Lijm

Twee boeven zaten rustig in de bajes zakken te plakken, toen een derde boef plotseling de pot met stijfsel greep en met een boog door het getraliede venster naar buiten gooide. 'Geintje', grinnikte hij treiterig, maar zijn celgenoten konden het leuke er niet van inzien. 'Wel potverdrie!', riep de kleinste, 'Met deze pot hadden we nog vierhonderdtachtig zakken moeten doen!' 'Wat zeur je nou', schamperde de sar, 'zo lang we onze gevangenismelk krijgen hoef je je nergens druk om te maken!'

Vandaag gaan we lijm maken uit halfvolle melk. We hebben nodig: een halve liter halfvolle melk, wat azijn, wat soda, een pan, een fornuis, een lepel, een vork, een zeef en een afsluitbare pot.

Verwarm de melk in de pan en voeg onder roeren ruim twee eetlepels azijn toe. De melk valt uiteen in twee delen: een kleverige witte substantie en een dunne gelige vloeistof. De wittte substantie is caseine, een van de eiwitbestanddelen van melk.

Giet de gelige vloeistof af en meng de klonters caseine met drie eetlepels warm water en ongeveer zes eetlepels soda. Prak het zaakje goed door elkaar met de vork en haal het vervolgens door de zeef. Laat de substantie een dag en een nacht staan in de afgesloten pot. Je hebt nu een wit goedje dat heel goed dienst doet als lijm.

Melk is een mengsel van water, vet, eiwit, suiker en zouten. Door er azijn bij te doen maak je de melk zuur en gaat de caseine samenklonteren. Door aan de caseine daarna soda (een base ofwel een soort anti-zuur) toe te voegen, maak je er lijm van. Het duurt even voordat de caseine oplost in de soda, vandaar het wachten.

Caseine is het belangrijkste melkeiwit bij de bereiding van kaas. Kaas onstaat wanneer melk verzuurt of stremt. Dat kan vanzelf gaan, doordat kleine beestjes in de melk (bacterien) melkzuur maken, of het kan gebeuren doordat de kaasmaker er een stofje bijgooit, rennine. De caseine zorgt voor de stevigheid van de kaas.

Caseine wordt ook gebruikt bij het maken van plastics en harsen, en het is zelfs een bestanddeel van verf voor kunstschilders. En, niet te vergeten, al meer dan acht eeuwen voor het maken van lijm.