Staatsschuld voor Lubbers kernvraag in de jaren '90

DEN HAAG, 29 okt. Vermindering van de staatsschuld, de arbeidsongeschiktheid en de milieuvervuiling. Deze volgorde van prioriteiten voor de jaren negentig stelde premier Lubbers zaterdag in een rede bij het tienjarig bestaan van het Christen Democratisch Appel.

Een zuiniger overheid noemde hij 'een absolute noodzaak'. Lubbers zei persoonlijk gebukt te gaan onder de staatsschuld, die is gestegen tot meer dan driehonderd miljard gulden. Omgerekend komt dat volgens hem neer op 30 gulden rente per Nederlander per week.

De grote hoeveelheid arbeidsongeschikten noemde hij 'een schande' die in het komende decennium overwonnen moest worden. Er zijn in Nederland 860.000 arbeidsongeschikten. Over het milieu zei hij dat het erom gaat woorden in daden om te zetten, waarbij een schoon Europa het doel was. Hij riep de bijna tweeduizend verzamelde CDA-leden in het Haagse Congresgebouw op zich 'te omgorden' en 'aan het werk' te gaan. Immers, 'de toekomst wenkt'.

Ook oud-premier en oud-president van de Nederlandsche Bank dr. J. Zijlstra noemde de staatsschuld ons grootste probleem. Maar voor het overige staat de economie er prima bij. Als bankpresident had Zijlstra geleerd dat we 'alleen grove fouten behoeven te vermijden om redelijk aan de kost te komen'. Het FNV-plan voor een vierdaagse werkweek dreigt volgens hem echter zo'n fout te worden. Invoering zou 'een grote ramp' betekenen. 'Geen land ter wereld dat erover peinst dat in te voeren'.

Ook fractievoorzitter Brinkman maakte van de staatsschuld een van de hoofdthema's van zijn rede. Hij had berekend dat in de korte tijd van zijn toespraak de Staat alweer vier ton aan rente had moeten betalen. Brinkman legde de nadruk op 'soliditeit en duurzaamheid' als uitgangspunt voor de rijksbegroting. Hij waarschuwde het kabinet bij de financiele tussenbalans omstreeks de jaarwisseling niet met 'cadeautjes' aan te komen 'en dan in januari met een rode bankrekening'. Brinkman merkte op dat de koopkracht van de burger de komende maanden 'nog' wordt gegarandeerd en dat Lubbers noch 'onze nationale Kok' Sinterklaas waren. Daarmee refereerde Brinkman enigszins dreigend aan de koppeling tussen lonen en uitkeringen waarvan het CDA een minder hartstochtelijk voorstander is dan de PvdA.

Mocht het kabinet geld tekort komen dan moeten er volgens hem 'minder ambtenaren extra' in dienst worden genomen. Verbeteringen in het beroepsonderwijs zouden mede door het bedrijfsleven moeten worden betaald. En: 'Misschien zullen sommige studiebeurzen wat verder achteruit gaan'. Tevens stelde hij voor jonge mensen die aangeboden werk weigeren 'dan maar enkele weken een uitkering te onthouden'.

Pag.3: Vervolg

Bij de bestrijding van de arbeidsongeschiktheid legde Brinkman de nadruk op de verantwoordelijkheid van werkgevers en werknemers. Dat zij bij het najaarsoverleg al een dergelijke toezegging deden, noemde hij prima. Staatssecretaris Ter Veld (sociale zaken) moet nu een 'eenvoudig gericht advies' aan de SER vragen over de herziening van de Wet Arbeidsongeschiktheid (WAO). Brinkman stelt voor de overheid een minimumuitkering te laten garanderen, waarbij de sociale partners een aanvullende uitkering verstrekken. Dat mag echter niet leiden tot hogere belastingen of premies.

De partijraad stemde zaterdagochtend met slechts een stem tegen voor een resolutie over Zuid-Afrika. Daarin wordt aan de opheffing van economische sancties in EG-verband de voorwaarde van een 'fundamentele doorbraak' bij de afschaffing van de apartheid gesteld. Dat moet blijken uit het feitelijk niet meer werken van de 'Population registration act' en het begin van de formele onderhandelingen over een nieuwe grondwet.