Rel na onthulling van brief koning Boudewijn

BRUSSEL, 25 okt. Voor de tweede keer dit jaar is de Belgische kroon 'ontbloot'. Nadat in het voorjaar koning Boudewijn premier Martens per brief had laten weten dat hij 'in de onmogelijkheid' verkeerde om het voorstel tot liberalisering van de abortus te ondertekenen, blijkt de koning deze maand een brief aan de Belgische premier te hebben geschreven waarin hij zijn zorgen tot uitdrukking brengt over de situatie in het Afrikaanse land Rwanda.

Wat precies de inhoud van het koninklijke schrijven was, is niet duidelijk. Wel is bekend geworden dat premier Martens de brief heeft voorgelezen tijdens de moeizame zittingen die het kabinet vorige week heeft gewijd aan het diplomatieke initiatief dat premier Martens met zijn ministers van buitenlandse zaken en defensie tot tweemaal toe, afgelopen dagen en vorige week, heeft ondernomen om een wapenstilstand te bewerkstelligen tussen de Rwandese regeringstroepen en de uit Oeganda afkomstige rebellen.

Premier Martens, die gisteren nog in de Keniase hoofdstad Nairobi verbleef, weigerde het bestaan van de brief te bevestigen of te ontkennen 'omdat gesprekken met of brieven van de koning nu eenmaal vertrouwelijk zijn'. Niettemin gaf hij onbedoeld toe dat die brief geschreven is, toen hij zei: 'Wanneer ik weet welke minister gelekt heeft, dan vliegt hij er onherroepelijk uit.' Als dat tot een kabinetscrisis zou leiden, was dat Martens naar zijn zeggen 'om het even'.

De nieuwe rel over de inmenging van de Belgische vorst in de politiek algemeen wordt aangenomen dat de koninklijke bemoeienis met en sympathie voor de Rwandese president een niet onbelangrijke rol heeft gespeeld bij de beslissing 500 Belgische para's naar Rwanda te sturen is ontstaan na de onthulling door Elsevier-journalist Hugo Camps. Deze vroegere hoofdredacteur van Het Belang van Limburg, maakte bekend dat Martens de brief van de koning heeft voorgelezen tijdens een kabinetszitting.

Martens zelf zei gisteren dat de koning op geen enkele wijze de houding van de regering heeft 'beperkt'. De premier noemde de zaak sterk overtrokken en ontkende dat er een ernstig constitutioneel probleem was ontstaan.

De belangrijkste oppositiepartij, de liberale PVV, heeft aangekondigd dat ze de premier vandaag wil interpelleren. Volgens PVV-voorzitter Guy Verhofstadt heeft Martens een 'deontologische' fout begaan (dat wil zeggen dat hij zijn beroepscode heeft geschonden) door de brief in het kernkabinet voor te lezen. Intussen wordt druk gespeculeerd over de vraag wie uit de school heeft geklapt: de naam van de socialistische minister van binnenlandse zaken, Louis Tobback, wordt genoemd en ook die van de adjunct-kabinetschef Willems van de eveneens socialistische minister van economische zaken, Willy Claes.