Eindhovense rouw met hemels randje

EINDHOVEN, 27 okt. Directeur M. van den Boogaart van het Arbeidsbureau in Eindhoven heeft vanuit zijn kantoor uitzicht op het Philipscomplex langs het spoor. Een lichtkrant op een van de gebouwen geeft afwisselend Philipsreclame, temperatuur en tijd aan, dus kan hij altijd zien hoe laat het is. Maar dat geldt dezer dagen niet voor wat zich voor einde van het volgend jaar precies zal afspelen binnen de vestigingen van Philips.

Het is nog onbekend waar de door president-directeur Timmer geheven bijl precies zal vallen. Zeker is dat zich tussen nu en einde 1991 'een prop' aan werkzoekenden zal aandienen, van wie een aantal zich ongetwijfeld tot het arbeidsbureau zal wenden. Hoeveel weet niemand, ook Van den Boogaart niet. 'Het genoemde aantal van 4000 voor deze regio is natte vingerwerk.'

Dan, terwijl hij andermaal een blik laat vallen op het Philipslichtpaleis dat schittert aan het einde van de straat, zegt hij: 'Bij het nieuws dat Timmer donderdag naar buiten bracht, kun je natuurlijk niet optimisme gaan zitten uitstralen. Maar laten we ons ook hoeden voor al te sombere gedachten.'

Dat is, kort samengevat, de visie die in heel bestuurlijk Eindhoven te horen is, daags nadat bekend werd dat Philips tussen de 35.000 en 45.000 banen zal schrappen, waarvan naar verwachting van de vakbonden tussen de 7000 en 10.000 in Nederland. In Eindhoven heerst rouw met een hemels randje.

Vrijdagmorgen. De Philipsfabrieken, over de hele stad en streek verspreid, gaan aan. Men ziet de nijvere beambten, de koffertjes in de hand, de hekken binnenlopen. Bij het hoofdkantoor van het concern aan de Boschdijk passeren ze een bord met de tekst: 'Gevelrenovatie Philips Nederland', wat gezien de operatie-Timmer niet eens zo ontoepasselijk is. Voor het station staat het standbeeld van dr. Anton Philips, grondlegger van het nu wankelende wereldimperium. Op zijn gelaat is een biggelende traan geschilderd.

In etablissementen in de stad kan de nieuwe rampspoed moeilijk het gesprek van de dag worden genoemd: alsof men al gewend is geraakt aan reorganisatie op reorganisatie van de afgelopen jaren.

Voor Philips gaan dan wel steeds meer lampjes uit, daar staat tegenover dat andere en belist niet minder hoogwaardige bedrijvigheid zich koestert in een warm economisch licht. 'En dat licht gaat hier beslist niet uit', zegt drs. C. M. A. Brocken, wethouder van economische zaken van de gemeente Eindhoven, parmantig.

'Het absorptievermogen van de arbeidsmarkt', vult directeur drs. M. Schut van de Regionale economische dienst Eindhoven (REDE) aan, 'is groot genoeg om de mensen die bij Philips op straat komen te staan op te vangen.' Beter nog: bij Philipsonderdelen als het Natuurkundig Laboratorium, waar de megachip werd ontwikkeld en waarvoor onlangs reorganisatieplannen bekend werden, zouden zich hongerige werkgevers uit andere bedrijven ophouden, tuk als ze zijn op kennis en ervaring van de Philipswerknemers. Het in Tilburg gevestigde bedrijf Fuji zou daarbij voorop lopen, de creme de la creme afromend.

Arbeidsbureaudirecteur Van den Boogaart: 'Sinds een paar maanden is er plotseling een geweldige beweging op de arbeidsmarkt te bespeuren. Van ondernemers in de regio hoor ik dat, terwijl ze jarenlang nauwelijks respons kregen op hun oproepen om personeel, er nu wel stromen reacties komen. Dat de toekomstige ingrepen bij Philips zullen leiden tot een dramatische verhoging van de werkloosheid hoeft dus niet per se waar te zijn. De natuurlijke werking van de arbeidsmarkt moet niet worden onderschat.'

In de Eindhovense regio geeft Philips nog werk aan 28.000 mensen op een totaal van 150.000 arbeidsplaatsen in het hele gebied. Een jaar of tien geleden was Philips nog goed voor 35.000 arbeidsplaatsen. Tegenover het verlies van 7000 Philipsbanen staat de laatste vijf jaar volgens REDE-directeur Schut een toeneming van 11.000 arbeidsplaatsen in de andere Eindhovense en regionale bedrijvigheid.

Wethouder Brocken: 'Als je praat over de ernst van de gevolgen van wat zich bij Philips het komende jaar gaat afspelen, dan moet je van de andere kant wel bedenken dat Eindhoven tegenwoordig veel meer is dan Philips en DAF alleen. Het economisch draagvlak is veel breder geworden. De vraag naar bedrijfsterreinen is groter dan het aanbod. Hetzelfde geldt voor vooral hoger opgeleide mensen.'

Directeur A. van Kalmthout van een van de grootste Eindhovense makelaarskantoren, Nienhuis en Luiten: 'Ondanks de teruggang van de werkgelegenheid bij Philips is de vraag naar kantoorruimte in dit gebied de laatste tien jaar enorm gestegen. Eindhoven is na Rotterdam Nederlands snelst groeiende kantorenstad.'

Met leegstand, zegt hij, heeft men er geen problemen. 'Ik moet voor een opdrachtgever vier hectare bedrijfsterrein zien te bemachtigen en dat is een heidens karwei. Ik zou bijna zeggen dat ik hoop dat Philips eens wat gaat afstoten.'

Bedrijfsleider H. Bongers van het Eindhovense filiaal van het Franse reclamebureau Publicis, zegt de ontwikkeling bij Philips niet met zorg, maar 'met aandacht' te volgen. Een 'substantieel deel' van de opdrachten van het 28 werknemers tellende filiaal komt van Philips. 'Als, zoals de bedoeling is, Philips de vaste kosten inderdaad fors gaat drukken, kan dat voor toeleveranciers als wij alleen maar voordelig zijn omdat het concern dan steeds meer opdrachten gaat uitbesteden. Bovendien valt de verwachten dat Philips een agressief marketingbeleid gaat voeren, wat automatisch meer reclame betekent. Dus worden we er waarschijnlijk alleen maar beter van.'

Directeur H. W. Struiwigh van het in Nuenen gevestigde Neways Electronics, dat Philips van eletronische systemen voorziet en negentig mensen in dienst heeft: 'Philips is voor ons een heel belangrijke klant. Op basis van de plannen van Timmer kunnen twee dingen gebeuren. Als Philips activiteiten gaat afstoten, die wij kunnen overnemen, dan werkt het voor ons gunstig uit. Als Philips echter gaat snijden in die activiteiten waaraan wij toeleveren, dan wordt het natuurlijk voor ons een minder rooskleurig verhaal. Maar we zijn flexibel genoeg om andere marktsectoren ter compensatie aan te snijden. Waar ik wel een beetje bang voor ben, is dat we wellicht van Philips niet meer de kennis en expertise kunnen betrekken. En daar zit me toch een brok van binnen het concern. Fijn, om die zo dicht in de buurt te hebben.'