiest zich een beroep, zoals ze haar kleren kiest. Het moet niet opvallen, niet bijzonder zijn. Haar ouders en haar tante zullen zeggen: ' Ja, leuk hoor.' Maartje wordt verpleegster. ' Ik heb me aangemeld bij het Algemeen Bijzonder Ziekenhuis.' Als het sollicitatiegesprek positief verloopt, mag ze met de opleiding beginnen. Wat fijn. Zij mag aan het onderbetaalde en overbelaste werk beginnen, dat verpleegstersopleiding heet. Na 13 jaar algemeen en hoger onderwijs heeft ze voldoende voorbereiding om opgeleid te worden tot deze zorgfunctie.

' En als dat sollicitatiegesprek niet goed verloopt, wat doe je dan?' vraag ik. ' Dan ga ik naar het atheneum', zegt ze. ' Dan kun je altijd nog dokter worden', antwoord ik. Maar ze begrijpt mijn ironie niet.

' Klaar ben je', zei Klaartje. Ze belde me gisteren op. Zij is een student aan de Kunstacademie, henna geverfd lang haar, vrolijke tuinbroek, verontrust over de milieuvervuiling en de jacht naar bezit.

Bij de beoordeling, zo heet een examen op haar opleiding, kreeg ze tot haar grote schrik te horen, dat haar werkstuk boeide, dat ze kennelijk hard had gewerkt, dat haar beelden in het algemeen van evenwicht getuigden en dat ze er eens over moest denken of ze misschien niet beter wat anders kon gaan doen. ' Hoezo dan?' had ze gevraagd. Wel, misschien paste deze opleiding toch niet bij haar temperament, of zoiets. Toen ze thuis kwam, voelde ze zich opgelucht. Boetseren vond ze het leukst, maar haar hele leven, nee. Maar wat moest ze nu gaan doen?

Haar ouders zijn ideale ouders. Zij wonen in een blauw geschilderde boerderij. Hij doet iets in sociaal werk, zij geeft yogales, ze koken om beurten en de scheidingsperikelen zijn afgewend, nu de kinderen het huis uit zijn. Het zijn VPRO-leden. De grenen open keuken wordt binnenkort vervangen.

Dat heeft met Klaartjes beroepskeuze te maken. Net als bij Maartje is de beroepskeuze in hoge mate sociaal bepaald, natuurlijk. Meisjes hebben dikwijls een lage dunk van zichzelf. Ze worden ontzien bij hun beroepskeuze: ' Je moet het wel aankunnen.' Ze hoeven later niet de kost te verdienen, denken hun ouders. Nog meer dan bij jongens moet de toekomst leuk zijn. Samengevat: meisjes zijn niet geemancipeerd. Jongens trouwens ook niet.