Kritiek op organisatie van rechterlijke macht

DEN HAAG, 29 okt. Ondanks extra geld en personeel is de rechterlijke macht er de afgelopen decennia niet in geslaagd meer zaken af te handelen. De middelen worden niet doelmatig besteed. Oorzaak daarvan is de gebrekkige organisatie van de rechtspraak.

Dat concludeert het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in het rapport Doelmatig rechtspreken. Uit onderzoek naar verschillende aspecten van de produktie van de rechtspraak tussen 1955 en 1987 blijkt het aantal zaken dat gerechten afdoen in die periode met ruim vijftig procent is gestegen. Daar staat echter tegenover dat het personeel bij de gerechten ruimschoots verdubbelde en de materiele uitgaven verviervoudigden.

In de jaren tachtig was het beleid gericht op het wegwerken van de achterstanden bij de rechtspraak. Het personeel van de gerechten werd daartoe sterk uitgebreid. De achterstanden werden echter niet kleiner. Pogingen om de bedrijfsvoering te verbeteren, bijvoorbeeld via automatisering, hebben daar vooralsnog niets aan veranderd, aldus het SCP-rapport.

Bij het onderzoek zijn grote verschillen tussen de verschillende gerechten aan het licht gekomen. Terwijl de produktiviteit bij parketten, rechtbanken en raden van beroep sterk daalde, is bij de kantongerechten en gerechtshoven sprake van een duidelijke stijging.

De auteurs van het rapport, F. P. van Tulder en A. C. Spapens, hebben 'geen eenduidige aanwijzingen' gevonden voor de bewering dat de toenemende complexiteit van wet- en regeleving van invloed is op de produktiviteit van de rechterlijke macht. Zij constateerden daarentegen wel dat steeds meer zaken door een in plaats van drie rechters worden afgedaan.

Eventuele toekomstige uitbreidingen van de middelen voor de rechtspraak moeten volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau aan concrete produktiedoeleinden worden gekoppeld. De ervaringen uit het recente verleden leren dat uitbreidingen zonder deze koppeling niet doelmatig zijn, aldus het Planbureau.