'Rij met de raampjes omhoog'

'Kan ik mijn tasje meenemen?', was de vraag van een vriendin uit Amsterdam die van plan was de maand oktober in New York door te brengen. Ik moest daar een beetje om grinniken; met mijn tas schuin omgehangen, precies zoals ik dat in Amsterdam placht te doen, berijd ik dagelijks de Subway. Toch wil ik haar zorgen niet afdoen door ze te vergelijken met de angsten van mijn tante uit de Achterhoek die de Grote Stad bezoekt. Hoewel New York wat misdaad betreft volgens statistiekenin 1989 slechts op de 13e plaats stond van de 25 grootste steden in de Verenigde Staten, prijkt ze voor berovingen bovenaan: 1271,1 per 100.000 inwoners. 25,9 per 100.000 inwoners werden er vermoord.

Dit aantal is in de eerste helft van 1990 met 25% omhoog gegaan, een percentage dat naar verwachting nog zal oplopen. 78% hiervan wordt gepleegd met een pistool of semi-automatisch geweer. Volgens schattingen van de politie, zijn er twee miljoen illegale schietwapens in omloop op een bevolking van circa acht miljoen. De overgrote meerderheid van zowel dadersals slachtoffers woont in de door armoede en de crack geplaagde getto's, zoals Harlem, the South Bronx of Bedford Stuyvesant in Brooklyn. Toeristen hebben daar niets te zoeken. Het aantal moorden waarbij slachtoffer en dader vreemden van elkaar zijn is in feite gedaald. De door de politie onder andere in het Nederlands verspreide 'Veiligheidswenken voor bezoekers' wijken niet af van gelijksoortige teksten in Amsterdam. Anders ligt hetmet de folders gericht aan Newyorkers; een lichtblauwe voor mannen, een roze voor vrouwen. De roze is het meest angstaanjagend: meer tekst en meer rubriekjes.

'Vecht niet om het behoud van uw bezittingen'. 'Valt iemand met een auto u lastig, loop in omgekeerde richting'. 'Rij met de raampjes omhoog en de deuren op slot. Controleer voordat u instapt eerst of niemand zich op de achterbank verstopt heeft'. 'Als er bij het instappen in een lift iemand staat die u niet vertrouwt, zeg: 'Oh, ik vergat mijn post' en stap weer uit.' Er is een gedetailleerde lijst wat een vrouw te doen staat nadat ze is verkracht. Irritant is dat de aanwijzingen waar een man op moet letten bij een beroving, om de dader later voor de politie te kunnen identificeren, in de roze folder ontbreken. Kennelijk gaat men ervan uit dat vrouwen volslagen hysterisch, dus nutteloos worden als hen iets overkomt. Toch maakt dit soort teksten en breed in de kranten uitgemolken gevallen niet dat mijn dagelijkse leven wordt beheerst door angst voor lijf en goed; men maakt zich de regels waar men zich aan te houden heeft snel eigen. Het grootste gevaar van hier wonen is de langzame mentaliteitsverandering die je ondergaat: angst en cynisme voeden racisme en klassetegenstellingen, scholen om tot voorstander van de doodstraf, en onderdrukken de neiging iets te ondernemen als het rechtsgevoel wordt aangetast; waarvoor mijn vader me vroeger prees, krijg ik hier van mijn echtgenoot op mijn donder.