Steward zet in trein straks koffie op lokatie; Wagon-Litsbeproeft modulaire mini-bar

De Nederlandse Consument, niet te verwarren met de Nederlandse treinreiziger, is niet tevreden over de spoorwegen. De Consumentenbond heeft het 1350 van haar leden op de man af gevraagd en jawel hoor: nee. De trein is te laat, de wc stinkt, de ramen zijn vuil en 28 procent van de Consumenten heeft klachten over de minibar, de rijdende gastvrijheid van Wagon-Lits. Wat voor klachten zegt de gids niet.

Wel, dat doet er ook niet toe. Wagon-Lits heeft een geheel nieuwe, om niet te zeggen revolutionaire, minibar in ontwikkeling en binnen een jaar zal die de huidige twee typen bar vervangen. Binnen drie maanden moet het definitieve prototype klaar zijn. Wie vorige week dinsdagmiddag de trein van Haarlem naar Rotterdam nam had een goede kans een pre-prototype van het nieuwe koffiewagentje te ontmoeten. Veel viel er niet aan te zien want met het oog op octrooi-aanvragen en dergelijke werd de essentie door omvangrijk plaatwerk buiten beeld gehouden. Liever was Wagon-Lits ook nog helemaal niet met het nieuws naar buiten getreden maar helaas viel aan een praktijktest niet te ontkomen.

Het wagentje zelf werd voortgeschoven door een hardwerkende steward die omstandig naar de behoefte aan 'warme saucijzenbroodjes' en 'gekoelde dranken' informeerde. Wie het op koffie en een broodje kaas hield kreeg koffie die net zo slap was als anders maar nu ook lauw, en kaas, die net zo zweette als de bar-bediende.

Never mind, het ging om de praktijk-ervaring. De verrichtingen van de steward werden vastgelegd door een cameraman van TNO's Produktcentrum en twee stemmig geklede heren deelden brochures uit om ons te kalmeren. Wagon-Lits begreep dat wij ons zouden afvragen wat we nu weer zouden zien aankomen. Wel: 'Wat u nu gaat zien is een test-minibar.' Wagon-Lits werkte aan de toekomst en we moesten ons maar niet storen aan de testploeg.

De nieuwe service-wagen is een interessant karretje. Het is, om te beginnen, modulair van opbouw. Het bevat een aantal sleden boven elkaar die, mag men aannemen, afzonderlijk zijn te verwisselen. Op een slee blijven warme gerechten vier uur warm, op een andere koude vier uur koud. Saucijzenbroodjes of kroketten en pils of ijsco's. Onderin de bar bevindt zich een tank met water en een stevige acu. Dat stelt de steward in staat om zo te zeggen op lokatie koffie te zetten. Vorige week waren, zegt Wagon-Lits achteraf, de temperatuur-sensors misschien nog niet helemaal in orde, waardoor de koffie te koud was. Want de opzet is juist met een druk op een knop verse koffie te leveren die ook heet is.

De meeste vernieuwingen aan de minibar liggen op het organisatorisch vlak. Zo wordt het vaste assortiment vervangen door een variabel assortiment dat aan tijd, seizoen en vraag kan worden aangepast. 's Ochtends 'ontbijtachtige spullen', later op de dag wieweet sigaren en jenever. De gecomputeriseerde kassa helpt steward en stewardess bij het afrekenen.

De keukentjes in de trein gaan dicht, ze blijven ter beschikking van WL maar krijgen een functie als bergplaats, kleedkamer en rustruimte. In nieuwe treinen wordt het berghok kleiner. Met het verdwijnen van de keukens worden 'satellieten' en 'hulpsatellieten' in gebruik genomen waar de karretjes worden verwisseld en bijgeladen. Satellieten zijn Amersfoort, Amsterdam, Rotterdam en Eindhoven, hulpsatellieten zijn Vlissingen, Zwolle, Sittard en Brussel.

Het wordt een drukte van belang in die satellieten. Het totaal aantal minibars, dat nu ongeveer 250 is, zal nog wat worden uitgebreid. De wagentjes blijven gemiddeld maar 2,5 a 3 uur op de trein en in spitstreinen zullen twee wagentjes rondrijden. Bovendien wordt de service uitgebreid van een twaalfuurs dienst (van 7 tot 7) tot een vijftienuurs dienst: van 7 tot 10. Zo kan in Amersfoort op drukke momenten elke 5 minuten een minibar ter verversing worden aangeboden.

Een probleem is nog het hoge gewicht van de karretjes waardoor het passeren van drempels, bagage en schoenen veel inspanning vergt. Zo zwaar zijn de nieuwe minibars dat TNO een speciale 'overstaphulp' moest ontwerpen om ze snel en makkelijk in de trein te kunnen tillen. De hulp is een verrijdbaar en in de hoogte verstelbaar platform zoals men die ook rond Boeings-747 ziet staan, maar dan kleiner.

Niet onbelangrijk is dat het minibar-personeel binnen drie jaar zal worden uitgebreid van 270 tot 500 en dat ook het provisie-systeem van de stewards wordt verbeterd. Men hoopt gedaan te krijgen dat ze vaker dan eens per 100 kilometer door de trein lopen. Overigens blijft de minibar-service beperkt tot intercity-lijnen: in treurige forenzenboemeltjes, zoals die van Amsterdam naar Rotterdam over Gouda, zullen krantjes en croissantjes gewoon uit de aktentas moeten komen.