Franse vragen over rol van CLBN bij financiering Pathe

AMSTERDAM, 29 okt. In financiele kringen werden er vraagtekens bij gezet en de filmwereld kon er op den duur alleen nog maar over gniffelen, maar de Italiaanse zakenlieden Giancarlo Parretti en Florio Fiorini zeggen dat de zaak beklonken is. Voor 1,3 miljard dollar nemen beiden via hun Amerikaanse film- en bioscopenconglomeraat Pathe Communications, nog altijd beter bekend als de vroegere Cannon-groep, de branchegenoot MGM/UA over.

Vorige week woensdag wist Pathe trots te melden dat de financiering rond was, maar getrouw hun gewoonte zaken uit te stellen, zou een en ander pas vrijdag definitief worden geregeld. Eenmaal aan het eind van de week gekomen werd de komende dinsdag als datum vastgesteld waarop wordt afgerekend. Als het er daadwerkelijk van komt dan is er sprake van een huzarenstukje, daar zijn vriend en vijand van de luidruchtige Parretti en de meer op de achtergrond opererende Fiorini het wel over eens.

Dat betekent echter nog niet dat het laatste woord over de lotgevallen van deze financiele tovernaarsleerlingen is gesproken. Want de zaken van Parretti en Fiorini roepen nogal altijd meer vragen op dan er antwoorden worden gegeven. En op het vragenlijstje nemen de Nederlandse houdstermaatschappijen van het omstreden duo en hun financier Credit Lyonnais Bank Nederland (CLBN) een prominente plaats in.

Fiorini kwam eerder in opspraak vanwege zijn betrokkenheid bij de ondergang van Banco Ambrosiano en zijn onduidelijke financiele machinaties bij het Italiaanse staatsbedrijf ENI. Parretti's levensloop wordt gekenmerkt door een barokke opeenstapeling van zakelijke avonturen tegen de achtergond van een onduidelijk verkregen weelde en veroordelingen wegens valuta-fraude in Spanje en valsheid in geschrifte in Italie.

Een en ander was geen belemmering voor Credit Lyonnais Bank Nederland (CLBN), van oudsher een belangrijke internationale filmfinancier, op te treden als een van de belangrijkste financiers achter Pathe Communications en andere belangen van Parretti. CLBN had twee jaar geleden honderden miljoenen guldens in Pathe gestoken in de vorm van filmkredieten en leningen voor het plegen van overnemingen. Volgens ingewijden was op zeker moment het belang in de Pathe dermate groot dat De Nederlandsche Bank als toezichthouder zich enige zorgen begon te maken.

De investering van CLBN is des te opmerkelijker, omdat de bank in haar recente verleden onder de naam Slavenburg al genoeg narigheid in de vorm van zwartgeld-transacties over zich heen had gekregen. Negatieve publiciteit met in opspraak geraakte zakenlieden diende derhalve vermeden te worden.

Dat bleek echter ijdele hoop, aangezien de filmavonturen van Parretti en Fiorini, die drie jaar geleden begonnen met de overneming van de praktisch failliete Cannon Group, vooral werden gekenmerkt door een aaneenschakeling van botsingen met beursbesturen en andere financiele autoriteiten. In Nederland, dat door het duo was uitverkoren als vestigingsplaats van de Europese tak van hun bioscopenimperium, bleek het gebrek aan informatie reden om Bobel (de houdstermaatschappij in de plannen) uit de officiele beursnotering te schrappen. Dat was extra pijnlijk voor CLBN, aangezien de bank niet alleen grote leningen had uitstaan, maar tevens optrad als begeleidend beurslid.

In Frankrijk, waar de staatsbank en moedermaatschappij van CLBN, Credit Lyonnais, is gehuisvest, bleven de aktiviteiten van Parretti en Fiorini evenmin onopgemerkt. De pogingen vorig jaar het Franse Pathe Cinema over te nemen waarbij de Cannon-groep vooruitlopend op de gebeurtenissen alvast werd omgedoopt in Pathe Communications betekende immers een uitverkoop van het cinematografische erfgoed.

