President kampt opnieuw met zijn imago van slappeling; Republikijnen mijden Bush

WASHINGTON, 25 okt. De Amerikaanse president, George Bush, heeft begin deze week het ongemakkelijke gevoel gekregen van iemand die ontdekt dat zijn gulp al een tijd openstaat, terwijl niemand hem heeft gewaarschuwd.

Tijdens een verkiezingstournee voor Republikeinen door New England bleek hij zelf omstreden en niet de volksvertegenwoordiger, wiens herverkiezing bij de verkiezingen van 6 november hij kwam aanprijzen. Zijn partijgenoten werden door zijn loyale hulp in hun district in verlegenheid gebracht. Zij troonden Bush rond als de lichtelijk dementerende patroon van de familie.

De Republikeinse afgevaardigde Robert Smith uit New Hampshire kwam zelfs niet opdagen bij de festiviteiten die zijn verkiezingskas zouden spekken. De president moest zijn lofrede afsteken zonder dat de begunstigde erbij zat. Smith zei dat hij het te druk had met de stemmingen en de begrotingsonderhandelingen in Washington, hoewel hij niet in een begrotingscommissie zit. Vermont ligt ongeveer anderhalf uur vliegen van Washington. Het evenement zou Smith dus weinig meer dan een halve dag hebben gekost. Maar, zei hij, 'ik heb nog nooit een stemming gemist'.

Afstand

Andere Republikeinen hadden wel de beleefdheid om te komen opdagen, maar zij distantieerden zich van het beleid van de president. Een memo van het nationale Republikeinse comite heeft Congresleden zelfs aanbevolen om voor deze verkiezingen afstand te bewaren van het Witte Huis.

De populariteit van de president daalt nog steeds, al zit hij nog boven de vijftig procent. Bush' omslag over de belastingen en zijn telkens wisselende standpunten over een verhoging van de toptarieven hebben de neergang versneld. Commentatoren wijzen weer op de zogenoemde 'whimpfactor', het imago van de president als een slappeling. 'Ik raak gefrustreerd door de onmacht van het Congres om iets te doen en ik weet niet wat ik ga doen', zei hij eerder deze week. Met die opmerking wekte hij niet de indruk van een echte leider, te meer omdat de problemen deels door zijn eigen partij zijn veroorzaakt.

Een andere afgevaardigde, ook al met de naam Smith, uit de staat Vermont kritiseerde afgelopen dinsdag het presidentiele veto op de wet over de burgerrechten, terwijl president Bush verbouwereerd naast hem aan de ontbijttafel zat. Vervolgens kwam het pijnlijkste Republikeinse onderwerp aan de orde: de belastingen. De gematigd progressieve Peter Smith die zich met een sterke socialistische tegenkandidaat geconfronteerd ziet, pleitte voor een extra belastingheffing voor de rijken, dit tegen de opvattingen van Bush in. Vervolgens herinnerde hij zijn gehoor eraan dat de president zijn belangrijke verkiezingsbelofte 'geen nieuwe belastingen' had verlaten 'ten bate van het land'. Met een zure glimlach stelde Bush vast dat Smith 'als alle Vermonters een man met een onafhankelijke geest is. Maar ik hoop toch dat hij me er niet meer aan herinnert dat we daar (in Washington) een paar meningsverschillen hebben'.

In de kast

Bush heeft ook reclamespots gemaakt voor de campagne van partijgenoten. Normaal is zo'n spot een zeer gewild artikel. Nu hebben verscheidene volksvertegenwoordigers de videobanden ongebruikt in de kast laten liggen. Zo brokkelt de Republikeinse partij na tien jaar in het Witte Huis af. Het verlies van het thema van de belastingen als ideologisch contrastmiddel met de Democraten heeft geleid tot een scheuring in de partij.

