Belastingmoraal VS verschilt per staat

WASHINGTON, 29 okt. Dat de revolte tegen belastingen in Amerika nog niet is uitgewoed, laten de stemmingen in het Congres van afgelopen weekeinde zien. Het pakket om in vijf jaar het begrotingstekort weg te werken dat met nauwe marges in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat werd aangenomen, verschaft ook een soort lakmoesproef voor de gevoelens van Amerikanen over belastingen. Anderhalve week voor de tussentijdse verkiezingen moeten Congresleden sterk rekening houden met de kiezers thuis.

Dertien van de zeventien Democratische senatoren die dit jaar moeten worden herkozen stemden tegen het plan dat het tekort op de overheidsbegroting binnen vijf jaar moet wegwerken. Dat terwijl het plan duidelijke Democratische vingerafdrukken draagt en de zwaarste lasten legt op de rijken.

Bij de Republikeinse senatoren die op 6 november moeten worden herkozen, waren het er zeven van de zeventien die voor het plan stemden. Bij de andere Republikeinse senatoren was de steun nog geringer. Fractieleider Robert Michel kreeg slechts 47 van zijn 176 partijgenoten mee voor het plan. De voorstemmende Republikeinen kwamen meestal uit het noorden van het land en behoorden tot de gematigde vleugel van de partij. Van de 257 Democratische Afgevaardigden stemden er 74 tegen.

De stemverhoudingen geven ook een politieke geografie van de belastingrevolte. De hele delegatie van de deelstaat New Jersey, op een na, stemde tegen het belastingpakket. De enige voorstemmer trekt zich dit jaar terug uit het Huis. Zelfs de Democratische senator Bill Bradley, gezaghebbend in fiscale zaken en vaak genoemd als presidentskandidaat, durfde niet voor te stemmen. De inwoners van New Jersey zijn boos over de lokale belastingverhogingen van hun eigen gouverneur Florio en willen daarom ook geen hogere federale lasten betalen.

In het economisch ingezakte Massachusetts lijkt het of de anti-belastingstorm is gaan liggen. Gouverneur Dukakis heeft dit jaar van een kandidaatschap voor herverkiezing afgezien nadat hij zeer onpopulaire belastingverhogingen had doorgevoerd. Aanvankelijk werden de zittende volksvertegenwoordigers ook door de publieke weerzin besmet. Nu hebben Congresleden meer grip gekregen op de kiezer. Alle Democratische en Republikeinse afgevaardigden, op een na, stemden voor het pakket. De Democratische senator Kerry, wiens zetel wordt bedreigd, stemde tegen.

In Amerika's grootste staat Californie, waar de revolte tegen belastingen is begonnen, stemde vrijwel iedereen volgens de partijlijn. Een gemengd beeld dus. De Republikeinen waren allemaal tegen, 22 van de 28 Democraten in Huis en Senaat voor. De Democratische Californier Dellums had zijn zwarte partijgenoten aangespoord om tegen te stemmen omdat president Bush een veto had uitgebracht op een nieuwe wet op de burgerrechten. Vandaar dat de stemming niet helemaal een referendum over belastingen was.

New York, de een na grootste staat van Amerika, liet evenals Californie een gemengd beeld zien maar dan met een groter aantal voorstemmers. Zowel Democraten als Republikeinen waren verdeeld.

De delegatie van Texas, de derde staat in de VS, staat kritischer tegenover belastingen dan Californie en New York. Bijna de helft van de Democratische Afgevaardigden en alle Republikeinen stemden tegen het pakket. De machtige Democratische voorzitter van de commissie voor financien, senator Bentsen, was voor. Bentsen kan er in zijn positie ook voor zorgen dat zijn supporters in de staat Texas er niet slechter van worden.

Er zijn verschillende redenen voor de belastingrevolte die zich niet alleen beperkt tot rijke kiezers. Het voorbeeld van New Jersey laat zien hoe verzwaarde lokale lasten, zoals belasting op onroerend goed maar ook verzekeringen voor ziekte of voor auto-ongevallen, het protest tegen federale belastingen bevorderen.

In de zuidelijke deelstaat Louisiana, speelt racisme een rol in de belastingrevolte. De voormalige grand wizzard van de Ku Klux Klan, David Duke, voerde daar een campagne voor de senaat. Hij speelde in op het vooroordeel van blanken dat vooral zwarten misbruik maken van de bijstand en riep daarom op tot belastingverlaging. Duke verloor een algemene voorverkiezing maar toch wist hij tot de schrik van velen met zijn impliciet racistische boodschap 44 procent van de stemmen te halen.

het stemgedrag van de delegatie van Louisiana had niets met partijlijnen te maken. In sommige andere zuidelijke staten, zoals North Carolina, waar de ultraconservatieve senator Helms gelijk opgaat met een zwarte tegenkandidaat, wordt juist meer afstand genomen van de impliciet racistische visie op belastingen.

Ondanks de kritische Amerikaanse houding tegenover belastingen hebben de Democraten succes met hun nieuwe strategie van pluk-de-rijken. Zij zijn er afgelopen weken in geslaagd om de vraag 'of te belasten' om te zetten in 'wie te belasten'. De rijken, die zoveel baat hadden gehad bij het Reagan-tijdperk, komen daar voor in aanmerking. Aan resultaten in opiniepeilingen te beoordelen, is deze boodschap bij veel kiezers overgekomen. Democratische volksvertegenwoordigers wier herverkiezing in de gevarenzone verkeerde, hebben weer ruime marges opgebouwd. Anders dan de Republikeinen aanvankelijk hoopten, zullen de Republikeinen heel wat zetels verliezen in het Huis van Afgevaardigden en misschien ook enkele in de senaat.

Dat de tijden zijn veranderd, bleek toen de roemruchte architect van vijandige overnames Rioss Perot, tevens symbool van het Reagan-tijdperk, afgelopen week voor de televisie bekende dat hij als multimiljonair meer belastingen hoort te betalen.