GODENDRANK

Zeus, Hera, hun kinderen en al het andere godengebroed op de Olypus laafden hun dorst zoals bekend met nectar. Maar ze kenden ook een andere honingdrank: mede. Mede is een alcoholische drank die door gisting wordt gewonnen uit gekruide honing. Oude Indogermaanse volkeren kenden het al en misschien is deze drank zelfs van oudere datum dan wijn. Het woord schijnt te stammen van het Indische 'modhu', dat honing betekent en etymologische bloedbroeders heeft in het Oudgriekse 'methu' (wijn), het Duitse 'meth' en het Scandinavische 'medue'.

Ik had tot voor kort het naieve idee dat mede een scherp omschreven begrip is, maar ik ben er nu achter dat het een verzamelnaam is voor honingdranken, varierend van droog tot zoet en van laag-, tot hoog-alcoholisch. Een mede die in ons land te koop is in reform- en andere zaken komt van honingzemerij Het Zuiden uit Boxtel. Het woord zemerij is ook al intrigerend. Volgens Van Dale betekent zeem 'honing' en zemen wil zeggen: met honing bestrijken. 'Honingzemerij' zou dus dubbelop zijn, een tautologie. De medewerkers van Het Zuiden denken er anders over; 'zemen' zou volgens hen 'zuiveren' betekenen, en dat is wat zij doen: het zuiveren en verwerken van ruwe honing. De mede van Het Zuiden heeft een alcoholpercentage van 11.

Hydromel is, naar het schijnt, een vorm van mede die stamt uit de koker van de Oudgriekse arts Galenus, maar de hydromel die ik in de Quercy kreeg geserveerd moet 40 of meer procent alcohol hebben bevat, want anders kan ik niet verklaren waarom ik na een enkel glaasje met knikkende knieen de berghelling afliep. Het etiket 'mede' siert dus sterk uiteenlopende produkten. Dat moet ook wel, afgaande op de hoogst variabele receptuur die ik in de boeken aantrof. Het meest curieuze recept luidde als volgt:

Stop 3 pijpjes kaneel, 2 theelepels gemalen nootmuskaat en idem kruidnagel, een stuk gember zo groot als een flinke noot en 4 zakjes thee in een dun linnen zakje. Hang dat zakje in een pot van glas of email (dus niet metaal) waarin 20 kg honing wordt gekookt in 50 l water. Voeg zodra het vocht borrelt 5 g citroenzuur en evenveel wijnsteenzuur toe. Laat de brei twee uur zachtjes koken en schuim het oppervlak regelmatig af. Laat dan de vloeistof afkoelen tot ongeveer 20 graden Celcius en strooi er 200 g bakkersgist in. Roeren tot de gist is opgelost. Laat het mengsel twee maanden lang gisten bij kamertemperatuur alvorens de vloeistof te bottelen.

Eenvoudiger is dit recept: Los 500 g honing op in 2 liter water. Kook het vocht op laag vuur tot anderhalve liter in. Schenk het in een kom en dek het af met een doek. Twee of drie dagen met rust laten en dan bottelen.

Nog makkelijker: koop een fles mede in de winkel. Mede misstaat overigens niet in cocktails. Maandag volgen enkele recepten daarvoor.