Knipkaart de uitkomst voor overbelaste wielrenners

Na negen maanden en zo'n honderd wedstrijden kunnen de profwielrenners eindelijk hun fiets in het vet zetten. Als het aan hen ligt, zetten ze er in de toekomst een paar weken eerder een punt achter. De agenda is te groot en overladen. Ploegleiders en bestuurders tonen begrip voor hun grieven. Nu nog de organisatoren.

Een wielerseizoen dat werd gekenmerkt door de Italiaanse overheersing onder leiding van Gianni Bugno, de teloorgang van een der laatste persoonlijkheden Laurent Fignon, de grilligheid van Greg LeMond, de doorbraak van Erik Breukink, de toevalstreffer van Rudy Dhaenens en het testosteron-feuilleton van Gert-Jan Theunisse eindigde zaterdag vrijwel geruisloos in de Camarque. Omringd door een peloton mannen in blazer, door wilde paarden en stieren probeerde een select groepje renners de indruk te wekken dat zij een slopende jaargang gewetensvol afsloten.

Niets wees erop dat de tijdrit van vijftig kilometer door de verlaten Rhone-delta de eerste Masters-finale van de wereldbekercyclus was. Een aantal gekwalificeerden nam ondanks de te verdienen computerpunten en franken niet eens de moeite naar Lunel te reizen. Sommigen waren ziek of geblesseerd, anderen beriepen zich op hun status als seizoenarbeider en hadden al vakantie opgenomen. Van de negentien aanwezigen viel bij minimaal de helft de tegenzin van hun gezicht af te lezen. Met meer plichtsbesef tegenover hun sponsor dan werklust reden ze routineus het rondje. Bijna vanzelfsprekend realiseerde Erik Breukink de snelste tijd, waarmee hij zijn reputatie als tijdritspecialist nog eens accentueerde.

Discussie

Illustratief voor het sceptische gedrag der renners ten opzichte van verplichte nummers in het naseizoen, was de discussie die wereldkampioen Dhaenens zaterdag aanzwengelde over het overladen wedstrijdprogramma. Gesteund door zijn ploegleider Jan Gisbers probeerde hij zijn in Lunel aanwezige collega's te overreden hun handtekening te zetten onder een schriftelijk voorstel om de agenda in te korten. Op de achtergrond speelde onder andere de schrik die de dood van Dhaenens ploeggenoot Johannes Draaijer in februari in de pelotongelederen joeg. Profwielrenners staan steeds meer bloot aan verplichtingen jegens sponsors en organisatoren. De toevoeging van wereldbekerwedstrijden en de invoering van het puntensysteem betekenen een aanslag op de kwetsbare rennerslichamen, zijn een paar grieven die in de rijen der profs leven.

Gisbers trekt de vergelijking met vroeger. 'Als amateur reed ik zestig wedstrijden per seizoen. Totdat mijn arts zei dat ik rust moest nemen. Tegenwoordig rijden amateurs al twee keer zoveel koersen. Als wielrenners langdurig ziek worden, moeten stoppen of zelfs sterven wordt onmiddellijk de wielersport vereenzelvigd met doping.' De invoering van een soort knipkaart zou voor een deel overbelasting kunnen voorkomen, geeft hij toe.

Ideale agenda

De voorzitter van de internationale profsectie, Hein Verbruggen, aan wie het verzoek werd gericht, heeft respect voor het initiatief van Dhaenens en de zijnen. Discussie is goed en kan de wielersport uit de sfeer van vastgeroeste ideeen halen. Hij wil een vragenlijst laten circuleren, waarin de betrokkenen voorstellen over onder andere de 'ideale' agenda kunnen doen. Maar in het drastisch verlagen van het aantal wedstrijden ziet hij weinig voordeel. 'Er zijn naast die twintig toppers nog een paar honderd renners die de kans moeten krijgen wedstrijden te rijden. We mogen de werkgelegenheid niet verminderen.'

Verbruggen zou renners willen adviseren hun programma beter te doseren. 'LeMond is misschien een extreem geval. Maar hij richt zich in elk geval slechts op een beperkt aantal wedstrijden. In het verleden deden Hinault en De Vlaeminck dat ook, zij het in mindere mate. Renners die gedoseerd rijden, worden door collega's bekritiseerd. Maar zij geven wel aan hoe het ook kan.' Een knip- of strippenkaart zou de renners daartoe kunnen dwingen, veronderstelt Verbruggen, de man de wereldbeker-cyclus in het leven riep. 'In de bokssport wordt boksers op medische gronden verplichte rust toegeschreven na een zwaar gevecht. Waarom niet bij wielrenners na een krachtenslopende etappekoers? Dat moet contractueel vast te leggen zijn zonder dat de renners het in hun portermonnee merken.'