Bovendien werden Parretti, vanwege de schimmige herkomst van zijn geld, door de Franse minster van financien overigens geheel onbewezen connecties met de maffia in de schoenen geschoven. Tot overmaat van ramp bleek CLBN en dus eigenlijk de Franse staat, zo werd geredeneerd met een miljoenenlening de belangrijkste financier van Parretti bij de overneming. Na eindeloos gemarchandeer werd Parretti deze zomer van overheidswege tot 'gevaar voor de openbare orde' uitgeroepen en kon de transactie derhalve worden geblokkeerd. Pathe Cinema kwam daarop in handen van de Chargeurs-groep van de Franse multimiljonair Jerome Seydoux.

Dat betekende evenwel niet dat de Franse belangstelling voor Fiorini en vooral Parretti was geweken. Werd de naam van Credit Lyonnais en daarmee Frankrijk in het algemeen niet te grabbel gegooid als de staatsbank via haar Nederlandse dochter CLBN in belangrijke mate betrokken bleef bij de financiering van dit 'gevaar voor de openbare orde' ? Reden voor Francois d'Aubert, parlementslid van de liberale oppositiepartij UDF, eerder deze maand vragen te stellen in het Franse parlement.

D'Aubert kent aan CLBN een belangrijke rol toe in de financiering van het volstrekt ondoorzichtige netwerk van de gezamenlijke film-activiteiten van Fiorini en Parretti. Bij de overneming van MGM/UA zou de bank zelfs een beslissende rol hebben gespeeld, aldus D'Aubert, die zich hierbij ondermeer baseert op gegevens die Pathe Communications heeft moeten verstrekken aan de Amerikaanse beurscommissie SEC.

CLBN heeft tot nu toe een dergelijke financiele betrokkenheid altijd ontkend. Er stond vorig jaar een kredietlijn van 100 miljoen dollar voor Pathe Communications bij CLBN open, maar volgens de bank is het geld uitsluitend voor de produktie van films bestemd. Wat D'Aubert betreft moeten dit doorlopende krediet en de andere kredieten waarmee CLBN in het netwerk van Parretti en Fiorini is betrokken, op termijn worden stopgezet.

CLBN speelt volgens D'Aubert tevens een rol in de financiering van het mysterieuze Cinema 5 Europe, dat in de laatste dagen van vorig jaar eigenaar werd van het Nederlandse en een deel van het Britse bioscopenbezit van Pathe Communications. Een betrokkenheid die ook door andere ingewijden wordt bevestigd. Ondanks de omvang van deze transactie (230 miljoen dollar, waarvan 192 miljoen gulden voor de Nederlandse theaters) en het feit dat hiermee vrijwel alle bioscopen in de Randstad van de hand werden gedaan, is de identiteit van de financiers van Cinema 5 Europe officieel nooit bekend gemaakt.

Deze identiteit is vooral belangrijk, omdat Parretti en Fiorini bij de Amerikaanse SEC hebben verklaard dat het hier een 'onafhankelijke derde' betreft. In kringen die goed bekend zijn met de situatie wordt de schimmigheid rond de verkoop echter vooral gezien als een bewijs dat het hier een puur boekhoudkundige transactie betreft.

Daarbij onstond niet alleen een boekwinst voor Pathe Communications. De opbrengst van de verkoop werd immers voor ongeveer 100 miljoen gulden benut voor de aflossing van de leningen van CLBN, die daarmee de uitstaande risico's beperkte. Indien de bank echter tevens als financier van Cinema 5 Europe optreedt, is er in het geheel geen sprake van enige vermindering van de uitstaande belangen bij Pathe Communications. En het is dan tevens de vraag in hoeverre CLBN als belangrijke financier een 'onafhankelijke derde' is.