Eagling wekt in danswereld scepsis en opluchting

AMSTERDAM, 23 okt. Hoewel zijn naam al geruime tijd circuleert in de wandelgangen van het hoofdstedelijke Muziektheater, is de waarschijnlijke benoeming, deze week nog, van danser Wayne Eagling tot nieuwe artistiek leider van Het Nationale Ballet voor betrokkenen en belangstellende buitenstaanders een grote verrassing.

De motivering van de benoeming en de gevolgde procedures zijn vooralsnog in mist gehuld. Eagling (40) geniet grote waardering als eerste solist van The Royal Ballet in Londen, maar is overigens, op enkele slecht ontvangen choreografieen na, een onbeschreven blad.

Bestuur en leiding van Het Nationale Ballet hebben de dansers vorige week vrijdag weliswaar op de hoogte gebracht van de op handen zijnde afronding van de slepende opvolgingskwestie, maar zelfs een naam weigerden zij te noemen. De leider in spe werd op de gezelschapsvergadering consequent aangeduid als 'hij/zij'. Officiele verklaringen worden pas aanstaande vrijdag verwacht.

Maar juist door die krampachtige geheimhouding was het al snel duidelijk dat Wayne Eagling was aangewezen als opvolger van Rudi van Dantzig, die eind van dit seizoen na vijfentwintig jaar afstand doet van het artistiek leiderschap van Het Nationale Ballet. Tussen de in het diepste geheim gevoerde gesprekken met ondernemingsraad en bestuur door, liep Eagling vorige week met een zonnebril en een pet op (of een muts - de getuigenissen lopen uiteen) door het Muziektheater. Hij van zijn kant wilde de sfeer van zijn aanstaande werkomgeving opsnuiven, maar dat moest wel discreet gebeuren. Vandaar ook dat hij de studio's niet openlijk mocht betreden en de repeterende dansers regelmatig zijn tegen de ruitjes van de studiodeuren gedrukte neus ontwaarden. En vandaar ook dat de vaste fotograaf van Het Nationale Ballet, Jorge Fatauros, vorige week staatsieportretten moest maken van een man, wiens naam hij niet weten mocht.

Een en ander vormt misschien een toepasselijk slot van een pijnlijke opvolgingsprocedure, die zeven jaar geleden begon toen Van Dantzig zijn terugtreden enigszins prematuur bekendmaakte. Zoals bekend sneefden de kandidaten van binnen het gezelschap, Henny Jurriens en Han Ebbelaar, omdat geen van beiden voldoende ruggesteun kreeg van het bestuur. Ebbelaar bedankte dit jaar voor de eer te moeten solliciteren: hij vond, dat hij zijn kwaliteiten in jarenlange verbondenheid met het gezelschap al voldoende had aangetoond. Na zijn vertrek zagen leiding, bestuur en sollicitatiecommissie zich geconfronteerd met de vraag: wie dan wel, in 'shemelsnaam? Vrijwel alle grote balletgezelschappen van de wereld, inclusief ons eigen Nederlands Dans Theater, zijn op dit moment op zoek naar nieuwe leiders.

Vandaar dat, nu het karwei op een haar na geklaard is, naast verbazing opluchting doorklinkt in de reacties. De eerste reactie van Carel Birnie, zakelijk leider van het Nederlands Dans Theater, die zelf op korte termijn een opvolger moet zien te vinden voor de vertrekkende Jiri Kylian, is in dat opzicht tekenend. 'Ik ben blij voor ze, dat het ei gelegd is.' Voor het overige houdt hij het erop dat 'het kuiken nu nog door de schelp heen moet pikken.'

Birnie zegt 'verschrikkelijk benieuwd' te zijn naar de motivering van de mogelijke benoeming. Verwijzend naar de situatie binnen zijn eigen gezelschap zegt hij zelf op zoek te zijn naar 'een jong, creatief talent'. 'En dat is Eagling zeker niet. Hij is niet jong en in de balletten die hij tot nu toe gemaakt heeft, is de creativiteit met de loupe te zoeken geweest.'

Evenals Hans van Manen, die vijftien jaar geleden met Eagling aan Four Schumann Pieces werkte, geeft Marc Jonkers, balletprogrammeur van het Holland Festival, de gedoodverfde nieuwe leider 'het voordeel van de twijfel'. Volgens Jonkers is de grote vraag of Het Nationale Ballet nu 'de Engelse kant opgaat'. Hij zou het betreuren als dat het geval was. 'De traditie van The Royal Ballet is stijlvol, maar in artistiek opzicht stoffig en behoudend. In die zin sluit een danser die daar zijn hele carriere heeft gewerkt in het geheel niet aan bij de Nederlandse hang naar opwinding en avontuur. Naar ik begrepen heb, wist Eagling niet wie Pina Bausch was: wat weet zo iemand van wat er internationaal gaande is op dansgebied? Eagling schijnt te willen gaan choreograferen, maar ik vraag me af of we gediend zijn met een dergelijke dubbelfunctie van iemand die op zijn veertigste niet bepaald een naam gevestigd heeft als choreograaf.'

Jan Linkens, danser bij Het Nationale Ballet, die zelf inmiddels een twaalftal balletten maakte bij het gezelschap, is 'afwachten' het devies. 'Ik hoop, dat hij de gelegenheid krijgt te doen wat hij wil en dat hij, in zijn onwetendheid en onervarenheid, geen instrument wordt van de bestaande orde binnen het gezelschap. Tegelijkertijd mag niet overboord gezet worden wat we in al die jaren hebben opgebouwd. Hij kent de situatie hier niet. Misschien is hij zo intelligent en getalenteerd, dat hij snel uitvindt hoe het zit. Waarschijnlijker is echter, dat hij een paar jaar nodig zal hebben om zijn draai te vinden en dat is in de artistieke impasse waarin Het Nationale Ballet op dit moment verkeert, niet echt aantrekkelijk.'