Luchtmacht wil een ervaren vlieger voor elke situatie

GILZE-RIJEN, 26 okt. 'We mogen niet meer verrast worden, zoals nu met de Golfcrisis. Hals over kop in actie komen voor een gevechtstaak waarop we niet echt zijn ingesteld. De wereld is veranderd, de omstandigheden kunnen in de toekomst anders zijn dan we de afgelopen tijd gekend hebben. Daarop moeten we ons voorbereiden.'

Zo vat een ervaren F16-vlieger de gedachte samen die schuilt achter het plan van de luchtmacht een eenheid op de vliegbasis Leeuwarden om te vormen tot een speciaal tactisch trainings- en evaluatie-squadron (Tactes). De luchtmacht wil met Tactes F16-jachtvliegers een geavanceerde training geven en zelf nieuwe gevechtstactieken ontwikkelen.

Naast de gebruikelijke oefenvluchten vanaf de eigen vliegbasis wil de luchtmacht zes maal per jaar een geselecteerde groep vliegers drie weken lang op Leeuwarden laten werken en meedenken aan nieuwe gevechtsscenario's en wapentactieken, die door de 'denktank' Tactes zijn ontwikkeld in samenwerking met andere krijgsmachtonderdelen en met wetenschappelijke ondersteuning van het Nationaal Lucht- en Ruimtevaart Laboratorium (NLR). Vooral het napraten, de zogeheten debriefing, zal veel aandacht krijgen en met alle mogelijke visuele middelen worden ondersteund.

Over de feitelijke tactieken zelf kan naar buiten niets worden gezegd. Geheimhouding is belangrijk, want het aspect verrassing is een niet te onderschatten gevechtsfactor, zo wordt gezegd. Maar het komt erop neer dat een inventieve vlieger uit de veelzijdige F16-jager meer kan halen dan tot nu toe in de gebruikelijke handboeken staat. Door het opschuiven van de 'vijandgrens' naar het Oosten kunnen vastgeroeste operationele procedures die gebaseerd waren op een strakke NAVO-taakverdeling opnieuw worden bekeken en zonodig opengebroken.

Tactes wil de Nederlandse vlieger ook realistisch voorbereiden op echte gevechtssituaties. Amerika leerde in het begin van de Vietnam-oorlog de harde les dat de normale dagelijkse training niet voldoende is voor het voeren van een oorlog. Enorme verliescijfers bij de luchtmacht en marine leidden in de Verenigde Staten tot de oprichting van speciale trainings-squadrons als Top Gun, die bij oefeningen de eigen vliegers kennis lieten maken met vijandelijke (Russische) tactieken. Tactes hoopt zeker even populair te worden als Top Gun, maar de opzet is breder.

De luchtmacht is zich er verder van bewust dat nu ook het vergaren van operationele inlichtingen van andere dan Warschaupact-wapensystemen noodzakelijk is. Bij operaties buiten het gebruikelijke NAVO-gebied zal men te maken kunnen krijgen met vliegtuigen, radars en raketten die tot nu toe alleen maar als bevriend te boek staan en waartegen geen afdoende verdediging is ontwikkeld. Het Golfgebied bij voorbeeld staat vol met Franse, Amerikaanse en Britse wapensystemen bij zowel vriend als potentiele vijand. Wapens waar in NAVO-verband meer mee, dan tegen is geoefend. Bij Tactes op Leeuwarden wil men collega's van bevriende luchtmachten uitnodigen de rol van tegenstander te spelen. De Luftwaffe biedt daarvoor ideale mogelijkheden. De Duitse luchtmacht beschikt niet alleen over Tornado-bommenwerpers maar ook over ex-Oostduitse MiG-29-jagers. Nederland heeft nu al om de trainingsmogelijkheid met de MiG-29's gevraagd in verband met een F16-wapeninstructieopleiding op de vliegbasis Gilze-Rijen.

De kwaliteit van de Nederlandse jachtvlieger is de laatste jaren volgens insiders sterk gestegen. Luchtmachtonderdelen zijn zeer actief bij het organiseren van internationale oefeningen en cursussen die specifiek zijn gericht op het vergroten van de gevechtservaring. Daarbij wordt niet geschroomd naar adviezen van F16-piloten uit bij voorbeeld Israel, Egypte en Pakistan.

Een uitbreiding van de professionele training wordt ook nodig geacht vanwege de taakverschuiving binnen de F16-squadrons. De traditionele splitsing in specifieke gevechtsvliegtuigen voor luchtverdediging en aanvallen op gronddoelen is verlaten. In het zogenoemde 'swing-role'-concept moet een F16-vlieger zowel een vijandelijk toestel kunnen neerschieten als een tank kunnen bombarderen. Dat is mogelijk omdat de F16 technisch gezien beide missies redelijk goed kan vervullen. Voor de omschakeling is bij de vlieger echter meer nodig dan het simpel omdraaien van een knop.

    • Dick van der Aart