Veiligheidsraad stelt resolutie over opstelling Israelischeregering uit; VS: 24 uur om Israel om te praten

NEW YORK, 24 okt. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties heeft gisteravond besloten de Verenigde Staten nog 24 uur de tijd te geven om Israel te overreden een VN-delegatie te ontvangen. Deze moet namens VN-secretaris-generaal Perez de Cuellar de rellen van 8 oktober in Jeruzalem onderzoeken, waarbij 21 Palestijnen werden doodgeschoten door de Israelische politie.

Israel wil niet aan zo'n onderzoek meewerken, omdat het Jeruzalem niet als bezet gebied beschouwt en derhalve een VN-onderzoek ziet als een inmenging in zijn binnenlandse aangelegenheden. Bovendien beschouwt Israel de VN als anti-Israel gezind en iedere missie van de organisatie als bevooroordeeld.

Vier landen in de Veiligheidsraad hadden gisterochtend gevraagd om een stemming over een resolutie waarin de weigerachtigheid van Israel diep wordt betreurd. Die resolutie ligt al sinds vrijdag klaar, maar de stemming is steeds uitgesteld om Israel de kans te geven van gedachten te veranderen. Het laatste uitstel is gegeven op verzoek van de Verenigde Staten, die nu een laatste poging zullen ondernemen Israel om te praten, aldus diplomaten.

In de wandelgangen op de eerste verdieping van het VN-gebouw, rondom de vergaderzaal van de Veiligheidsraad, werd gisteren de mogelijkheid besproken dat Perez de Cuellar niet een hele delegatie zou sturen, maar alleen een hoge assistent, de Haitiaan Jean-Marie Aime. De hoop is dat deze formule voor de Israeliers makkelijker verteerbaar zou zijn. Maar iedere vorm van berusting in inmenging door de VN zou neerkomen op een fundamentele beleidsverandering van de zijde van Israel.

Of Israel nu meewerkt of niet, de resolutie is 'een beetje een achterhoedegevecht', stelt een Europese diplomaat. De tekst bevestigt alleen de veroordeling van handelingen van de Israelische politie, die de Veiligheidsraad al op vrijdag 12 oktober heeft uitgesproken. En Perez de Cuellar heeft gezegd dat hij hoe dan ook, met of zonder Israels medewerking, op 30 oktober verslag moet uitbrengen aan de Raad.

Daarin zullen waarschijnlijk suggesties staan hoe de Palestijnen in Jeruzalem en in de bezette gebieden beschermd kunnen worden. 'Dan zal de Veiligheidsraad pas echt harde noten moeten gaan kraken', aldus deze diplomaat. Dan immers wordt de vraag acuut: in hoeverre willen de VN zich bemoeien met het conflict tussen Israel en de Palestijnen, en in hoeverre zijn de VS bereid daarin mee te gaan.

Nu Israel niet meewerkt, blijft de aandacht van de Veiligheidsraad gevestigd op de affaire-Jeruzalem, en kan niet worden gewerkt aan nieuwe stappen tegen Irak, zoals de Verenigde Staten, Groot-Brittannie, Frankrijk, de Sovjet-Unie en andere landen willen.

Een volgende resolutie, waarin een aantal eisen aan Irak wordt gesteld, is al opgesteld door de vijf permanente leden van de Raad (China plus de bovengenoemde vier landen). Maar de voorzitter van de Raad, de Britse ambassadeur Sir David Hannay, kan die niet in stemming laten brengen zolang geen duidelijkheid bestaat over de onderzoeksmissie naar Israel.

De zeven niet-gebonden landen (Jemen, Cuba, Colombia, Maleisie, Ivoorkust, Zaire en Ethiopie), die een nieuwe ontwerp-resolutie over Israel hebben opgesteld, stemden gisteren in met het Amerikaanse verzoek om uitstel van 24 uur. 'Wij zijn altijd redelijk', was de verklaring van Ismail Razali, de voorzitter van de tien niet-permanente leden van de Veiligheidsraad. Maar belangrijker is dat de tien niet-permanente leden onderling verdeeld zijn. Canada, Finland en Roemenie steunen de VS in vrijwel alles, en de Afrikaanse landen Zaire, Ivoorkust en Ethiopie hechten zeer aan de eendrachtigheid van de Veiligheidsraad. Zij denken dat de eerdere unanieme veroordeling van de agressie van Irak een waardevolle ontwikkeling is, die ook voor hun eigen landen relevant kan zijn.

Het is niet zeker of de VS zich zouden onthouden van stemming, of een veto zouden uitspreken, maar de unanimiteit zou ontbreken. Dat leek de voornaamste reden dat de tien landen de VS nog 24 uur de tijd gaven.

Intussen ligt de volgende resolutie over Irak al sinds afgelopen vrijdag klaar. Daarin wordt een waslijst aan eisen gesteld aan het adres van Irak, maar er wordt niet langer aangedrongen op een soort oorlogstribunaal waarin Saddam Hussein zou moeten terechtstaan. Wel wordt aan landen gevraagd gegevens te verzamelen over de misdragingen van Irak in Koeweit, en Irak wordt aansprakelijk gesteld voor schade die Koeweit en andere landen, bedrijven en individuen lijden als gevolg van de invasie van Koeweit.

Verdere eisen: Irak moet ophouden met het wegvoeren van Koeweiti's, het gijzelen van buitenlanders, het vermoorden en mishandelen van Koeweiti's, het vernietigen van demografische gegevens over Koeweit, het vestigen van buitenlanders in Koeweit en het confisqueren van ziekenhuisapparatuur. Irak moet buitenlanders laten vertrekken als zij dat willen, Irak dient water en eten toe te laten tot diplomaten in Koeweit en andere buitenlanders, hen te beschermen, en de ambassades open te laten blijven. De vijf permanente leden van de Veiligheidsraad zijn het eens over deze formulering, maar de tien andere landen moeten er nog over debatteren.