Voorlichting

De medische begeleiding laat bij veel wielrenners en ploegen te wensen over, meent Verbruggen. 'Juist in zo'n verschrikkelijk zware sport is voorlichting en medisch consult noodzakelijk. In geen enkele sport worden bijvoorbeeld drie weken achter elkaar elke dag, zoals in de Tour de France, topprestaties gevraagd. Daardoor worden chemische processen in het lichaam op gang gebracht die bij een normaal mens nauwelijks voorkomen.'

Aandoenlijk was de bijna wanhopige manier waarop Gisbers en Dhaenens zaterdag van 's morgens tot 's avonds probeerden handtekeningen te verzamelen. Zelfs op het slotbanket, waar de wereldbekers aan respectievelijk Bugno (individueel) en PDM (ploegen) werden uitgereikt, gingen de initiatiefnemers nog de tafels langs om medestanders te vinden. LeMond en Fignon hadden in een eerder stadium weliswaar al hun steun betuigd, maar op de dag van de wereldbekerfinale bleek het solidariteitsgevoel van mindere persoonlijkheden aanzienlijk kleiner. Sommigen etaleerden een opvallende aarzeling om de petitie te ondertekenen. Uiteindelijk bevatte de brief vijftien (van de negentien aanwezige renners) handtekeningen. Dhaenens 'Het gaat niet om het getal. Het is een symbolisch gebaar.'

Uitgeblust

Adri van der Poel op grond van zijn overwinning in de Amstel Goldrace voor 'Lunel' uitgenodigd hecht niet zo veel waarde aan het verzoekschrift. 'Er staat eigenlijk alleen in dat het seizoen op 15 oktober moet eindigen. Dus heb ik maar getekend.' Niettemin vindt hij dat veel renners overdrijven. 'Ze kunnen toch zelf hun seizoen indelen. Ze zeggen nu uitgeblust te zijn. Maar over een maand zitten ze al weer op de fiets. Dan zijn ze zich al aan het voorbereiden op het volgende seizoen.'

Van der Poel verwijst naar de gedrevenheid waarmee veel renners al in februari op jacht gaan naar overwinningen. 'Vroeger waren dat trainingskoersen. Nu wil iedereen winnen. Dat heeft niets te maken met het verdienen van punten. Die punten kun je ook in september behalen. Ze willen zo snel mogelijk veel winnen. Dan zijn ze binnen voor de rest van het seizoen.' Veel waardering voor zijn collega's heeft Van der Poel niet. 'Er is geen sfeer meer in het peloton. De mentaliteit is verhard. Iedereen denkt aan zichzelf. Er bestaat een ongeschreven wet dat je niet demarreert als het halve peloton in de berm staat te plassen en ook niet bij de bevoorrading. Sinds Fignon het wel doet, doet iedereen het. Wielrenners die iets samen doen, dat is afgelopen. Er is geen leider meer zoals Hianult of Moser.'

Nog voordat de feestelijke avond in Montpellier was afgelopen, was een deel van de renners al op weg naar Barcelona, waar op Montjuich de traditioneel laatste wedstrijd van het seizoen wordt verreden. Zelfs renners die zich voor finale in Lunel hadden afgemeld (Planckaert), stonden in Barcelona aan het vertrek. Voor een aantrekkelijk startgeld willen ze hun vakantie wel onderbreken. Zo lang organisatoren met de geldbuidel rammelen zullen de renners die verleidingen nauwelijks kunnen weerstaan.

Welke ideeen renners, ploegleiders en bestuurders zullen bedenken over een herverdeling van het twaalftal wereldbekerwedstrijden en klassiekers, de organisatoren moeten er wel gevoelig voor zijn. Alan Rushton van Sports for Television, dat de Engelse wereldbekerwedstrijd onder meer de Wincanton Classic organiseert, zou er problemen mee hebben wanneer zijn koers van het eerste weekeinde na de Tour de France naar bijvoorbeeld eind agustus verplaatst zou moeten worden. 'Drie weken na de Tour is het effect van de Tour op de Engelsen uitgewerkt.'

De Engelse wedstrijd, die dit seizoen in Brighton werd verreden, en de Grote Prijs van de Amerika's in Montreal zijn vorig jaar toegevoegd aan de klassiekers. Ondanks de problemen die renners hebben met de oversteek naar Engeland en Canada, werden deze twee wedstrijden een groot succes. De eerste (gewonnen door Bugno) door de publieke belangstelling, de tweede (gewonnen door Ballerini) door de heroieke strijd in een langdurig noodweer. Over mondialisering, computerpunten en wereldbeker werd nog niet zo lang geleden laatdunkend gedaan. Langzaam maar zeker dringt het tot de betrokkenen door dat deze drie-eenheid ook voordelen kan opleveren. Hoe hadden de Italianen anders uit hun schuilplaats gelokt kunnen worden? Het zoeken is nu naar de juiste formule, waardoor er ook in het najaar nog geinspireerde renners zijn die met overgave aan de finale zullen rijden.

    • Guus van Holland