Katholieke blad Manna gaat op in het ouderenblad Plus; Blijde boodschap verwatert

Het is maar hoe men het bekijkt. De inleidende woorden van hoofdredacteur Wil Jansen in het binnenkort verschijnende novembernummer van het katholieke maandblad Manna zijn sussend, ja zelfs ietwat optimistisch van toon. 'Nu Manna een volwassen blad is geworden met een oplage van ruim 50.000 exemplaren per maand', schrijft hij, 'heeft de stichting besloten de fakkel per 1 januari a.s. over te dragen aan een andere uitgever.' Ook directeur Harry Jagersma legt desgevraagd de nadruk op voortzetting van het positief ingestelde periodiek 'vanuit de katholieke doelstellingen.'

Pas als die andere uitgever wordt geraadpleegd, blijkt duidelijk wat daarvan terecht zal komen: Manna wordt een bijlage van acht pagina's in een deel van de oplage van het seniorenmaandblad Plus. Dat is een aanzienlijk minder glorieuze toekomst dan de trouwe abonnees wordt voorgehouden.

Zou het dan in Nederland met een rooms reveil nooit meer lukken?

Gebedsdiensten

Het kan aan Piet Derksen niet liggen. Hij, multimiljonair sinds het succes van zijn Center Parcs, richtte in 1982 de stichting Getuigenis van Gods Liefde op, een door enige tientallen medewerkers bevolkt kantoor in Eindhoven, waar men de dagelijkse gebedsdiensten afwisselt met katholieke zendingsactiviteiten op een groot aantal terreinen: sociaal-religieuze werkzaamheden in de derde wereld, een postorderbedrijf in videocassettes en boeken, een katholieke journalistenopleiding in Brussel, een bedevaartsoord in Frankrijk en een uitgeverij van tijdschriften.

Vorig jaar, zoals onlangs onthuld na een conflict met de raad van commissarissen, verkocht Derksen zijn meerderheidsbelang in Center Parcs aan een Britse brouwerij. Hij hield er naar eigen zeggen 650 miljoen gulden aan over. Ook daarvan gaat het grootste deel naar de roomse evangelisatie, die hem intussen een complimentje van de paus in Rome heeft opgeleverd.

De eerste keer dat Derksen als godsvruchtig maecenas naar buiten trad, was toen hij een van de geldschieters bleek te zijn achter het Katholiek Nieuwsblad, dat al jarenlang te Amersfoort een zelfstandig leven leidt met een bescheiden oplage (25.000 exemplaren). Nadien kwam hij in de publiciteit met plannen voor een orthodox-katholieke omroep als tegenhanger van de veel te lichtzinnig geachte KRO. De stichting Gabriel, die daartoe werd opgericht, heeft echter al geruime tijd niets meer van zich laten horen. De radio- en televisiestations die uit de Derksen-miljoenen worden gefinancierd, bevinden zich uitsluitend in verre landen. En ten slotte was daar, begin 1988, het familiemaandblad Manna. Minder rabiaat rooms, maar vervuld van het soort blijheid dat sinds het verscheiden van het protestants-christelijke weekblad De Spiegel niet meer in de kiosken was vertoond.

Manna moest buiten de kleine, vaste aanhang treden en bredere lagen van het publiek aanspreken onder meer via interviews met bekende Nederlanders, tegen wier levenswandel geen fundamentalistische bezwaren konden worden geopperd. De keus was derhalve klein. Een van de geregelde gezichten in het blad was dat van Toon Hermans, die zich in een bundel al als goede kennis van Derksen had geuit: 'Hij belt me wel eens af en toe, en dan praten we over wat er in de samenleving allemaal loos is, hoeveel hiaten er in de cultuur zijn gevallen, of over de vervlakking, de nivellering, de leegte, met andere woorden, over het verval van grote fundamentele waarden, de afwezigheid van God.'

Het blijmoedige, nauwelijks door religieuze banbliksems overschaduwde blad kwam volgens ingewijden niet altijd zonder richtingenstrijd tot stand. Terwijl de redactie de positieve levensinstelling zo impliciet mogelijk trachtte over te dragen, drong de oprichter af en toe aan op een explicieter tendens. Men weet te vertellen dat Derksen er niet voor terugschrok om bij de drukkerij nog een artikel, waarin God niet voorkwam, tegen te houden. In de eerste jaargang vermeldde het colofon Harry Jagersma als directeur; nu is zijn naam vervangen door die van Derksen. 'Dat is een politieke kwestie naar buiten', verklaart Jagersma. 'Ik ben nog steeds degene die al het werk doet.'

Manna begon zijn bestaan, na een door Yvonne van Gennep opgeluisterde perspresentatie, met een verspreide oplage van 350.000 exemplaren. Daarvan bleven er 50.000 over. Niet voldoende om kostendekkend te bestaan, want de aan De Telegraaf uitbestede advertentie-exploitatie leverde maandelijks slechts een schamel aantal pagina's op. De laatste tijd ontbrak zelfs Center Parcs als adverteerder. De stichting-met-de-lange-naam zocht dan ook een nette manier om het uitgaverecht over te dragen.

A-religieus

De koper is SPN, de Nederlandse dochter van de Franse uitgeverij Bayard Presse die eveneens op katholieke beginselen is gegrondvest. SPN bracht begin dit jaar het maandblad Plus op de markt, gericht op 'actieve 50-plussers' weliswaar positief ingesteld, maar a-religieus. Dat blijft zo, zegt hoofdredactrice Gemma Naninck. Naast het bestaande blad wordt vanaf januari onder de titel Manna Plus een speciale editie vervaardigd met acht extra pagina's in de sfeer van het huidige Manna.

'Omschrijf het maar als een bijlage geestelijk leven', aldus de hoofdredactrice. 'Die gaat uitsluitend naar de Manna-abonnees en komt dus niet in de losse verkoop. Het is in feite een slimme marketing-truc om de indruk te wekken dat Manna niet verdwijnt.' Ze verwerpt Jagersma's hoopvolle suggestie dat Plus vanaf januari 'iets christelijker van inhoud' zal worden: 'Dat hoor ik voor het eerst. Nee hoor, onze Franse uitgever is inderdaad katholiek, maar ook in onze moederuitgave Notre temps merk ik daar niets van.'

De blijde boodschap gaat verwateren, een andere conclusie is niet denkbaar. In de kiosk zal het woord van Derksen niet meer klinken. Geen wonder dat hij zijn heil steeds vaker buiten Nederland zoekt: in de supermarkten van Center Parcs zijn nu zelfs Playboy en Penthouse te koop, bladen die er, toen hij nog president-directeur was, volstrekt verboden waren.

Piet Derksen