Natuur en kiezers schudden Pakistan stevig door elkaar

ISLAMABAD, 25 okt. Pakistan werd vanochtend getroffen door een krachtige aardbeving van 6.7 op de schaal van Richter. Het gebied rondom de hoofdstad Islamabad trilde, telefoonverbindingen werden verbroken, mensen renden in paniek uit hun huizen. Toen de beving voorbij was er vielen voor zover nu bekend geen slachtoffers zagen commentatoren die van de schrik waren bekomen het natuurgeweld meteen als symbolisch voor het land na de verkiezingen van gisteren.

De uitslag zette niet alleen de krachtsverhoudingen tussen de partijen op de kop, ook de politieke elite, die een overwinning voor de Pakistaanse Volkspartij (PPP) van ex-premier Benazir Bhutto had voorspeld, kreeg er flink van langs.

In het oude parlement, dat in november 1988 werd verkozen, had de PPP 92 afgevaardigden tegen 52 voor de IJI. De nederlaag voor Bhutto kwam vooral op naam van de kiezers in de provincie Punjab, waar 115 van de 207 zetels worden betwist. Bij de laatste verkiezingen in 1988 kwamen de PPP en de Islamitische Jamhoori Ittehad (IJI - Islamitische Democratische Alliantie) even sterk uit de bus in Punjab. Gisteren won de PPP er slechts 10 zetels, tegen 77 voor de IJI. In het PPP-bolwerk Sind kreeg de partij ditmaal slechts de helft van het aantal zetels. De Mohajir Qami Movement (MQM), een partij die zich inzet voor de rechten van Indiase immigranten, kreeg zoals werd verwacht 14 van de 16 zetels in de grote steden Karachi en Hyderabad.

In twee andere provincies Baluchistan en de Noordwestelijke Grensprovincie (NWFP), die doorgaans worden beheerst door lokale partijen, kreeg de IJI ook meer steun dan werd verwacht.

Aftab Sherpao, PPP-voorzitter en rechterhand van Benazir Bhutto, leed een verpletterende nederlaag geleden in zijn kiesdistrict Peshawar. Sherpao kreeg slechts 19.177 stemmen. Zijn tegenstander van de pro-Moskou partij Awami, Arbab Jehangir, ontving de steun van 31.678 kiezers.

Ondanks het grote aantal van 50.000 veiligheidstroepen dat in het hele land op de been was, vielen bij verkiezingsrellen ten minste zeven doden en 56 gewonden. Aanhangers van rivaliserende partijen beschoten elkaar. De schietpartijen hadden plaats in Punjab, Sind en grensprovincies in het noordwesten. President Ishaq Khan was tevreden over de situatie en zei dat geweld 'vrij normaal is op het Indische subcontinent'.

De lage opkomst van 46 procent kan worden toegeschreven aan het strenge systeem van identificatie. In Karachi en andere grote steden waren meer militairen op straat dan kiezers.

Het landelijk verlies van Bhutto, die op 8 augustus als premier ontslagen werd door president Ishaq Khan op beschuldiging van corruptie en machtsmisbruik, komt als een grote verrassing. De aanklachten tegen Bhutto wegens corruptie leken juist in haar voordeel te werken, mede omdat de interim-regering nog steeds geen harde bewijzen had geleverd. Haar man Asif Ali Zardari werd eerder deze maand gearresteerd in verband met de vermeende corruptie.

Bhutto voorspelde na het bekendworden van de uitslag 'burgerlijk oproer' wegens de verkiezingsfraude die door de voorlopige regering op grote schaal zou zijn gepleegd. 'Pakistan zal worden geconfronteerd met een zeer ernstige crisis. De mensen hebben het recht om woedend te zijn', zei ze.

Valse stembiljetten

De voorlopige regering zou haar hebben beroofd van de overwinning door 'omvangrijke en brutale electorale fraude'. De fraude zou zich hebben afgespeeld op nationale schaal en president Ghulam Ishaq Khan had zo het democratisch proces 'belachelijk gemaakt', aldus Bhutto.

Ze zei dat veel van haar vertegenwoordigers bij de stembureaus waren verdwenen en dat anderen meldden dat stembussen waren gestolen. Bovendien zouden volgens de oud-premier en haar partijgenoten bussen gevuld zijn met valse stembiljetten.

Volgens Bhutto is ook 'grof bedrog' gepleegd in Nawabshah waar haar echtgenoot kandidaat stond. Ze zei tegen de pers dat het hoofd van het tijdelijk provinciaal bestuur door fraude 'zich meester had gemaakt van alle stembureaus in het district Sanghar'.

Een woordvoerder van de IJI, Hussein Haqqani, zei in een reactie op Bhutto's beschuldigingen: 'Onafhankelijke waarnemers zijn getuige geweest van de eerlijkheid van de verkiezingen. De geloofwaardigheid van mevrouw Bhutto op dit punt is niet groot. In 1988 voorspelde ze ook dat er gefraudeerd zou worden en daarna won ze zelf de verkiezingen.'

Bhutto had zichzelf tijdens de campagne gepresenteerd als onschuldig slachtoffer van presidentiele willekeur, een rol die haar twee jaar geleden de overwinning opleverde. De uitslag lijkt erop te wijzen dat de kiezers daar dit keer niet aan wilden. Aangezien de PPP zich volledig identificeerde met Bhutto, moet de nederlaag worden gezien als een ondubbelzinnige uitspraak tegen haar persoon en haar politiek.

Asghar Khan, een voormalig commandant van de Pakistaanse luchtmacht, maakte eveneens gewag van fraude in het kiesdistrict Lahore door zijn tegenstander Nawaz Sharif, voorzitter van de IJI.

    • Bernard Imhasly