Brief Saddam aan Parijs goed getimed

PARIJS, 27 okt. 'Als Irak duidelijk maakt dat het de intentie heeft om zich uit Koeweit terug te trekken en de gijzelaars vrijlaat is alles mogelijk.' Deze opmerkelijke uitspraak liet de Franse president Francois Mitterrand zich ontvallen in zijn rede, eind september, voor de Algemene vergadering van de Verenigde Naties. De Iraakse president Saddam Hussein houdt Mitterrand nu aan zijn woord met zijn brief aan het Franse staatshoofd, waarvan de inhoud gisteren is uitgelekt.

Saddam zegt daarin dat hij bereid is over de problemen in het Midden-Oosten te praten inclusief de kwestie-Koeweit en het Palestijnse vraagstuk. En hij doet een beroep op Mitterrand en Sovjet-president Gorbatsjov die zondagavond in Parijs is 'geen moeite te sparen om de moeilijkheden in het Midden-Oosten op te lossen'. De timing van de brief is perfect. Eerder deze week besloot het Iraakse parlement dat de rond 330 Franse gijzelaars in Irak en Koeweit zonder enige voorwaarde zouden worden vrijgelaten. Dat gold ook voor de circa zestig Fransen die naar militaire installaties waren overgebracht, als onderdeel van het 'menselijk schild' tegen een eventueel militair ingrijpen door de internationale strijdmacht die in de Saoedische woestijn is geposteerd.

Premier Michel Rocard zei dat 'men zich over de vrijlating kan verheugen', maar verzekerde in een adem door dat dit een unilateraal besluit van Irak was, en dat Frankrijk vasthoudt aan de internationale solidariteit in de kwestie-Koeweit en zijn beleid niet zal veranderen.

Saddams brief maakt de Golfcrisis, als die het al niet was, tot het belangrijkste onderwerp van gesprek voor Mitterrand en Gorbatsjov, die zondagavond uit Madrid aankomt en maandagmiddag vertrekt. Mitterrand komt zelf zondagmiddag uit Rome waar hij vandaag en morgen de kwestie-Koeweit kan bespreken met de regeringsleiders van de EG-landen. Het uitlekken van Saddams brief wordt in Parijs als een aanwijzing gezien dat de Franse regering de indruk wil vermijden dat zij een Alleingang in de kwestie-Koeweit zou nastreven. Anderzijds kan Mitterrand na zijn Romeinse overleg 'namens het Verenigd Europa' aan tafel gaan zitten met Gorbatsjov. Het bezoek van de Sovjet-president aan Parijs krijgt zo mogelijk een betekenis die enkele dagen geleden nog niet werd verwacht.

Voor een extra dramatisch accent kan president Saddam zorgen als hij de aankomst van de eerste Franse gijzelaars uit Irak in Parijs afstemt op het diplomatieke reisschema van de Franse president en van diens gast uit de Sovjet-Unie. De leiders van de twee landen zullen dan in een emotionele sfeer hun tanden moeten zetten in het vraagstuk waarin tot nu toe geen begin van een oplossing binnen bereik lijkt. De Amerikaanse aankondiging dat nieuwe troepen, misschien zelfs honderdduizend man, naar Saoedie-Arabie worden overgebracht illustreert dat ten overvloede. De ontwikkeling van de betrekkingen tussen Frankrijk en de Sovjet-Unie komt daarmee onvermijdelijk op de tweede plaats, maar daarover bestonden in Parijs toch al geen hoge verwachtingen. Tegen de achtergrond van de economische rampspoed die zich in de Sovjet-Unie voltrekt, is Gorbatsjov niet veel meer dan zijn eigen 'machteloze minister van buitenlandse zaken', aldus het harde oordeel van een Franse diplomaat.

Om der wille van de nieuwe Europese vredesordening is de Franse regering niettemin tegemoet gekomen aan het streven van Gorbatsjov de betrekkingen tussen beide landen te verankeren in een verdrag. De overeenkomst, die maandag getekend wordt, legt in grote lijnen het geheel van de reeds bestaande Sovjet-Frans betrekkingen vast. Naar vorm en inhoud is de overeenkomst een kopie van het deze zomer gesloten verdrag tussen de Sovjet-Unie en de Bondsrepubliek Duitsland. Alleen de non-agressie bepaling, neergelegd in artikel 3 in het Sovjet-Duitse verdrag, ontbreekt.

Het Sovjet-Franse verdrag bevat ook geen bepalingen over Europese veiligheid, noch over de vermindering van de nucleaire afschrikking, zoals Moskou had gewenst. Van Franse zijde wordt gewezen op de betekenis van de samenwerking in het kader van de EG. En ook Mitterrands idee van een Europese 'confederatie' van staten als uiteindelijk doel is in de tekst opgenomen. Dit is de eerste bijdrage van onze nieuwe correspondent in Parijs.