Verkiezingsstrijd om Duitse recordbegroting; 'Elke dag dat Kohl en Waigel de lakens omhoog trekken, is de schuld weer hoger'

BONN, 26 okt. Na een lange reeks heftige verwijten tussen de oppositie en de regeringsfracties heeft de Bondsdag gisteren, met de stemmen van de oppositionele SPD (en Groenen) tegen, de derde aanvullende begroting van minister Waigel (CSU, financien) aanvaard. Daarmee komen de totale Duitse overheidsuitgaven voor 1990 uit op het recordbedrag van 396 miljard D-mark.

De derde aanvullende begroting voorziet in extra uitgaven van ruim 20 miljard mark, vooral ten behoeve van de sociale zekerheid in de vroegere DDR. Het recordbedrag ontstaat mede omdat voor het eerst de DDR-begroting van 64,2 miljard is meegeteld.

De SPD verweet Waigel dat hij 'op de lat' leeft, weigert voldoende te snoeien en belastingen te verhogen maar alleen via leningen financiert. De minister maakt zoals SPD-specialiste mevrouw Matthaus-Maier het zei van de Bondsrepubliek 'een schuldenstaat'.

Bonns begrotingstekort stijgt volgens haar in 1990 technisch (door betalingsverschuivingen naar volgend jaar) met 67 miljard, feitelijk met meer dan 100 miljard, volgend jaar met 150 miljard. De staatsschuld komt uit op 1,2 biljoen, alleen de rentelast wordt in '91 al ruim honderd miljard, zei zij. 'Elke dag dat Helmut Kohl en Theo Waigel de lakens omhoog trekken, hebben zij 270 miljoen mark nieuwe schulden gemaakt', zei de SPD-specialiste.

Ruim vijf weken voor de Bondsdagverkiezingen (2 december) greep een handvol SPD-sprekers een laatste gelegenheid aan om in een groot parlementair debat de regeringscoalitie falend financieel beleid te verwijten: haar grote beroep op de kapitaalmarkt heeft de rente met zeker twee procent opgedreven; daardoor brengt zij de woningbouw en huurders en eigen-huisbezitters met een hypotheek in moeilijkheden; ondanks alle veranderingen in het Oost-Westklimaat heeft de defensiebegroting met 57 miljard een na-oorlogse recordhoogte.

Minister Waigel liet zich tegenover de oppositie niet onbetuigd. Hij wees erop dat de Duitse economie al jarenlang floreert, het financieringstekort is nu circa drie procent (van het nationale inkomen). Onder SPD-kanselier Schmidt lag dat in de jaren zeventig, bij een matige economie en zonder de huidige kosten van de Duitse eenheid, tussen zes en vier procent, aldus Waigel.

'De oppositie weet bovendien heel goed dat het acute karakter van de Duitse eenwording geen alternatief biedt voor de huidige kredietfinanciering', zei de minister. Hij beklemtoonde dat hij veel geld leent voor de economische en sociale aanpassing van de vroegere DDR en dat die leningen dus kunnen worden gezien als een 'verantwoorde investering in de toekomst'.

Waigel blijft belastingverhoging onnodig en ongewenst achten, hij wees erop dat belastingverlagingen de afgelopen jaren de economische conjunctuur hebben gediend en tot extra belastingopbrengsten hebben geleid. Dat zal ook de komende jaren zo zijn, voorzag hij. De fracties van CDU/CSU en FDP vielen hem daarin bij. De minister beloofde wel een aanzienlijke beperking van de uitgaven in de begroting voor 1991.

Een eigenaardigheid van het debat was dat kanselier Kohl en zijn SPD-uitdager Lafontaine er niet aan deelnamen. Kohl, die totnutoe rechtstreekse discussies met zijn uitdager zoveel mogelijk heeft vermeden en ook diens naam nauwelijks noemt, was 's ochtends op bezoek bij minister Schauble, die van een moordaanslag herstelt in de universiteitskliniek van Freiburg. 's Middags nam de kanselier in Brussel deel aan een beraad van Europese christen-democratische regeringsleiders ter voorbereiding van de EG-topconferentie, aanstaand weekeinde in Rome.

Wegens Kohls afwezigheid had Lafontaine, tot irritatie van grote delen van zijn eigen SPD-fractie, besloten om niet in de Bondsdag op te treden. In plaats daarvan hield hij tijdens het begrotingsdebat elders in het Bondsdaggebouw een persconferentie. Daarin kritiseerde hij Kohls politiek en Waigels suppletoire begroting en reisde vervolgens per helikopter naar Saarbrucken, waar hij woont en premier van het Saarland is.

Volgens de kanseliers-kandidaat van de SPD pleegt Kohl kiezersbedrog door belastingverhoging uit te sluiten. Lafontaine is ervan overtuigd dat Kohl, als hij de verkiezingen wint, van die belofte zal terugkomen en in elk geval de BTW met twee punten zal (moeten) verhogen. Volgens de SPD heeft Kohl deze week in een televisie-interview de deur al opengezet voor komende belastingverhogingen. Namelijk toen hij verklaarde dat die weliswaar niet nodig zijn ter dekking van de kosten van de Duitse eenheid, maar wellicht straks wel, wegens tegenvallers bij de Europese integratie of als de situatie in de Golf tot een ernstige energiecrisis zou voeren.

Dat de harde toon van het Bondsdagdebat van gisteren ook iets met de naderende verkiezingen te maken had, en daarom met enige korrels zout mocht worden genomen, bleek overigens vanmorgen al. Vanmorgen namelijk nam de Bondsraad, waarin de SPD nog een meerderheid heeft, Waigels begroting aan.