Powell drukt zijn stempel op aanpak VS van de Golfcrisis

De voorzitter van de verenigde chefs van staven, generaal Colin Powell, is de architect van de grootste Amerikaanse mobilisatie sinds de oorlog in Vietnam: 210.000 man zijn er nu in de Golf. Powell vertegenwoordigt een nieuwe generatie militairen, die lering heeft getrokken uit Vietnam. Als er militair wordt ingegrepen, dan moet dat snel, hard en met grote overmacht gebeuren.

WASHINGTON, 26 okt. De Verenigde Staten als wereldpolitieman. Voor financieel geplaagde Congresleden is het een schrikbeeld, maar voor de Amerikaanse generaal der generaals, Colin Powell, is ordehandhaving in de wereld van na de Koude Oorlog een belangrijke taak van zijn krijgsmacht.

Terwijl academici strijden over de vraag of de Verenigde Staten in verval verkeren en welke rol Amerika nog kan spelen in de wereld, inspecteerde de voorzitter van de verenigde chefs van staven Powell deze week in Saoedi-Arabie het resultaat van de grootste mobilisatie na Vietnam: 210.000 man troepen in de woestijn.

De Amerikaanse strijdkrachten in Saoedi-Arabie krijgen steeds meer het karakter van een aanvalsmacht. De enorme inzet vloeit voort uit de benadering van Powell uit het post-Vietnam-tijdperk: als Amerika militair ingrijpt, moet dat niet gebeuren door een langzame escalatie maar snel en met zo veel mogelijk mensen en materieel ineens. Het is een moderne vorm van de leer van de Duitse strategische denker Clausewitz.

Robert McNamara, als minister van defensie onder de presidenten Kennedy en Johnson medeverantwoordelijk voor de Vietnamoorlog, had eerder inspiratie ontleend aan de efficiency-gedachte bij de Ford-fabrieken waar hij directeur was geweest: zo min mogelijk kosten en zo min mogelijk materieel dus. Powell (53) heeft twee keer gevochten in de Vietnamoorlog en raakte beide keren gewond.

Grote mogendheid

Daags na de Iraakse invasie in Koeweit stelde Powell de kwestie scherp tegenover president Bush: de Verenigde Staten moeten met beslissende kracht reageren of de status van grote mogendheid opgeven. Dat bracht president Bush tot het besluit om troepen naar de Golf te sturen.

Een Amerikaanse delegatie reisde daarop naar Saoedi-Arabie. Generaal Schwarzkopf, bijgenaamd 'de Beer', een man die in zijn optreden veel weg heeft van de held uit de film 'Patton', presenteerde op dwingende manier de feiten aan koning Fahd van Saoedi-Arabie en deze nodigde daarop de Amerikaanse troepen uit. Na een paar angstige dagen landden de eerste onderdelen van de Amerikaanse afschrikkingsmacht op Saoedische bodem.

Met minister van defensie Cheney had Colin Powell gedurende lange tijd voorbereidingen getroffen voor een eventueel conflict in het Midden-Oosten. Zodra de Koude Oorlog voorbij was, zouden de Verenigde Staten overal ter wereld vuurhaarden moeten blussen, was de gedachte. Maar er moest ook nog een tegenwicht tegen de Sovjet-Unie zijn, voor het geval de ontwikkelingen zich daar ten kwade zouden keren. Sommige Congresleden waren toen woedend. Maar nu, na de mobilisatie in de Golf, praat het Congres niet meer over het 'vredesdividend'. Powell is met Cheney en de nationale veiligheidsadviseur, Brent Scowcroft, een van de belangrijke Amerikaanse besluitvormers geworden voor de Golfcrisis.

Oefening

Op de dag van de inval in Irak presenteerde Bush tijdens een lang voorbereide toespraak in het Aspen-instituut in Colorado de plannen voor verbetering van de zogeheten Rapid Deployment Force, die onder president Carter werd ingesteld om snel te kunnen ingrijpen in met name het Midden-Oosten. Een week eerder had generaal Schwarzkopf vanuit het commandohoofdkwartier voor het Midden-Oosten in Florida een trainingsoefening gehouden met als bedachte aanleiding een machtsgreep van Irak.

De massale militaire aanval op president Noriega en zijn troepen in Panama vorig jaar liet iets zien van de post-Vietnam-denkbeelden van Powell. Zijn voorganger als voorzitter van de chefs van staven, admiraal William Crowe, had zich eerst tegen een dergelijke actie verklaard. Na het aftreden van Crowe eind vorig jaar hebben Amerikaanse militairen onder Powells auspicien ingegrepen bij een couppoging in de Filippijnen, bij de bevrijding van Amerikaanse militairen uit een hotel in El Salvador en bij de evacuatie van Amerikaanse burgers uit Liberia. Daags voor de inval in Panama zou Powell hebben bekend: 'We moeten een bordje buiten de deur hangen 'Supermacht woont hier' wat de Russen ook doen, ook al evacueren ze uit Oost-Europa.'

