Scoren! is worstelen met de personages

Twee jaar geleden was in New York Speed the plow te zien, een satirische komedie van de Amerikaan David Mamet. Mamet, die niet alleen toneelstukken schrijft, maar ook bekendheid geniet als schrijver van filmscenario's (The Verdict, The Postman always rings twice en The Untouchables) en als filmregisseur (Things change; House of Games), oogstte veel lof met zijn cynische stuk over geld en macht in de Hollywood-studio's. De aandacht voor zijn stuk gold niet in de laatste plaats Madonna, die met een van de drie rollen haar debuut op Broadway maakte.

Nu Speed the plow vertaald als Scoren! in Nederland als vrije produktie wordt uitgebracht, krijgen we in plaats van Madonna Kiki Classen te zien als de secretaresse van een filmproducent. Deze producent denkt van een collega het perfecte scenario in handen gekregen te hebben en beiden verwachten nu eindelijk, na een weinig vruchtbare samenwerking, het goud te kunnen binnenslepen. In deze door mannen georganiseerde en bestuurde wereld is de aanwezigheid van een vrouw van triviale betekenis. Toch blijkt dat in Scoren! maar schijn en dit gegeven maakt de vrouwelijke rol ongetwijfeld tot de moeilijkste in het stuk.

Aanvankelijk, dat wil zeggen in de eerste scene, mag Classen niet meer doen dan het naieve, domme blondje zijn dat haar plaats weet achter de telefoon en haar mond alleen opendoet als haar baas dat van haar verlangt. In de tweede scene heeft ze plotseling een metamorfose ondergaan: ze is iemand met een eigen wil en mening en zij is nu degene die het voor het zeggen heeft. In de derde scene ten slotte bindt ze wat in, maar niemand kan er dan nog omheen: haar stem is van doorslaggevend belang voor de afloop van het stuk.

Het moet een zware opgave zijn van deze wonderlijke, weinig consistente rol iets geloofwaardigs te maken. Ik vermoed dat niet veel actrices er raad mee zullen weten, maar zoals Kiki Classen met haar personage worstelt kan toch ook niet de bedoeling zijn. Wie ze ook probeert neer te zetten, de stuntelige secretaresse met nauwelijks ervaring, of de bevlogen vrouw die de producent er in een nacht van overtuigt, dat hij in plaats van het veelbelovende scenario een duister boek over straling en God moet laten verfilmen ze overtuigt geen moment.

Van Hans Cornelissen als een van de producenten moet helaas hetzelfde gezegd worden. Zijn woede is onecht en gemaakt, evenals zijn vrolijkheid, onzekerheid en ongeloof en daarbij ziet hij eruit alsof hij in haast wat kleren uit de verkleedkist heeft gegraaid. Hoewel op Johan Ooms' spel ook wel wat valt af te dingen, is hij de enige die nog af en toe de hoop doet opflikkeren. Ondanks deze momenten en een paar visuele grapjes is Scoren! een voorstelling van treurigmakende kwaliteit. Wat beoogde regisseur en vertaler Willem van de Sande Bakhuyzen wilde hij de keerzijde tonen van opportunisme en idealisme? Maar dan blijkbaar niet in de vorm van een komedie, laat staan een satirische komedie.