Een ouderwetse staking, vol bitterheid, wroeging en kwellendetwijfel; New-Yorkse krant in doodsstrijd

NEW YORK, 30 okt. Rond middernacht, als de eerste vrachtauto's vertrekken uit de grootste drukkerij van de New York Daily News om de eerste editie te verspreiden, staat een legertje stakers klaar om de auto's te bekogelen met bakstenen, flessen en rotte eieren. Sinds afgelopen donderdagnacht, toen de staking begon, staan zij te blauwbekken in de kou, sommigen met ijshockeymaskers of wollen mutsen om niet herkend te worden, op de hoek van Pacific Street en Flatbush Avenue in Brooklyn. Zij schelden en gooien met troep, sommigen dragen pistolen; maar honderden politieagenten hebben tot nu toe ernstige confrontaties weten te voorkomen.

Voor het hoofdgebouw van de Daily News, op de 42ste Straat in Manhattan, staan intussen dag en nacht redactieleden, archivarissen en zetters te demonstreren. 'Toeter als je de vakbonden steunt' staat op een groot bord, en regelmatig klinkt een oorverdovend getoeter in de straat, vaak van taxichauffeurs. De demonstranten kijken er van op, lachen soms, maar verzinken al snel weer in een sombere stilte, terwijl zij langzaam hun rondjes draaien voor het gebouw. Het contrast tussen Manhattan en Brooklyn is frappant.

De vrachtautochauffeurs gingen afgelopen donderdagnacht in staking, en de andere bonden waaronder de Newspaper Guild, vertegenwoordiger van de redactieleden volgden binnen 24 uur. Niet van harte. 'Het zijn schurken', zegt een journalist op de 42ste straat over de chauffeurs. Maar hij staakt wel mee. 'Eendracht maakt macht', zegt hij schouderophalend. 'Het is de enige manier.'

Het is een ouderwetse staking, vol bitterheid, wroeging en kwellende twijfel. Geen van de partijen heeft honderd procent gelijk, niemand heeft helemaal ongelijk. Het is een strijd om het voortbestaan van de op een na grootste krant van Amerika, de grootste krant van New York maar het is een strijd zonder helden.

De Daily News wil lagere lonen en wil de macht van de vakbonden breken; onderhandelingen die al sinds januari lopen zijn geen centimeter gevorderd. Een dom incident was de directe aanleiding voor de staking, zoals zo vaak gebeurt. Een chauffeur weigerde een opdracht te vervullen, omdat hij zijn knie had verdraaid; de voorman zei dat hij was geschorst; de chauffeur riep er een vakbondsman bij die een twistgesprek begon; de vakbondsman werd vervolgens door bewakers het terrein afgevoerd.

In de VS mag een werkgever 'reserve-werknemers' aanvoeren om het werk tijdens de staking te laten doorgaan. Binnen een uur was een bus met 60 chauffeurs in de drukkerij in Brooklyn, volgens de bond een teken dat het management het incident had uitgelokt. Waar of niet waar, de Daily News heeft er de afgelopen tien maanden geen geheim van gemaakt zich voor te bereiden op een staking.

Is dit een symbolisch gevecht, een breukvlak van een nieuw tijdperk zoals de krantenrellen in Londen in 1986, toen Rupert Murdoch de bonden brak door zijn drukkerijen en redacties in een nacht te verhuizen? Integendeel; dit is een achterhoedegevecht. Vakbonden zijn in de rest van het land al geknakt sinds 1981, toen Ronald Reagan 10.000 verkeersleiders liet ontslaan omdat zij staakten. De verkeersleiders werden vervangen door vrijwilligers.

Is het een gebeurtenis die een ongekend aantal Amerikanen in hun bestaan bedreigt? Nauwelijks. De News telt maar 2.400 vakbondsleden; stakingen bij de luchtvaartmaatschappij Eastern Airlines en de busmaatschappij Greyhound raakten 14.000 en 9.300 werknemers.

