HNB kiest met Eagling voor marionet

AMSTERDAM, 27 okt. - Wat de rest van de wereld al een week lang wist, is nu ook het bestuur en de directie van Het Nationale Ballet duidelijk geworden. Pas gistermiddag werd de benoeming (per 1 september 1991) van de Canadese danser Wayne Eagling tot nieuwe artistiek leider van Het Nationale Ballet officieel bekendgemaakt door de voorzitter van het bestuur, prof. ir. Max van den Berg. Hij deed dat 'met trots en genoegen' en 'met veel vertrouwen in een creatieve en vruchtbare toekomst'. Hij sprak namens het bestuur, de directie en de sollicitatiecommissie.

Hoe gerechtvaardigd dat vertrouwen is, blijft een bange vraag. Met Eagling (40), eerste solist bij The Royal Ballet in Londen, haalt Het Nationale Ballet een voortreffelijk danser binnen, - een klassieke sterdanser van het soort, dat de huidige artistiek leider, Rudi van Dantzig, altijd zorgvuldig buiten de eigen gelederen heeft gehouden. Met die constatering zijn de aantoonbare en bewezen kwaliteiten van Eagling uitputtend opgesomd.

Over kennis van het moderne repertoire beschikt hij niet - wat op zichzelf begrijpelijk is. Hij is immers zijn hele danserscarriere lang verbonden geweest aan The Royal Ballet, een bolwerk van behoudendheid. Met het leiderschap heeft hij ook al geen ervaring. Tekenend is dat Het Nationale Ballet slechts gewag weet te maken van een aantal buitenlandse zomertournees die enkele solisten van The Royal Ballet onder Eaglings hoede gemaakt hebben. Niet echt een opzienbarend wapenfeit.

Eaglings choreografische prestaties zijn evenmin de reden voor zijn benoeming. Hij heeft slechts twee (slecht ontvangen) balletten gemaakt, naast enkele officieuze workshop-werken. Te overwegen valt, dat zijn geringe ervaring op dit gebied juist strookt met de wens van het bestuur dat 'het (...) te liggen op het leiderschap en niet noodzakelijkerwijs op het zelf choreograferen'. Het primaat van eigen werk van de artistieke leiding is inderdaad niet altijd zaligmakend. Maar tegenover het gebrek aan eigen creatief talent zou op zijn minst bewezen inzicht in dat van anderen moeten staan.

Waarom geniet Eagling dan toch aller vertrouwen? En waarom is de vrijheid die hem, ondanks dat vertrouwen, vergund wordt zo gering? Hij zal zich moeten beperken tot instudering van bestaand repertoire, van het romantisch-klassieke werk en van twintigste-eeuwse klassieken, misschien ook van George Balanchine. Dat blijkt temeer uit een ander uitgangspunt van het bestuur: 'De inbreng van nieuwe, eigentijdse creaties is gebaat bij (continuering van) de aanstelling van Rudi van Dantzig en Toer van Schayk als huischoreograaf'.

Eagling is volgens bestuursvoorzitter Van den Berg een 'krachtige, stimulerende persoonlijkheid' - we geloven hem graag, maar het is vreemd, dat een benoeming als deze op weinig meer dan een indruk gebaseerd is. Rudi van Dantzig en de artistiek leider van het Nederlands Dans Theater, Jiri Kylian, waren ten tijde van hun benoeming ten minste (veelbelovende) choreografen en zij kwamen bovendien aan het hoofd te staan van heel wat kleinere en beheersbaarder gezelschappen dan Het Nationale Ballet op dit moment is.

De conclusie kan geen andere zijn dan dat bestuur, directie en sollicitatiecommissie van 's lands grootste balletgezelschap door Eagling te kiezen geweigerd hebben te kiezen. Van Dantzigs opvolger krijgt een contract voor drie jaar: meer kan iemand met zijn blanco staat van dienst ook niet verlangen. Dat betekent wel, dat willens en wetens een tussenpaus benoemd is, op termijn vervangbaar door iedere betere kandidaat die zich aandient. Het betekent ook, dat Eagling (zoals ieder ander die op deze condities benoemd zou zijn) bij voorbaat gedoemd is een marionet te worden, in dienst van de bestaande krachten en posities binnen het gezelschap.

En dat is ronduit betreurenswaardig. In bestuurlijk en artistiek opzicht verkeert Het Nationale Ballet al een fors aantal jaren in een impasse. Daarom had er carte blanche gegeven moeten worden, in tijd en in bevoegdheden, aan een krachtige figuur, die op enig terrein zijn sporen al verdiend had. Zelfs zo iemand had het al moeilijk genoeg gekregen.