Winnaar Pakistaanse verkiezingen wil reveilislamitisch-nationalisme

ISLAMABAD, 26 okt. 'Ons streven is om van Pakistan een waarachtig islamitische staat te maken, alle middelen te mobiliseren voor de bevrijding van Afghanistan en Kashmir en alle druk te weerstaan tegen ons nucleaire programma.' Zo luidt het manifest van de Islamitische Democratische Alliantie (IJI), de grote winnaar van de parlementsverkiezingen van woensdag, die de politieke discussie in Pakistan aanzienlijk heeft verscherpt.

De verslagen ex-premier Benazir Bhutto haar Pakistaanse Volkspartij PPP verloor 47 van de 92 zetels bediende zich tijdens haar regering ook regelmatig van pittig taalgebruik, maar het grootste deel daarvan was retoriek. Politieke waarnemers menen dat de IJI zich zo gesterkt voelt door de winst van 51 zetels (van 54 naar 105), dat het de partij menens is met het manifest en een verharding van de politiek in Pakistan aanstaande is.

De veronderstelling is vooral gebaseerd op de samenstelling en regionale achtergrond van de IJI. De negen sterren uit het embleem van de partij suggereren dat de negen samenstellende delen van de alliantie gelijkwaardig zijn, maar in werkelijkheid is dat niet het geval. De IJI wordt gedomineerd door twee partijen, terwijl de andere leden kleine groepen zijn waarin een persoon de macht heeft of die geconcentreerd zijn in een regio.

De IJI werd in 1988 opgebouwd rondom de Jamaat-i-Islam en de Moslim Liga om toen al een gemeenschappelijk platform te verkrijgen tegen Benazir Bhutto. De Jamaat is een kaderpartij van moslim-geestelijken, die door de strikte religieuze ideologie en discipline een overwicht hebben over de heterogene alliantie. De werkelijke steun van de kiezers voor de Jamaat is naar verhouding veel kleiner. De leidende rol van de Jamaat in de IJI zal na de seculiere politiek van Bhutto zeker leiden tot een strengere islamitische koers in Pakistan.

De Moslim Liga is in vergelijking met de Jamaat een tamelijk kleurloze partij van conservatieven, een politieke formatie die zich in de schaduw bevindt van zijn leider en oprichter, Mohammed Ali Jinnah, 'de Vader des vaderlands'. Dit bood de voorzitter van de IJI, Nawaz Sharif, een uitstekende kans zijn eigen populistische politiek te ontwikkelen, waarvan zijn eigen persoon en de provincie Punjab de belangrijkste elementen zijn.

Premierschap

Sharif, de zoon van een fabrieksarbeider uit het Indiase Amritsar, staat niet zo sterk onder invloed van traditionele en religieuze ideologieen. Hij is sterk anti-Indiaas en heeft dit element ontwikkeld tot een nationalisme dat hij handig vermengt met de religieuze doeleinden van de Jamaat. Het resultaat is een anti-modernistische en anti-Westerse opstelling, die nog is verscherpt door zijn oppositie tegen Benazir Bhutto.

Naar verwachting zal deze mengeling van religie en nationalisme uit de Punjabi keuken langzaam het nationale politieke toneel gaan domineren. Of er nog iets overblijft van de liberale en open atmosfeer van Karachi, die nog steeds zichtbaar was onder de PPP-regering, hangt af van de verkiezing van de premier.

Tot nu toe was het regel dat de premier niet uit Punjab kwam, aangezien die provincie al zo sterk zijn stempel drukt op de bureaucratie en het leger. Zo komt 75 procent van de legerofficieren uit Punjab. Sharifs rivalen, de huidige interim-premier G. M. Jatoi en de voorzitter van de Moslim Liga, M. K. Junejo, gaan er om deze reden van uit dat een van hen de nieuwe premier zal worden.

Beiden komen uit Sind, na Punjab de tweede provincie. De eisen voor autonomie in Sind vormen een potentiele bedreiging voor de nationale eenheid van Pakistan. Indien Nawaz Sharif die 'zwakte' van de Sindi's kan uitspelen, is het eenvoudig voor hem een meerderheid te krijgen in de Nationale Assemblee, waar 95 van de l05 IJI-afgevaardigden uit Punjab komen.

Benazir Bhutto heeft intussen aangekondigd dat de PPP morgen gewoon zal deelnemen aan de verkiezingen voor vier provinciale parlementen, ondanks het feit dat ze vasthoudt aan haar beschuldigingen dat haar nederlaag in de landelijke verkiezingen door fraude tot stand is gekomen. Maar Bhutto zei dat de PPP daarna bijeen zal komen om te bepalen of de PPP daadwerkelijk in het 'niet representatieve' parlement zitting zal nemen.

Veel waarnemers bij de verkiezingen menen dat woensdag mogelijk is geknoeid met stembussen en uitslagen, maar dat dit slechts op zeer geringe schaal kan zijn gebeurd en onmogelijk van grote invloed kan zijn geweest op het stemverloop. Vandaag komt een Amerikaanse groep waarnemers met een rapport.

Premier Jatoi zei gisteren dat de processen tegen Bhutto, haar man en tegen andere PPP-leden, die zijn beschuldigd van corruptie en machtsmisbruik, door zullen gaan.