Is dit het begin van de wederopstanding van de vakbonden in Amerika? Daar lijkt het ook niet op; de bonden hebben nog steeds weinig sympathie. Hooguit is het een voorbode van de pijn die de komende recessie in de Verenigde Staten gaat veroorzaken.

Nee, als deze botsing ergens voor staat dan is het dit: Amerikanen lezen geen kranten meer, en de uitgeverijen zijn gedwongen om zo goedkoop mogelijk te draaien om het hoofd boven water te houden. In heel Amerika zijn er 1.600 steden met maar een dagkrant; slecht 35 steden hebben meer dan een krant. Bovendien is het advertentie-aanbod het afgelopen jaar scherp gedaald.

New York heeft vier dagbladen, en daarvan moeten er een of twee verdwijnen, zeggen de financiele analisten. De New York Times is onaantastbaar; de Post heeft een paar maanden geleden de ondergang ontlopen toen de werknemers enorme concessies deden; Newsday, pas sinds een jaar of vijf in de stad, maakt verlies maar heeft een rijke eigenaar, de Washington Post Company, die bereid is de verliezen te dragen.

Al sinds januari onderhandelen management en vakbonden bij de 'News', maar goede trouw ontbreekt volledig. Uitgever James Hoge, een slanke, blonde ex-journalist uit Chicago die squash speelt en zich graag laat fotograferen, zei in een vraaggesprek in het tijdschrift Vanity Fair dat hij maar een doel had: de controle over de krant te 'herwinnen.' De drukkers en de chauffeurs bepalen zelf wie promoveert van leerling tot 'journeyman', en wie overuren mag draaien; en zij intimideren de opzichters die het management vertegenwoordigen, aldus Hoge. Bovendien verdienen sommige rijders meer dan 100.000 dollar per jaar met hun overuren, aldus Hoge.

Zijn klachten waren niet ongegrond, daar waren vrijwel alle journalisten bij de Daily News het vanaf het begin over eens. Iedereen die ooit op de vloer heeft rondgelopen van een ouderwetse stadskrant als de Daily News weet dat Hoge's verwijten een kern van waarheid hebben. Die kranten worden gedomineerd door 'clans', banen worden vaak van vader op zoon overgedragen. Bij een krant als de 'News' zijn de drukkers overwegend Iers-Amerikaans. Een oude grap over de drukkers gaat als volgt: toen een drukker werd gezegd dat ze meer moesten integreren (ofwel minderheden aannemen) antwoordde hij: 'Maar dat doen we ook! We hebben net iemand uit Cork aangenomen!'

De intimidatiepraktijken van de chauffeurs helpen hun imago ook niet. Ze volgen de nieuwe chauffeurs tot diep in de stad, kijken toe als ze kiosken bevoorraden, en kioskeigenaren zeggen dat ze worden bedreigd.

Burgemeester David Dinkins heeft aangeboden te bemiddelen, maar Hoge heeft geweigerd. De politie heeft 900 man ingezet rondom zowel het hoofdkantoor in Manhattan als de drukkerij in Brooklyn, en de bonden zeggen dat ze handlangers zijn van het management.

De uitkomst van de staking is intussen onzeker. Onderhandelingen waren gisteren nog steeds niet hervat. De krant komt nog steeds uit, maar in lang niet zulke grote oplages als voorheen. Zij is volgeschreven met kopij van de nieuwsdiensten, en door anonieme journalisten. Die zijn volgens de bonden aangevoerd uit Florida en Chicago, waar de eigenaar van de Daily News de Tribune Company ook kranten heeft. De columnisten zijn verdeeld, hoewel de meesten meestaken.

Het management kan dus een krant maken, maar die bereikt veel minder lezers dan normaal. Toch heeft de Tribune Company de beste kaarten: als hij de strijd wint kan hij de krant veel goedkoper produceren, en dat geeft weer een paar jaar adempauze om de krant opnieuw op te bouwen. De vakbonden hebben de markt en het historisch tij tegen zich.