Duits boerenbedrog

DE MINISTERS van landbouw van de Europese Gemeenschap spelen gevaarlijk spel. Hun onvermogen om tot een vergelijk te komen over een bescheiden voorstel tot vermindering van de landbouwsubsidies in de EG brengt de slotronde van de wereldhandelsconferentie in het kader van de GATT, het Algemeen Akkoord over Tarieven en Handel, in gevaar. Afbraak van de steun aan de landbouw vormt een hoofdbestanddeel van deze zogenoemde Uruguay-ronde. Over vijf weken moeten deze onderhandelingen, die de wereldhandel in de jaren negentig vorm zullen geven, worden afgesloten. Maar succes dreigt te worden opgeofferd aan de deelbelangen van Beierse en Franse boeren.

De Europese Commissie, het dagelijkse bestuur van de EG, heeft voorgesteld om de steun aan de landbouw in tien jaar geleidelijk met dertig procent te verminderen. De feitelijke vermindering valt lager uit omdat 1986 als uitgangspunt wordt genomen en sindsdien de steun al is teruggebracht. Maar Duitsland en Frankrijk weigeren met vermindering van de subsidies vorig jaar bijna honderd miljard dollar in te stemmen tenzij de boeren aanzienlijke compensatie van inkomens krijgen. Inmiddels hebben de ministers van buitenlandse zaken twee en de ministers van landbouw al drie keer over de landbouwkwestie vergaderd. Morgen komen ze bijeen in een laatste poging om de impasse te doorbreken. Lukt dat niet, dan moet het onderwerp aan de agenda worden toegevoegd van de Europese top van regeringsleiders aanstaande zaterdag in Rome.

HET IS EEN pijnlijke vertoning, die de positie van de EG in het internationale handelsoverleg danig verzwakt. De onmacht om intern tot overeenstemming over het landbouwdossier te komen ondermijnt de reputatie van de EG, het grootste handelsblok in de wereld, als een serieuze onderhandelaar. Bovendien is zelfs het bod van de Commissie voor de andere landen in de GATT onvoldoende. De Verenigde Staten en de groep van dertien landbouw-exporterende landen, die onder de naam Cairns-groep figureert, eisen een veel sterkere afbraak van de steun aan de landbouw. Ze hebben gedreigd om bij uitblijven van een aanvaardbaar akkoord over de landbouw de hele GATT-ronde te laten mislukken. Daarmee zouden vier jaar van onderhandeligen over liberalisatie van de dienstensector en de textielhandel, bescherming van intellectueel eigendom, verruiming van de handel in tropische produkten en verbetering van de GATT-regels voor geschillen voor niets zijn geweest. En juist op die terreinen staat de EG sterk, ook ten opzichte van de Verenigde Staten.

BONDSKANSELIER Kohl speelt in deze landbouwcrisis een bedenkelijke rol. Vorige week belde hij de president van de Europese Commissie, Jacques Delors. Kohl maakte duidelijk dat het Commissievoorstel voor de Bondsrepubliek onaanvaardbaar was. Deze interventie was gebaseerd op binnenlands-politieke overwegingen de eerste Bondsdagverkiezingen in een verenigd Duitsland op 2 december. De steun van de kleine boeren in Beieren en van de noodlijdende landbouwers in de voormalige DDR is voor de lijsttrekker van de Duitse christen-democraten het risico van een crisis in de GATT waard.

De opstelling van Kohl staat haaks op internationale overeenstemming om de landbouwsubsidies aan te pakken. Deze zomer op de top van de zeven belangrijkste industrielanden in Houston maakte Kohl zelf de weg vrij voor een compromis met president Bush. De top in Houston gaf politieke dekking aan een drastische vermindering van de steun aan de landbouw waarin zowel de Amerikanen als de Europese Commissie zich met verschillende interpretaties van de tekst konden vinden. Nog afgezien daarvan is liberalisatie van het Europese landbouwbeleid goed voor de landen van Oost-Europa. Terecht vragen de Oosteuropese landen om toegang voor hun landbouwprodukten tot de EG-markt. De aloude kreet 'geen hulp maar handel' geldt ook voor hen.

Het is nog te vroeg om aan deze harde Duitse opstelling conclusies te verbinden over de Europese gezindheid van het verenigde Duitsland. Maar het is een verkeerde inzet van de Duitse machtspositie in de eerste Europese kwestie na de eenwording op 3 oktober, waarbij staatsmanschap en geen partijpolitiek wordt gevraagd. Het is een veeg teken dat Kohl gekozen heeft voor afscherming van de markt. Daarmee is noch Duitsland, noch Europa, noch een open internationaal handelssysteem gediend.