Grote-boze-olifant-vertrapt-alles-act in Lagerhuis; Nigel Lawsons zwanezang

LONDEN, 24 okt. Nigel Lawson, financieel zwaargewicht uit voorbije tijden, heeft de verleiding niet kunnen weerstaan om nog een keer zijn gelijk te halen. Formeel onberispelijk, maar daadwerkelijk tenenkrullend, beschreef de voormalige minister van financien in het Lagerhuis de late toetreding van Groot-Brittannie tot het Europees systeem van wisselkoersen (EMS) als 'werkelijk een tragedie'.

Sinds Lawson in oktober 1989 zijn biezen pakte, omdat hij het voortdurend verzet van premier Thatcher tegen toetreding niet langer kon verdragen, was het nog maar de derde keer dat de ex-minister als gewoon Lagerhuislid in het parlement het woord had gevoerd. Maar het was meteen scheepsrecht. Lawson had niets meer te verliezen. Maandagavond kondigde hij aan dat hij uit de politiek zal vertrekken. Gisteren greep hij het Lagerhuisdebat over de Britse toetreding tot het EMS aan om 'dat mens' voor een keer openlijk de les te lezen, ook al wist hij de naam van mevrouw Thatcher met meesterhand buiten zijn toespraak te houden.

In zijn grote-boze-olifant-vertrapt-alles-act liep Lawson ook zijn opvolger John Major onder de voet. Major is geslaagd, waar Lawson heeft gefaald. Hij heeft Groot-Brittannie op monetair gebied Europa binnengeleid door mevrouw Thatcher te overtuigen van de dwalingen haars weegs. Door de toetreding voor binnenlandse consumptie te koppelen aan een renteverlaging van een procent, is hij de nieuwe lieveling van de conservatieve achterban geworden. De financiele wereld bekijkt hem echter met scepsis, zodat de verwachte 'honeymoon' als gevolg van de toetreding nauwelijks enkele dagen heeft geduurd.

Gisteren moest Major met nauw bedwongen verlegenheid aanhoren, hoe Lawson hem afviel door te betogen dat het 'verstandiger' zou zijn geweest die renteverlaging uit te stellen tot na toetreding. Die opmerking was beleefdheidsterminologie voor: jullie zijn alleen op politiek gewin op korte termijn uit geweest. Labour verkneukelde zich. Het had, met de centrumpartij SLD, van het begin af aan hetzelfde betoogd.

Mevrouw Thatcher zelf had het tot woede van diezelfde Oppositie laten afweten bij het debat. Volgens Neil Kinnock was dat omdat ze haar ommekeer in de richting van Europa niet goed kon praten, nu ze zo duidelijk is afgestapt van een aantal beperkende voorwaarden (onder andere daling van de inflatie in Groot-Brittannie) die ze zelf aan toetreding tot het EMS had gesteld. Door de eer aan John Major te laten, hoefde mevrouw Thatcher nu niet persoonlijk getuige te zijn van het feit dat elf Conservatieve Lagerhuisleden tegen de toetreding stemden (regeringsmeerderheid 73 stemmen). Hieruit blijkt immers dat haar partij nog steeds verdeeld is over Europa. Ze hoefde evenmin te reageren op Lawsons verheelde beschuldigingen 'De redenen om op dit moment toe te treden zijn al jarenlang de redenen' al zat ze wel, onbeweeglijk onbewogen, op de regeringsbank om ze aan te horen.

Nigel Lawson, bankier tegenwoordig en bijna ex-Lagerhuislid voor het district Blaby, zei maandagavond al: 'De politiek heeft me alles gebracht wat ik ervan verwacht had'. Na zijn optreden gisteren kan die uitlating achteraf als een waarschuwing worden geinterpreteerd.

    • Hieke Jippes