'Ik ben het er zeker mee eens dat we niet rond moeten gaan om te zeggen dat we de politieman van de wereld zijn', zei Powell later tegen een verslaggever van de New York Times. 'Maar raad eens wie er wordt gebeld als iemand plotseling een politie-agent nodig heeft.'

Enorme gok

De Amerikaanse militaire aanwezigheid in de Golf blijft een enorme gok. Zowel de internationale coalitie tegen Irak als de binnenlandse coalitie in het Congres vertonen haarscheurtjes. President Bush besteedt nu minder tijd dan eerst aan de Golfcrisis, want hij heeft zijn handen vol aan de problemen met de begroting. Zijn populariteit en de steun voor zijn optreden in de Golf zijn verminderd.

Afgelopen weekeinde werden in Amerikaanse grote steden de eerste vredesdemonstraties gehouden. Het lange wachten van de troepen tast het moreel aan. Beleidsmakers in Washington beseffen dat een aanval op Irak waarschijnlijk wel tot een overwinning zal leiden maar dan tegen hoge kosten. Na maanden mobiliseren zijn er nog steeds onvoldoende troepen om Irak aan te vallen. Zodra de gesneuvelde soldaten in plastic zakken terugkomen, komen Bush en Powell thuis in problemen.

Het Congres is nu teruggeschrokken voor onvoorwaardelijke steun aan de president voor zijn beleid in de Golf. Het Witte Huis heeft vooralsnog zijn hoop gevestigd op het slagen van het embargo en op een langzame escalatie van Veiligheidsresoluties.

Politieke generaal

Powell wordt, net als president Kennedy's chef van staven generaal Maxwell Taylor, 'een politieke generaal' genoemd, iemand die zijn snelle stijgen eerder aan politieke dan aan militaire verdiensten te danken zou hebben. De post van voorzitter van de chefs van staven is in 1986 opgewaardeerd van militaire vertegenwoordiger van het Pentagon tot persoonlijke militaire adviseur van de president.

In het adviseren van de president heeft Powell veel ervaring. In 1988 was hij nationale veiligheidsadviseur van president Reagan, daarvoor zat hij op de tweede plaats van de nationale veiligheidsraad onder Frank Carlucci. Powell bracht rust in de raad, nadat de voormalige veiligheidsadviseur, John Poindexter, in staat van beschuldiging was gesteld wegens zijn betrokkenheid bij de Iran/contras-affaire.

Niet op de voorgrond

Powell had dezelfde soepele manier van werken als de huidige veiligheidsadviseur, generaal Brent Scowcroft. Beiden dringen zich niet op de voorgrond, zoals voormalige professorale Witte Huis-adviseurs als Henry Kissinger of Zbigniew Brzezinksi. Powell weet hoe hij iets moet brengen. Hij is kalm en zakelijk, maar ook vriendelijk en neemt zelden iemand tegen zich in. Zowel in het Congres als in het Witte Huis wordt hij uitbundig geprezen.

De eerste zwarte voorzitter van de chefs van staven in het Pentagon werd in 1937 geboren in de Bronx, New York. Zijn ouders waren immigranten uit Jamaica die een beter leven zochten en werkten in de New-Yorkse kledingindustrie. Hij blonk niet uit op de middelbare school en evenmin in het City College of New York. Alleen in het vrijwillige militaire opleidingsprogramma kreeg hij hoge cijfers. Powell komt dus niet van de militaire elite-opleiding op West Point.

Hij kreeg zijn grote kans in 1972, als stagiair bij het Witte Huis. Hij werd speciaal assistent van het toenmalige hoofd van het begrotingskantoor, Caspar Weinberger en diens tweede man Frank Carlucci. Het contact beviel, want toen beide heren onder Reagan minister en onderminister van defensie werden, haalden ze Powell weer naar Washington, zodat hij hen opnieuw kon assisteren. Hij was voor die tijd ook assistent van de onderminister van defensie onder president Carter geweest. Een paar jaar voerde hij commando over Amerikaanse troepen in Europa om later Carlucci bij te staan en op te volgen in de Nationale Veiligheidsraad.

Powells etnische herkomst is niet zijn favoriete gespreksonderwerp, maar toch voelt hij een zekere loyaliteit met de zwarte gemeenschap in Amerika. Hij beschouwt zichzelf als een voorbeeld. In een toespraak voor zwarte journalisten zei hij dat zijn benoeming onmogelijk zou zijn geweest 'zonder de opofferingen van de zwarte soldaten die deze grote natie 200 jaar hebben gediend.'