Twin Peaks: serie met kwaliteit van bioscoopfilm

Zo begon het dan, gisteravond. Na de eerste aflevering van Twin Peaks op BBC2 is nu ook Groot Brittannie in de ban van de vraag wie de 17-jarige Laura Palmer heeft vermoord. Nederland volgt in december; hier zal de serie, die in de Verenigde Staten zoveel opzien baarde, worden uitgezonden door RTL4.

Twin Peaks is het resultaat van de samenwerking tussen de gehaaide scenarist Mark Frost (het brein achter Hill Street Blues) en de manipulatieve meester David Lynch, die gaandeweg van de cinematografische avantgarde is opgeschoven naar afwijkende films voor een breed publiek. Samen creeerden ze een serie, zoals Amerika die nog niet kende: de plotformule van een reeks als Peyton Place gecombineerd met de kwaliteit van een bioscoopfilm. Lange camera-instellingen in plaats van de opeenvolging van close-ups, veel aandacht voor details en lokaties en een pesterig zeurdeuntje dat steeds dreigender wordt. In een tv-serie zou geen regisseur het in zijn hoofd halen de acteurs uit beeld te laten weglopen en zelf met de camera in die kamer te blijven Lynch doet dat wel. Hij durft het zelfs aan verwarring te scheppen over de vraag of het moordraadsel hem ernst is of niet. Dat wordt in de Amerikaanse tv-produktie beschouwd als een doodzonde.

De extra lange proefaflevering, waarmee de serie begon, trok vorig jaar in Amerika een kijkdichtheid van maar liefst 30 procent. Het station ABC had Lynch voor alle zekerheid ook een ontknoping laten maken voor het geval dat Twin Peaks geen succes zou hebben; dan kon men het bij die ene uitzending laten. Op de videoband, die in maart door Hans Beerekamp op de filmpagina werd besproken, is die ontknoping eraan vastgeplakt. Voor de televisie bleek dat niet nodig te zijn: Frost en Lynch kregen de opdracht nog acht afleveringen te maken, gevolgd door een tweede reeks dit jaar. De kijkcijfers zijn intussen gedaald, maar de serie levert ABC een koopkrachtig, goed opgeleid publiek op, dat doorgaans weinig televisie kijkt en voor adverteerders een hoogst aantrekkelijk doelwit vormt. Het voorbeeld van ABC is inmiddels dan ook door de concurrenten gevolgd; de Amerikaanse televisie heeft voor het eerst sinds jaren ontdekt, dat men ook met kwaliteit commercieel succes kan boeken.

In de voortreffelijke Late show constateerde een napratend panel gisteravond, dat de serie hier in een heel andere context staat. Europese kijkers zijn veel meer dan de Amerikaanse gewend aan programma's, die zich niet strikt aan de grenzen van een genre houden en die op twee manieren kunnen worden bekeken om hun spannende plot en om hun dubbele bodems. Een tv-producente noemde de eerste aflevering stylish and seductive, kwaliteiten die op de Amerikaanse televisie vele malen uitzonderlijker zijn dan hier. Maar Twin Peaks heeft alles in zich om ook in Europa op de diverse niveaus verslavend te werken. Intussen wordt Amerika zelfs in de tweede serie nog in onzekerheid gelaten over de identiteit van de moordenaar.