Tasmans angst

Abel Tasman moet in Nieuw Zeeland meer erkenning krijgen. De Groninger ontdekkingsreiziger nam op 16 december 1642 als eerste niet-Polynesier Nieuw Zeeland in ogenschouw. Als je een Nieuw-Zeelander echter vraagt wie dit eilandrijk ontdekte, komt als antwoord doorgaans de naam van de Engelse zeevaarder James Cook.

De vorige week opgerichte Abel Tasman Commissie wil dat misverstand wegwerken. Over twee jaar, 350 jaar na Tasmans tocht, moet de naam van de avontuurlijkste zoon van Lutjegast in de mond van alle Kiwi's bestorven liggen. Cook kwam immers pas 127 jaar later, in 1769, in Nieuw Zeeland aan. Hij bracht het Polynesische dubbeleiland grondig in kaart en bereidde daarmee de Britse kolonisatie voor.

Abel Tasman zette hier nooit voet aan wal. Toen een aantal bemanningsleden van zijn schepen de Zeehaen en Heemskerck in het noorden van het Zuidereiland per sloep aan wal wilde gaan, rees een fataal misverstand. De autochtone bewoners, de Maori's, raakten van het klaroengeschal van de moderne zeeschepen en de aanblik van de blanke medemens zodanig in paniek, dat ze vanaf hun kano's de Nederlanders aanvielen. Bij die confrontatie verloren vier van Tasmans bemanningsleden het leven.

Tasman noemde de onheilsplek 'Moordenaarsbaai' en stuurde zijn schepen zeewaarts. Hij bracht nog wel de westkust van Nieuw Zeeland in kaart, maar zag af van verdere pogingen om aan land te gaan. Zijn bazen van de Verenigde Oostindische Compagnie vertelde hij dat dit nieuwe land geen schatten of andere zaken met grote winstmogelijkheden bevatte.

Als Nederlander word je in Nieuw-Zeeland met hoongelach aan Tasmans gebrek aan lef herinnerd. De Groninger overleefde niettemin zijn verblijf in Polynesie. Collega Cook verloor op een volgende reis in Hawaii het leven toen een ruzie met autochtonen tot een moordpartij leidde.

De Abel Tasman Commissie staat onder voorzitterschap van de vroegere Nieuw-Zeelandse premier Sir Wallace Rowling, jarenlang parlementslid voor het Tasman-district, waar Moordenaarsbaai deel van uitmaakt. In 1992 gaat de commissie in Nieuw-Zeeland en Nederland evenementen organiseren die de nauwe banden tussen beide landen moeten beklemtonen.

Andre Rooijakkers, medewerker van de Nederlandse ambassade in Wellington en secretaris van de commissie: 'Je moet dan niet alleen denken aan klompendansen. We hopen met behulp van sponsors kwaliteitsprodukties te bieden. Een reis van het Concertgebouworkest staat ook op het programma. We werken verder aan sportontmoetingen en handelsbeurzen. We hopen ook met een of meer kunstwerken de rol van Nederlanders in Nieuw-Zeeland en de betekenis van Abel Tasman aan te geven.'

Het Tasman-jubileum lijkt een mooie gelegenheid voor een staatsbezoek van koningin Beatrix, maar officiele aankondigingen over zo'n bezoek zijn nog niet gedaan.

In Nieuw Zeeland wonen 80.000 mensen van Nederlandse afkomst, bijna 2,5 procent van de totale bevolking van 3,2 miljoen. Na de afstammelingen van Britse immigranten en de autochtone Maori's, vormen de Nederlanders in Nieuw Zeeland de grootste bevolkingsgroep.

Veel Nederlanders kwamen in de jaren vijftig naar Nieuw Zeeland. De immigrantenstroom hield daarna op, maar in de laatste tien jaar is de belangstelling van Nederlanders voor een nieuw leven in het schone en maatschappelijk spectaculaire Nieuw Zeeland weer toegenomen. Jaarlijks vestigen zich nu zo'n 1.000 Nederlanders in Nieuw Zeeland.

De 300.000 Maori's weten overigens dat hun voorvaderen vele honderden jaren voor Tasman in hun zeewaardige kano's naar het 'land van de lange witte wolk' toekwamen. De Maori's noemden de eilanden 'Aotearoa'. Tasmans bangigheid wordt door hen waarschijnlijk niet betreurd.

Een Maori-kennis van me gaf onlangs toe dat het goed was dat Tasman was weggejaagd: 'Anders hadden we ook hier apartheid gehad.'