Ook motorfietsen aan de katalysator; BMW hoopt op subsidieoverheid

Het kon niet uitblijven: ook bij motorfietsen groeit de aandacht voor de kwaliteit van de uitlaatgassen. Weliswaar is het aantal motorfietsen relatief gering (in Nederland rijden 150.000 motorfietsen tegen zo'n 5 miljoen personenauto's) en is het verbruik door het lage gewicht meestal gunstiger dan bij auto's, toch zal ook de motorfiets op de korrel worden genomen.

In de meeste landen is het overigens nog niet zover. Alleen Zwitserland en de VS hebben strenge uitlaatgasvoorschriften voor motorfietsen, in Nederland bestaan nog helemaal geen normen. De schoonmaakactie is begonnen bij de ergste vervuilers en dat zijn de vrachtauto's en de personenauto's. Motorfietsnormen zullen er wel komen, vermoedt de Directie Lucht van het ministerie van VROM, maar niet eerder dan over een jaar of drie, vier.

BMW is al klaar voor. De Zwitserse en Amerikaanse eisen dwongen de Beierse fabrikant tot maartregelen en op de Motorai in Amsterdam peilt BMW de belangstelling voor zijn met schone motoren uitgeruste motorfietsen. Eerder dan mei volgend jaar zullen ze overigens niet op de markt komen.

Op drie manieren worden de BMW's schoner gemaakt. De 'boxermotoren' met die liggende cilinders, aan weerszijden van de motor kunnen met een en Sekundar Luft System (SLS) worden uitgerust. Dit systeem werd nodig door de strenge Zwitserse en Amerikaanse normen en is nu al voor een meerprijs van fl.200 in Nederland verkrijgbaar. Het bestaat uit een luchtpomp die werkt op de onderduk in de carburateur. Door twee stalen buizen wordt vlak achter de uitlaatklep frisse buitenlucht in de uitlaat gepompt. De extra lucht in de uitlaat leidt tot een naverbranding van onverbrande koolwaterstoffen (HC) en koolmonoxyde (CO). De HC-emissie wordt zo met 30 procent gereduceerd, de CO met 40 procent.

Veel meer zoden aan de dijk zet de toepassing van een katalysator. De topmodellen van BMW, de viercilinders met zestien kleppen, werken reeds met een geavanceerd computergestuurd benzine-inspuitsysteem (de 'Motronic' van Bosch) en dat is een voorwaarde voor het toepassen van het effectiefste systeem voor het reinigen van uitlaatgassen: de geregelde drieweg katalysator.

Een speciale sensor in de uitlaat ('lambdasonde') meet dan voortdurend de samenstelling van het uitlaatgas en op grond van zijn informatie kan de elektronische benzine-inspuiting het benzine-lucht mengsel 'armer' of 'rijker' maken. Dat is nodig omdat de katalysator zijn heilzame werk alleen kan verrichten als de samenstelling van het uitlaatgas op een constante waarde blijft. Alleen dan reageren de onverbrande koolwaterstoffen, de koolmonoxyde en de stifstofoxyden (NOx) met elkaar in de katalysator, die zelf uit een met platina, rhodium en palladium bezet metalen filter bestaat.

In de BMW zal een kleine katalysator (lengte 75 mm, doorsnede 85 mm) gewoon in de standaard-uitlaat worden aangebracht. De uitlaat zelf heeft een grotere diameter dan de katalysator en niet alle uitlaatgassen stromen door de katalysator. De ruimte tussen uitlaat en katalysator fungeert als een isolerende laag en zo wordt oververhitting van de uitlaat voorkomen; de katalysator wordt tijdens zijn bedrijf flink heet en een roodgloeiende uitlaat op een motorfiets zou tot akelige brandwonden kunnen leiden. De reiniging is door de gekozen constructie niet zo effectief als bij auto's; die maken ongeveer 90% van de schadelijke stoffen onschadelijk, de BMW brengt het tot 70%.

Voor de eenvoudigere viercilnders zal dezelfde katalysator in ongeregelde uitvoering beschikbaar komen (zonder lambdasonde).

De katalysator zal de motorfiets zo'n duizend gulden duurder maken en BMW is er niet helemaal gerust op dat de motorrijder dat bedrag zonder slag of stoot zal fourneren. Men hoopt op subsidie, net als bij auto's. Maar daarvoor zullen er eerst uitlaatgaseisen voor motorfietsen moeten komen.

In de uitlaatpijp gemonteerde geregelde katalysator met lambdasonde. Een gedeelte van de uitlaatgassen stroomt langs het katalysatorlichaam. Zo wordt voorkomen dat de uitlaatpijp te heet wordt. De gassen stromen van links naar rechts.