Nog meer dan vroeger is het Witte Huis nu overgeleverd aan de Democratische meerderheid in beide huizen van het Congres om een begroting tot stand te kunnen brengen. De Republikeinse volksvertegenwoordigers zijn niet bereid tot constructieve voorstellen. Vooral de Republikeinse afgevaardigden in het Huis zijn ernstig verdeeld. Democraten proberen bij hun onderhandelingen zoveel mogelijk concessies af te dwingen van de zo zeer verzwakte president.

De grootste Democratische overwinning is de instemming van de president met een verhoogd tarief voor de topinkomens, zonder dat daar een verlaging van de belasting op de vermogensaanwas tegenover staat, zoals Bush had gewild. In het ook door de meeste Republikeinen verworpen begrotingscompromis van 5 oktober stond geen van beide.

Het is al lang geleden dat een president zijn partijgenoten in de hand kon houden door middel van de verkiezingskas van de partij. Dat was toen sigaren kauwende bonzen in achterkamertjes nog een strakke partijdiscipline wisten te handhaven.

Nu moet ieder Congreslid zijn eigen doelgroep uitzoeken. Opvallend is de macht van gepensioneerden die meer tijd hebben om naar de stembus te gaan dan werkende Amerikanen. De verlaging van uitkeringen uit het ziekenfonds voor gepensioneerden haalde het eerste begrotingscompromis van 5 oktober onderuit. Kinderen komen er veel slechter van af dan gepensioneerden. Naar verhouding zijn de uitgaven voor kinderen steeds gezakt en die voor gepensioneerden gestegen. De zuigelingensterfte is dan ook schrikbarend voor een geindustrialiseerd land, ondervoeding en AIDS komen veel voor onder kinderen. Maar de groep die met dergelijke problemen is geconfronteerd stemt nauwelijks. De Democratische partij wil het lot van de middenklasse verbeteren. De lagere klassen komen in de verkiezingswoordenschat niet voor.

Politieke actiecomites geven geld aan campagnes van Congresleden die dan uiteraard iets voor de donateurs moeten doen. Door de dalende deelname aan verkiezingen wordt de invloed van politieke actiecomites steeds groter. Nu nog proberen handige Congresleden in de begrotingsonderhandelingen voorzieningen voor hun district of donateurs in de wacht te slepen.

Verslaafd

Er is zoveel geld van belangengroepen dat slechts 23 van de ruim 400 afgevaardigden, die dit jaar herkozen willen worden, een tegenstander hebben die evenveel geld voor de campagne kan uitgeven. De anderen kunnen de reclamemedia monopoliseren met een enorme overmacht aan geld. Pogingen om de financiering van de campagne te herzien, zijn dit jaar gestrand. De Congresleden zijn verslaafd aan hun lobbygeld. Voor kiezers in veel districten en staten wordt nauwelijks een alternatief gepresenteerd. 'Het is dat soort van cynische houding van 'ik kijk alleen naar mezelf en laat de anderen naar de hel gaan' die de publieke revolte voedt', schreef de politieke commentator David Broder gisteren in de Washington Post.

Veel Amerikaanse kiezers zijn boos op het Congres, maar zij kunnen hun woede niet luchten in het stemhokje omdat ze door de armoede van de tegenkandidaten in de verkiezingsrace de alternatieven niet kennen. Wel leidt de volkswoede tot instabiel gedrag van volksvertegenwoordigers die zich afzetten tegen Washington. 'Als we doen aan zelfkastijding, dan zullen de mensen zich daar niet alleen over verheugen, maar ze zullen ook meedoen. Wie van zichzelf een ezel maakt, moet zich niet verbazen als de mensen op hem gaan rijden', waarschuwde senator Robert Byrd gisteravond tijdens een debat.

Ook de media doen mee met de aanvallen op het Congres. De televisie laat Amerikanen over het hele land zeggen wat ze van het begrotingsproces denken en dat is niet mis. Een glunderende televisiepresentator, Ted Koppel, kondigde gisteravond een nieuw televisie-onderwerp aan voor vanavond: 'Een geheime camera heeft gefilmd hoe enkele machtige wetgevers naar de Barbados reizen. Op kosten van de belastingbetaler.'